Диана Абуова: Как мама четверых детей «кормит» животноводство области
Диана Абуова - многодетная мама и бизнес-вумен. Она точно знает, что нужно детям и фермерам. Первым нужна забота и ласка, а вторым доступный комбикорм. Современное животноводство не представляется возможным без сбалансированных сельхоз кормов, и владельцы ферм долгое время вынуждены были закупать их за рубежом. Этой проблемой озаботились супруги Абуовы. Их инновационный проект по производству комбикормов обеспечивает рынок западного Казахстана комбикормами отечественного производства, что позволяет существенно снизить стоимость. О том, как сделать зерно основой семейного бизнеса в материале FRESH CITY.
Автор: Редакция Fresh City
Диана Абуова: Как мама четверых детей «кормит» животноводство области
Отец начал, а мы продолжаем
Во всех интервью чета Абуовых не скрывает и даже с гордостью подчеркивает, что продолжают дело отца супруга. Сыйлыбай Абуов основал предприятие более 30 лет назад, начав все с маленького контейнера и небольшой линии производства.
«Когда мы включились в дело, в 2018 году, в активах компании был один основной склад в Уральске, он и сейчас функционирует для розничной торговли. Конечно, было сырьё и кое-какое оборудование - старая советская дробилка. Свекр с ней работал. На этом, пожалуй, все», - рассказывает Диана Абуова. Зато за шесть лет супруги смогли круто преобразовать доставшееся им «наследство». В первую очередь был построен новый склад в Уральске, и еще один в Атырау, на раскрутку которого ушло около двух лет. Затем, получив землю через СПК, предприниматели приступили к реализации главного на данный момент проекта - производство комбикормов.
«Мы очень долго к этому шли, очень долго собирали документы, проходили все проверки, получили землю под строительство завода. Ещё сложнее построить и запустиь завод, но мы справились», - вспоминает бизнес-вумен.
В 2021 году Абуовы презентовали свой проект по производству сельхоз комбикормов перед акимом области в числе других инновационных инициатив предпринимателей региона. Тогда проект оценивался в сумму 161 млн тг, из которых около 75% предприниматели были готовы вложить самостоятельно. Члены делового Совета области скептически отнеслись к предложению, выразив сомнения в достаточности этих средств для строительства сложной линии производства. Но свою идею супруги отстояли. Получили кредит через фонд поддержки предпринимательства «Даму» в размере 60 млн тг. Этих и собственных средств хватило, чтобы запустить полный цикл производства.
Супер-фуд для животноводства
«Есть просто зерно - это цельные злаки. Если смешать несколько видов зерновых получится комбикорм. Если эту смесь перемолоть мы будем иметь дробленку. В таком виде ее можно давать сельхоз животным, но тогда речи о сбалансированности быть не может. В каждой порции будет разное соотношение злаков - где-то больше кукурузы, а где-то пшеницы. А домашняя птица и вовсе может выклевать один вид зерна и проигнорировать другой. Чтобы этого не случилось, и каждое животное получало гарантированный, четко выверенный объем необходимых элементов, мы гранулируем комбикорм. Таким образом, каждая гранула будет содержать и пшеницу, и кукурузу, и витамины, и минералы», - объясняет Диана Абуова.
Оборудование для превращения обычной дробленки в супер-фуд предпринимали купили с помощью государственного гранта. Конечно, 5 млн тг не хватило, чтобы приобрести гранулятор - пришлось добавлять свои средства. Зато теперь их продукция конкурирует на местном рынке с популярными российскими марками «Purina» и «Megamix». До запуска проекта западно-казахстанские фермеры были вынуждены либо закупать сырье из России и налаживать свои мини-линии производства корма, либо покупать готовый корм также российского производства. Все это, конечно, выходило в копеечку животноводам.
«При ввозе кормов из России их цена увеличивается - добавляются расходы на транспортировку, дополнительные налоги. Собственное производство в непосредственной близости к потребителю всегда выгодно для последних. Удешевить корма для фермеров было моей целью, и я ее отстаивала перед мужем, который больше нацелен на масштабирование», - добавила бизнес-вумен.
К слову, завозить сырье из России Абуовы все же вынуждены. Так как в нашем регионе тяжело найти стабильных поставщиков. А заниматься выращиванием кормовых культур самостоятельно супруги пока не готовы: «Мы бы и хотели иметь собственные поля, но это очень затратно. Цена только за один комбайн может доходить до 1 млрд тг. В ближайшие 5 лет рассматриваем эту перспективу». Вместо этого семья предпринимателей решила вложить средства в запуск откормочной площадки для крупного рогатого скота: «А почему нет? Мы сами производим корм, уверены в его качестве. Скоро будем закупать скот. Это выгодный проект для нас, свои корма серьезно отражаются на себестоимости мяса».
