Каникулы закончились
Главная новость 2023 года связана с окончанием налоговых каникул для предпринимателей. С этого года к МСБ возвращается подоходный налог.
Налоговые каникулы начались 1 января 2020 года и длились три года. В этот период действовал мораторий на проверки субъектов предпринимательства, а отдельные категории налогоплательщиков и вовсе были освобождены от уплаты налогов. Министерство национальной экономики прогнозировало, что освобождение от уплаты налогов коснется более 1,2 млн субъектов микро- и малого бизнеса, и что за три года предприниматели сэкономят 380 млрд тенге, которые смогут направить на увеличение своих оборотных средств.
В декабре 2022 года Касым-Жомарт Токаев подписал указ о продлении моратория по проверкам малого бизнеса до 2024 года. А вот корпоративный или индивидуальный подоходный налог, социальный и единый земельный налог вновь появляются в статье обязательных платежей предпринимателей.
Поправки в Налоговый кодекс
С 2023 года также вступает в силу ряд поправок и дополнений в Налоговый кодекс РК, в частности в статьях 241, 243, 270.
«С 2023 года нарушения, выявленные в ходе камерального контроля в целях проверки фактического совершения оборота по реализации товаров, оказанию работ и услуг, относятся к нарушениям с высокой степенью риска. В случае выявления таких нарушений налогоплательщику направляется уведомление, на которое он должен отреагировать в течение 30 рабочих дней. Если налогоплательщик не отвечает на уведомление или исполняет его не полностью - ему блокируют выписку ЭСФ в ИС ЭСФ до исполнения уведомления», - предупреждают в ДГД ЗКО.
Изменены и сроки выписки электронных счетов-фактур, в случаях, когда документ оформляется по требованию покупателя. 180 дней - это срок обращения покупателем для выписки документа, плюс 15 календарных дней на его оформление поставщиком.
С 2023 года также отчисления на ОСМС относятся к вычетам по КПН, исходя из начисленных сумм (без учета их уплаты). Аналогичный порядок действует в настоящий момент для социальных отчислений. До 2023 года отчисления на ОСМС относились к вычетам по КПН, начисленные с учетом уплаченных.
При расчете КПН в соответствии с пунктом 12 статьи 243 НК РК, организация вправе отнести на вычеты произведенные расходы по отчислениям на ОСМС. При этом вычет по ОСМС определяется с учетом уплаты отчислений (по аналогии с другими налогами). То есть на вычет идут «начисленные в пределах уплаченных».
Изменения коснутся плательщиков, работающих в общеустановленном режиме.
Согласно новому подпункту статьи 30 Налогового кодекса, сведения о численности наемных работников, отраженные в налоговой отчетности, не будут являться налоговой тайной. А дополнения в статье 686-1 позволяют индивидуальным предпринимателям, применяющим специальный налоговый режим на основе упрощенной декларации, использовать в работе мобильное приложение, в частности для выдачи чека.
Специальный налоговый режим
Поддержку казахстанским предпринимателям оказывает применение специальных налоговых режимов (СНР). Они призваны снизить налоговую нагрузку, упростить процедуру ведения учета и сдачи отчетности.
Существуют шесть видов СНР - на основе упрощенной декларации, патента, специального мобильного приложения, с использованием фиксированного вычета, для крестьянских и фермерских хозяйств, занятых переработкой и реализаций собственной продукции, для сельхозпроизводителей и сельхозкооперативов.
СНР применяется к определенному списку видов предпринимательской деятельности. С 1 января 2023 года этот список изменяется с вступлением в силу нормы Налогового кодекса в части дополнения видов деятельности, не разрешенных при применении СНР для субъектов малого бизнеса. Дополнение данного перечня связано с предотвращением схем налоговой оптимизации путем дробления бизнеса (в том числе с использованием механизма субаренды), а также с целью применения СНР на основе упрощенной декларации.
Ограничения затронут следующие виды деятельности:
- маркетинговые услуги;
- сдача в аренду и эксплуатацию торгового рынка;
- сдача в субаренду торговых объектов, относящихся к торговым рынкам, стационарным торговым объектам с торговой площадью более пятисот квадратных метров, а также находящихся на их территории торговых мест, торговых объектов и объектов общественного питания;
- деятельность двух и более налогоплательщиков в сфере предоставления гостиничных услуг на территории одной гостиницы или отдельно стоящего нежилого здания, в которых оказываются такие услуги.
«Налогоплательщик, сдающий в субаренду торговые объекты, относящиеся к стационарным торговым объектам с торговой площадью менее пятисот квадратных метров вправе применить СНР для субъектов малого бизнеса при соответствии остальным условиям его применения», - отмечают в ДГД ЗКО.
То есть, те предприниматели, которые занимаются вышеуказанными видами деятельности, по которым введены ограничения, должны перейти на общеустановленный порядок налогообложения с 1 января 2023 года.
Льготные условия для недропользователей
С января увеличиваются ставки НДПИ для полезных ископаемых, и вместе с тем формируется новый пакет льгот для недропользователей, который призван простимулировать разведку новых месторождений.
Поправками в пункт 1 статьи 746 Налогового кодекса предусматривается увеличение ставок НДПИ для недропользователей на твердые полезные ископаемые:
- на 50% по биржевым металлам (золото, серебро, медь, цинк, алюминий, уран);
- на 30% процентов по остальным внебиржевым металлам.
Кроме того, в целях исполнения поручения президента годичной давности о необходимости проработки дополнительных льгот для разведки и освоения новых месторождений горнорудного сектора предусмотрено применение ставки 0% по НДПИ в течение пяти лет с момента начала промышленной добычи при одновременном соблюдении условий, предусмотренных пунктом 3 статьи 746 Налогового кодекса.
Также предоставлено право применения ставок НДПИ, установленных Налоговым кодексом по состоянию на 31 декабря 2022 года, при соответствии критериям, определенным Правительством Республики Казахстан, в случае, если уровень рентабельности по месторождению горнорудного сектора (группе месторождений по одному контракту на недропользование, части месторождения) составляет 5% и менее.
(приложение* выделить в отдельный блок)
Частые ошибки при составлении налоговой отчетности
Арифметические ошибки при заполнении декларации;
Ошибки при выборе кода органов государственных доходов по месту жительства;
Не полная расшифровка работников в приложении с указанием ИИН;
Заполнение и отправка нулевых либо пустых деклараций;
Двойное направление идентичных деклараций;
Некорректный перенос данных из деклараций предыдущих лет (остатки товаров, убыток, стоимость, баланс)
Алгоритм государственной поддержки для предпринимателей
В январе Палата предпринимателей ЗКО анонсировала пошаговый алгоритм о мерах государственной поддержки для субъектов предпринимательства - от микро-бизнеса до крупных компаний. Алгоритм систематизирует все данные о существующих возможностях для тех, кто желает открыть собственное дело. Разбираемся в инструкциях в материале FRESH CITY .
Cуществует два вида мер государственной поддержки - финансовые и нефинансовые. К первому относятся кредитования, субсидирование, выдача грантов, гарантирование займов. Ко второму - обучение, информационно-консультативные услуги, сервисная поддержка, помощь в развитии деловых связей.
Для граждан, у которых уже есть оригинальная идея, примерный бизнес-план и желание открыть собственное дело, проблемным вопросом становится поиск средств для запуска. Инвесторы как правило обходят стороной креативные проекты, так как вкладываться в них достаточно рискованно, а для получения кредита зачастую необходим залог. Выходом становится получение государственного гранта. Это безвозмездная передача денежных средств на реализацию прогрессивных бизнес-идей.
Подать заявку на получение гранта начинающий предприниматель может онлайн. Если вы претендуете на грант до 1,38 млн тг, то регистрация проходит через портал business.enbek.kz , если речь идет о гранте до 5 млн тг, то заявку необходимо оставить на сайте qoldau.kz.