Сегодня ИП «Диана» реализует комбикорма для птиц, крупного рогатого скота, мелкого рогатого скота и даже рыбоводства. По составу и форме выпуска они сильно отличаются между собой. Для кур-несушек особо важен протеин из рыбы, а для откорма мясных бычков - корм с добавлением мясо-костного протеина. Также производители обогащают продукцию витаминами, минеральными комплексами и проводят обработку сырья от грибков и патогенных организмов. Как стандарт качества они неизменно используют ГОСТы. Для переработки отходов рыбного и мясного производства в ИП «Диана» есть специальное оборудование - экструдер, который перемалывает сырье в однородную массу и высушивает для дальнейшего использования в комбикормах. Рыбу предприниматели привозят из Атырау. Все экологически чистое. «Часто клиенты спрашивают, почему у нас дешевле, чем у какого-то другого продавца. Мы все детально объясняем. Например, где-то получилось закупить сырьё дешевле, и конечную цену корма мы пропорционально снизили. Другая партия может быть дороже. Объяснять ценообразование не сложно, когда ты сам контролируешь все производство от и до».
Диана Абуова: Как мама четверых детей «кормит» животноводство области
«ОРАТ» - между Уральском и Атырау
Долгое время семейное дело функционировало под базовым названием ИП «Диана». Но в последние годы предприниматели всерьез задумались о ребрендинге. Так постепенно стало внедрятся новое торговое название - «ОРАТ». «Почему «ОРАТ»? Потому что Орал и Атырау - это два города, где расположен наш бизнес. В планах мы не ограничиваем себя двумя регионами, но с этих городов мы начинали. Пусть это станет своеобразным символом», - отмечает Диана. Действительно, продукция ИП «Диана» уходит на экспорт в разных регионы Казахстана, а часть даже поступает на рынки Узбекистана и Таджикистана. «Мы с мужем больше нацелены на внутренний рынок. Зарубеж отправляем комбикорма только под заказ. Все же главная цель - обеспечить животноводов западного Казахстана. У нас это пока неплохо выходит. Конечно, рано говорить, что мы заняли всю нишу в ЗКО, Атырау и Мангистау. Конкуренты есть и будут, но мы стремимся именно к лидерству», - добавила бизнес-вумен.
Муж - голова, а жена… тоже голова
Вопреки предрассудкам, связанным с семейным бизнесом, супруги Абуовы нашли баланс. Они не конкурируют за лидерство друг с другом. Работы настолько много, что хватит на всех. Так что конфликты интересов возникают крайне редко. «Может так случиться, что наши взгляды не совпадают. Мы привыкли решать это в диалоге. Возможно, это плохая практика, но порой рабочие вопросы мы обсуждаем и дома. Думаю, иначе нельзя. В нашей сфере не получится уехать в отпуск и выключить телефон. Уехать можно, но на связи нужно быть всегда, - рассуждает Диана. - Обидно бывает иногда, я тоже хочу все «отдать» условному администратору и отдыхать. Везде нужен контроль. Но благодаря этому контролю у нас работа так хорошо идёт, и клиенты нам доверяют. Они знают, что мы хоть и открываемся в 8 утра, но на работе уже с 6:00, поэтому ещё до открытия перед складом стоит очередь из 2-3 машин. Фермеры - это люди, которые рано встают и много работают. Вместе с ними и мы стали жить в башенном ритме».
В дело своего свёкра, Диана Абуова включилась будучи в декрете. То, что у нее в дальнейшем получилось не просто вникнуть в суть бизнеса, но и вместе с мужем преобразовать его, она видит заслугу своей природной коммуникабельности: «Я коммуникабельный человек, общительный, шустрый. Когда мы оформляли землю под строительство, кредит и т.д., приходилось много времени проводить в госучреждениях и банках. Документы, справки и прочая бюрократическая чехарда казалась такой утомительной. А теперь это часть наших будней. Папа (свекр) до сих пор временами помогает нам советами, но вся основная ответственность полностью лежит на нас с мужем».
Четверо детей супругов с пониманием относятся к постоянной занятости родителей.
«Мы же работаем для них, чтобы они ни в чем не нуждались», - говорит Диана.
Старший сын уже заявил о том, что возьмёт на себя ответственность продолжать семейный бизнес. Младшие сыновья, несмотря на возраст, тоже готовы стать бизнесменами. Ну а единственная дочь демонстрирует независимый взгляд и пока полностью погружена в творчество.
Диана Абуова: Как мама четверых детей «кормит» животноводство области
Кадровый голод
То, что сыновья уже рвутся в помощники родителям, греет сердце и отцу, и матери. Но что делать сейчас, когда бизнес так нуждается в грамотных профессиональналах сельхоз сферы?
«У нас принято много говорить, сколько грантов, субсидий, инвестиций государство вкладывает в сельское хозяйство. Но на самом деле этого недостаточно. В развитых странах поддержка агропромышленного комплекса намного масштабнее. Даже в России ситуация складывается лучше. И все бы ничего, только кадров катастрофически не хватает. Недавно я искала агронома. Казалось бы - вот целый агро-университет, который выпускает агрономов, но в работе по профессии выпускники не заинтересованы», - сетует Диана Абуова.