Заявки на гранты до 1,38 млн тг проходят через Центр занятости, а гранты до 5 млн тг через Управление предпринимательства области. Далее следует презентация проекта перед конкурсной комиссией, которая и будет принимать решение о возможности или невозможности предоставления гранта. По итогам работы комиссии предприниматель либо подписывает договор, либо получает отказ. А далее денежная сумма, указанная в заявке, перечисляется на его счет. Остается только приступать к реализации своей идеи.
Для расширения действующего бизнеса предприниматель может рассчитывать на получение кредита на льготных условиях. Льготное кредитование проходит через следующие финансовые институты - банки второго уровня (от 6%), МФО «Aqjaiyq Atameken» (6%), Аграрно-кредитная корпорация (от 2,5%) и СПК «Aqjaiyq» (2,5%). Подача и рассмотрение заявки проходит в непосредственно в финансовом институте, в который обратился предприниматель.
Чтобы получить субсидирование процентной ставки по кредитам, владельцу бизнеса необходимо после обращения в банк за оценкой финансово-экономической эффективности проекта подать заявку на сайте online.damu.kz или через портал egov.kz. При условии одобрения со стороны Фонда «Даму», подписывается трехсторонний договор субсидирования между предпринимателем, банком и Фондом. Процедура гарантирования по кредитам мало чем отличается от описанной выше.
Как показывает практика, разобраться с алгоритмом получения государственной поддержки для предпринимателей не так сложно. Полный документ, разработанный Палатой предпринимателей ЗКО можно найти на нашем сайте .
Самозанятый или индивидуальный предприниматель?
Частый вопрос у казахстанцев, ушедших с найма и начавших работать на себя - когда нужно оформлять ИП, а когда можно ограничиться выплатами ЕСП как самозанятому. Особенно актуальна проблема стала после новости о проверках мобильных переводов граждан.
Итак, проведем черту между двумя понятиями - индивидуальный предприниматель и самозанятый.
Физическое лицо, не использующее труд работников на постоянной основе, вправе не регистрироваться в качестве индивидуального предпринимателя при получении имущественного дохода. Такое лицо признается официально самозанятым и обязано выплачивать ежемесячно единый совокупный платеж (ЕСП), который включает в себя медицинское страхование, пенсионные выплаты и социальные отчисления. При этом размер ЕСП исчисляется всего 1 МРП для городских жителей, и 0,5МРП для жителей сельской местности.
Самозанятый может оказывать услуги только физическим лицам, а равно не способен заключать крупные контракты для получения большей прибыли. К таким услугам может относиться репетиторство, бэби-ситр, ремонт, пошив одежды, погрузочные работы, и даже аренда жилья. Он также имеет право на реализацию сельхоз продукции собственного производства - яйца, молоко, овощи, фрукты. При этом реализация таких изделий ручной работы, как бижутерия, требует регистрации ИП.
Реализовывать сельхоз товары самозанятым нельзя через магазины или рынки, только по объявлениям, рекламе в соц.сетях. Частная практика - адвокаты, нотариусы, врачи, психологи, также исключены из списка потенциально самозанятых.
Весомый плюс от регистрации в качестве самозанятого - это пенсионный стаж, а значит и право на достойную старость. Сама регистрация проходит с того момента, как вы оплатили первый ЕСП, сделать это можно через мобильное приложение любого банка.
Если ваш годовой доход превышает 1175МРП, то из категории самозанятых вы исключаетесь и должны пройти регистрацию ИП. К этому обязывает и наличие постоянного штата наемных работников.
Налоги для индивидуальных предпринимателей значительно отличаются от самозанятых. Но, используя один из специальных налоговых режимов, можно получить целый ряд льгот от государства.
2023 жылдан бастап салық заңнамасында не өзгереді?
Мереке аяқталды
2023 жылдың басты жаңалығы кәсіпкерлер үшін салықтық демалыстардың аяқталуымен байланысты. Биылдан бастап ШОБ субъектілеріне табыс салығы қайтарылады.
Салық демалысы 2020 жылдың 1 қаңтарында басталып, үш жылға созылды. Осы кезеңде кәсіпкерлік субъектілерін тексеруге мораторий жарияланып, салық төлеушілердің жекелеген санаттары салық төлеуден толық босатылды. Ұлттық экономика министрлігі салықтан босату 1,2 миллионнан астам шағын және шағын бизнес субъектілеріне әсер ететінін, ал үш жыл ішінде кәсіпкерлер 380 миллиард теңгені үнемдеп, оны айналым қаражатын ұлғайтуға жұмсайтынын болжады.
2022 жылдың желтоқсанында Қасым-Жомарт Тоқаев шағын бизнесті тексеруге мораторийді 2024 жылға дейін ұзарту туралы жарлыққа қол қойды. Бірақ корпоративтік немесе жеке табыс салығы, әлеуметтік және бірыңғай жер салығы кәсіпкерлердің міндетті төлемдері бабында қайтадан пайда болды.
Салық кодексіне өзгерістер енгізу
2023 жылдан бастап Қазақстан Республикасының Салық кодексіне де бірқатар өзгерістер мен толықтырулар, атап айтқанда 241, 243, 270-баптар күшіне енеді.
«2023 жылдан бастап тауарларды өткізу, жұмыстарды, қызметтерді көрсету кезінде айналымның нақты аяқталуын тексеру мақсатында жүргізілген камералдық бақылау кезінде анықталған бұзушылықтар қауіпті бұзушылықтар болып саналады.Ондай бұзушылықтар анықталған жағдайда салық төлеушіге хабарлама жіберіледі, оған 30 жұмыс күні ішінде жауап қайтарылады. Хабарлама орындалғанға дейін ЭШФ АЖ-да ЭШФ», - деп ескертеді Батыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті.
Электрондық шот-фактураларды беру мерзімдері құжат сатып алушының өтініші бойынша берілген жағдайларда да өзгертілді. 180 күн - сатып алушының құжатты беру мерзімі, сонымен қатар жеткізуші оны беру үшін 15 күнтізбелік күн.
2023 жылдан бастап міндетті медициналық сақтандыру жарналары да есептелген сомалар бойынша (оларды төлеуді қоспағанда) КТС шегеріміне қосылады. Дәл осындай тәртіп қазір әлеуметтік аударымдар бойынша да қолданылады. 2023 жылға дейін міндетті медициналық сақтандыруға аударымдар төленгендерді ескере отырып есептелген корпоративтік табыс салығы бойынша шегерімдерге жатқызылды.
Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 243-бабының 12-тармағына сәйкес КТС есептеу кезінде ұйым міндетті медициналық сақтандыруға жарналар бойынша шеккен шығыстарды шегерімге жатқызуға құқылы. Бұл ретте міндетті медициналық сақтандыру бойынша шегерім аударымдарды төлеуді ескере отырып (басқа салықтарға ұқсас) белгіленеді. Яғни, «төленген шегінде есептелген» шегеріледі.
Өзгерістер жалпы белгіленген режимде жұмыс істейтін төлеушілерге әсер етеді.
Салық кодексінің 30-бабының жаңа тармақшасына сәйкес, салық есептілігінде көрсетілген қызметкерлердің саны туралы мәліметтер салық құпиясы болып табылмайды. Ал 686-1-бапқа енгізілген толықтырулар оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолданатын жеке кәсіпкерлерге мобильді қосымшаны өз жұмысында, атап айтқанда чек беруде пайдалануға мүмкіндік береді.
Арнайы салық режимі
Қазақстандық кәсіпкерлерге арнайы салық режимдерін (ТР) қолдану арқылы қолдау көрсетіледі. Олар салық жүктемесін азайтуға, есепке алуды жүргізу және есептерді ұсыну тәртібін жеңілдетуге арналған.
ӨҚЖ-ның алты түрі бар – оңайлатылған декларация негізінде, патент, тіркелген шегерімді пайдалана отырып, арнайы мобильді қосымша, өз өнімдерін өңдеумен және өткізумен айналысатын шаруа және фермер қожалықтары үшін, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер мен ауыл шаруашылығы кооперативтері үшін.
SNR кәсіпкерлік қызмет түрлерінің нақты тізіміне қолданылады. 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап осы тізбе Салық кодексінің шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін СНР қолдану кезінде рұқсат етілмейтін қызмет түрлерін қосуға қатысты нормаларының күшіне енуіне байланысты өзгереді. Бұл тізімді қосу бизнесті бөлу (соның ішінде қосалқы жалдау тетігін пайдалану) арқылы салықты оңтайландыру схемаларының алдын алуға, сондай-ақ оңайлатылған декларация негізінде СТР қолдану мақсатында байланысты.
Шектеулер келесі әрекеттерге әсер етеді:
- маркетингтік қызметтер;
- лизинг және сауда нарығын пайдалану;
- сауда базарларына қатысты бөлшек сауда объектілерін, бөлшек сауда алаңы бес жүз шаршы метрден асатын стационарлық сауда объектілерін, сондай-ақ олардың аумағында орналасқан сауда орындарын, сауда объектілерін және қоғамдық тамақтану объектілерін қосалқы жалға беру;
- екі немесе одан да көп салық төлеушінің осындай қызметтер көрсетілетін бір қонақ үй немесе жеке тұрғын емес ғимарат аумағында қонақ үй қызметтерін көрсету бойынша қызметі.
«Бөлшек сауда алаңы бес жүз шаршы метрден аз стационарлық сауда объектілеріне жататын бөлшек сауда объектілерін қосалқы жалға беретін салық төлеуші оны қолданудың қалған шарттарын сақтай отырып, шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін КҚЖ қолдануға құқылы», - деп атап өтті Батыс Қазақстан облысының ӘҚБ.
Яғни, шектеулер енгізілген жоғарыда аталған қызмет түрлерімен айналысатын кәсіпкерлер 2023 жылдың 1 қаңтарынан бастап жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібіне көшуі тиіс.
Жер қойнауын пайдаланушылар үшін жеңілдік шарттары
Қаңтардан бастап пайдалы қазбалар бойынша пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкалары көтерілуде, сонымен бірге жаңа кен орындарын барлауды ынталандыруға арналған жер қойнауын пайдаланушылар үшін жеңілдіктердің жаңа пакеті қалыптасуда.
Салық кодексінің 746-бабының 1-тармағына енгізілген өзгерістер қатты пайдалы қазбалар бойынша жер қойнауын пайдаланушылар үшін пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкаларын арттыруды көздейді:
- айырбас металдарына (алтын, күміс, мыс, мырыш, алюминий, уран) 50%-ға;
- басқа биржадан тыс металдар үшін 30%-ға.
Сонымен қатар, Мемлекет басшысының бір жыл бұрын тау-кен өндіру секторында жаңа кен орындарын барлауға және игеруге қосымша жеңілдіктер әзірлеу қажеттігі туралы тапсырмасын орындау мақсатында Салық кодексінің 746-бабының 3-тармағында көзделген шарттарды сақтай отырып, бір мезгілде өнеркәсіптік өндіріс басталған күннен бастап бес жыл ішінде пайдалы қазбаларды өндіру салығының 0 пайыздық мөлшерлемесі қолданылады деп көзделді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын өлшемшарттарды ескере отырып, 2022 жылғы 31 желтоқсандағы Салық кодексінде белгіленген пайдалы қазбаларды өндіру салығының мөлшерлемелерін қолдану құқығы тау-кен өндіру саласындағы кен орны (жер қойнауын пайдалануға бір келісімшарт бойынша кен орындары тобы, кен орнының бөлігі) бойынша табыстылық деңгейі 5% және одан төмен болған жағдайда да беріледі.
(қосымша* бөлек блокқа бөлінген)
Салық есептілігін жасау кезінде жиі жіберілетін қателер
Декларацияны толтыру кезіндегі арифметикалық қателер;
тұрғылықты жері бойынша мемлекеттік кірістер органдарының кодын таңдау кезіндегі қателер;
ЖСН көрсетілген өтініште қызметкерлердің толық декодталмағаны;
Нөлдік немесе бос декларацияларды толтыру және жіберу;
Бірдей декларациялардың қосарлы бағыты;
Өткен жылдардың декларацияларынан мәліметтерді дұрыс бермеу (тауар қалдықтары, шығын, құн, қалдық)
Кәсіпкерлерді мемлекеттік қолдау алгоритмі
Қаңтар айында Батыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлер палатасы шағын бизнестен бастап ірі компанияларға дейін кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік қолдау шараларының кезең-кезеңімен алгоритмін жариялады. Алгоритм өз ісін ашқысы келетіндер үшін бар мүмкіндіктер туралы барлық деректерді жүйелейді. FRESH CITY материалындағы нұсқауларды түсінейік.
Мемлекеттік қолдау шараларының екі түрі бар – қаржылық және қаржылық емес. Біріншісіне несие беру, субсидиялау, гранттар беру, несиеге кепілдік беру жатады. Екіншісіне оқыту, ақпараттық-кеңес беру қызметтері, сервистік қолдау, іскерлік байланыстарды дамытуға жәрдемдесу кіреді.
Түпнұсқа идеясы, дөрекі бизнес-жоспары бар және өз кәсібін ашқысы келетін азаматтар үшін өз ісін бастауға қаражат табу проблемалық мәселеге айналады. Инвесторлар әдетте шығармашылық жобалардан аулақ жүреді, өйткені оларға инвестиция салу өте қауіпті және несие алу үшін көбінесе кепілдік талап етіледі. Шешім – мемлекеттік грант алу. Бұл прогрессивті бизнес-идеяларды жүзеге асыру үшін қаражатты тегін аудару.
Жас кәсіпкерлер грантқа онлайн өтініш бере алады. Егер сіз 1,38 млн теңгеге дейінгі грантқа үміткер болсаңыз, онда тіркеу business.enbek.kz порталы арқылы жүзеге асырылады, егер әңгіме 5 млн теңгеге дейінгі грант туралы болса, онда өтінімді qoldau.kz сайтында қалдыру керек.
1,38 млн теңгеге дейінгі гранттарға өтінімдер Жұмыспен қамту орталығы арқылы, ал 5 млн теңгеге дейінгі гранттар облыстық кәсіпкерлік басқармасы арқылы өтеді. Бұдан кейін грант беру мүмкіндігі немесе мүмкін еместігі туралы шешім қабылдайтын конкурстық комиссияға жобаның тұсаукесері өтеді. Комиссия жұмысының нәтижесі бойынша кәсіпкер шартқа қол қояды немесе бас тарту туралы хабарлама алады. Ал содан кейін оның есепшотына өтініште көрсетілген ақша сомасы аударылады. Өз идеяңызды жүзеге асыруға кірісу ғана қалады.
Жұмыс істеп тұрған бизнесін кеңейту үшін кәсіпкер жеңілдетілген шарттармен несие алуға сене алады. Жеңілдікпен несиелендіру келесі қаржы институттары арқылы өтеді – екінші деңгейлі банктер (6%-дан), «Aqjaiyq Atameken» МҚҰ (6%), Ауыл шаруашылығы несие корпорациясы (2,5%-дан) және «Aqjaiyq» ӘКК (2,5%). Өтінішті беру және қарау тікелей кәсіпкер жүгінген қаржы институтында жүзеге асырылады.
Несиелер бойынша субсидияланған пайыздық мөлшерлемелерді алу үшін бизнес иесі жобаның қаржылық-экономикалық тиімділігін бағалау үшін банкке хабарласқаннан кейін online.damu.kz сайтында немесе egov.kz порталы арқылы өтінім беруі керек. «Даму» қоры мақұлдаған жағдайда кәсіпкер, банк және Қор арасында үш жақты субсидиялау шартына қол қойылады. Несиені кепілдендіру процедурасы жоғарыда сипатталғаннан айтарлықтай ерекшеленбейді.
Тәжірибе көрсеткендей, кәсіпкерлерге мемлекеттік қолдау алудың алгоритмін түсіну соншалықты қиын емес. Батыс Қазақстан Кәсіпкерлер палатасы әзірлеген құжаттың толық нұсқасын сайтымыздан таба аласыз.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған немесе жеке кәсіпкер ме?
Жұмысты тастап, өз бетінше жұмыс істей бастаған қазақстандықтар арасында жеке кәсіпкерді қашан тіркеу керек, қашан өзін-өзі жұмыспен қамтыған тұлға ретінде бірыңғай әлеуметтік сақтандыру жоспарын төлеумен шектелу керек деген сұрақ жиі туындайды. Мәселе азаматтардың мобильді аударымдарын тексеру туралы жаңалықтардан кейін өзекті бола түсті.
Ендеше, екі ұғымның арасын сызып көрейік – жеке кәсіпкер және өзін-өзі жұмыспен қамтығандар.
Жұмысшыларды тұрақты негізде жұмысқа алмайтын жеке тұлға мүліктік кіріс алған кезде дара кәсіпкер ретінде тіркелмеуге құқылы. Мұндай адам ресми түрде өзін-өзі жұмыспен қамтыған деп танылады және медициналық сақтандыруды, зейнетақы төлемдерін және әлеуметтік аударымдарды қамтитын ай сайынғы бірыңғай жиынтық төлемді (ЖБЖ) төлеуге міндетті. Бұл ретте САП мөлшері қала тұрғындары үшін тек 1 АЕК, ауыл тұрғындары үшін 0,5 АЕК көлемінде есептеледі.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам тек жеке тұлғаларға қызмет көрсете алады, сонымен қатар үлкен пайда алу үшін ірі келісімшарттар жасай алмайды. Мұндай қызметтерге репетиторлық, бала күту, жөндеу, киім тігу, жүк тиеу, тіпті жалға берілетін тұрғын үй жатады. Ол сондай-ақ өз өндірісінің ауыл шаруашылығы өнімдерін – жұмыртқаны, сүтті, көкөністерді, жемістерді сатуға құқылы. Бұл ретте костюмдік зергерлік бұйымдар сияқты қолдан жасалған бұйымдарды сату жеке кәсіпкерді тіркеуді талап етеді.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар ауылшаруашылық тауарларын дүкендер немесе базарлар арқылы сата алмайды, тек жарнама немесе әлеуметтік желідегі жарнама арқылы. Жеке практикамен айналысатындар – адвокаттар, нотариустар, дәрігерлер, психологтар да өзін-өзі жұмыспен қамтуы мүмкін тұлғалар тізімінен шығарылған.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған тұлға ретінде тіркелудің маңызды артықшылығы – зейнетақы тәжірибесі, демек, лайықты қарттыққа құқығы. Тіркеудің өзі сіз бірінші бірыңғай төлем жоспарын төлеген сәттен бастап жүзеге асырылады; мұны кез келген банктің мобильді қосымшасы арқылы жасауға болады.
Егер сіздің жылдық табысыңыз 1175 АЕК-тен асса, онда сіз өзін-өзі жұмыспен қамтығандар санатынан шығарыласыз және жеке кәсіпкер ретінде тіркелуіңіз керек. Мұны жалдамалы жұмысшылардың тұрақты штатының болуы да талап етеді.
Жеке кәсіпкерлерге салынатын салықтар өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға қарағанда айтарлықтай ерекшеленеді. Бірақ, арнайы салық режимдерінің бірін пайдалана отырып, сіз мемлекеттен бірқатар жеңілдіктер ала аласыз.