Бизнес-вумен признаётся, что и сама, будучи выпускницей школы, пошла по пути многих молодых казахстанцев - выбрала профессию, опираясь на наличие государственных грантов.
«Я сама окончила нефтегазовое дело, а занимаюсь в итоге бизнесом в сельхоз сфере. И так происходит на протяжении долгих лет. Молодежь выбирает профессию не по душе, а потому что можно бесплатно окончить «вышку». Заинтересовать выпускников сельхоз университетов можно. Например, почему бы ещё во время учебы будущим агрономам не давать участок земли, чтобы они могли сразу работать? Вникнет в суть профессии - получит эту землю для развития агробизнеса. Не понравится - тогда не будет тратить время на получение ненужного образования. Я бы вообще поступила как на западе - давала бы детям год после школы, чтобы они походили в поисках себя. В это время выплачивала бы базовую стипендию и дала возможность попробовать себя в разных отраслях», - делится предпринимательница своими мыслями.
Выбирая между мотивированным и дипломированным работником, Диана Абуова делает выбор в пользу мотивированного. Обучить человека, заинтересованного в своем будущем, легче, чем искать подход к тому, у кого просто есть «корочка».
«К нам в компанию приходили студенты-практиканты из сельхоз учебных заведений. И вот они ходили, что-то делали для галочки, но вообще не проявляли заинтересованности показать себя. Тогда я поняла, что они пришли к нам только ради зачёта, потому как это необходимо для получения диплома». Немаловажным в преодолении кадрового голода предприниматели считают правильное воспитание родителей.
«Вы помните, кем раньше хотели стать дети? Космонавтами, супергероями и т.д. И взрослые, слушая их, кивали им и умилялись, приговаривая: «Конечно ты станешь таким». Я своих детей готовлю к жизни заранее. Если старший сын говорит, что хочет стать бизнесменом, я рассказываю ему, что ему для этого понадобится, как устроено производство, зачем нужны кредиты и т.д. Если дочь хочет стать ветеринаром, я готовлю ее к тому, что ей придется видеть больных и страдающих животных, и не всех их получится спасти. Объясняю, какая это ответственность. После таких бесед дети трезво смотрят на профессию, не романтизируют ее. А значит, в будущем их не будет ждать разочарование».
Детские мечты и взрослые цели
«У нас с мужем было разное детство. Его семья в 90-е видела нужду, а меня эти сложности обошли стороной. Поэтому у него такая тяга к достигаторству. Этим он и меня заражает. Сначала во мне было много страхов, я боялась начинать что-то новое. Но благодаря мужу и его стремлению к росту, я в итоге стала той, кем являюсь сегодня. Зато есть с чем сравнивать - смотрю на себя пять лет назад, какая была, и понимаю, что это небо и земля. Вдохновляюсь и начинаю ещё больше работать, чтобы увеличить этот промежуток. Я не хочу быть такой, какой была раньше. Я хочу лучше», - делится Диана.
Свою глобальную цель на жизнь Диана Абуова считает достигнутой. У нее большая дружная семья, благодарные сыновья и красавица дочь. Бизнес ей нужен не только для удовлетворения собственных амбиций, но и как возможность принести пользу обществу. Комбикорм - это, прежде всего, продовольственная безопасность. Зависимость от зарубежных поставок может в миг разрушить сельское хозяйство региона, в новейшем времени мы уже были свидетелями того, как закрываются границы и усложняется логистика. «Каждый год мы подводим итоги и постоянно ставим новые задачи. Мы получаем то, что хотели, и идём дальше, не остонавливаясь. Расширяемся, заходим в новые города, и будем это делать дальше. В планах, как я говорила, собственные посевы кормовых культур. Придется постараться, чтобы приобрести дорогостоящую технику. Но мы ни на секунду не сомневаемся, что оно того стоит. Наше зерно накормит все сельское хозяйство Казахстана!» - заключила Диана Абуова.
При покупке от 10 мешков скидка 10% г. Уральск, ул. Конкина, 2\10 +7 775 300 81 66 +7 707 126 03 51
Диана Абуова: Как мама четверых детей «кормит» животноводство области
Диана Әбуова: Төрт баланың анасы облыстың мал шаруашылығын «қалай тамақтандыруда».
Диана Әбуова көп балалы ана, іскер әйел. Ол балалар мен фермерлерге не қажет екенін жақсы біледі. Біріншісіне қамқорлық пен сүйіспеншілік қажет, ал екіншісіне қолжетімді жем қажет. Қазіргі заманғы мал шаруашылығы теңдестірілген ауылшаруашылық азығынсыз мүмкін емес, ал ферма иелері ұзақ уақыт бойы оларды шетелден сатып алуға мәжбүр болды. Әбуовалардың ерлі-зайыптылары осы мәселеге алаңдады. Олардың құрама жем өндіруге арналған инновациялық жобасы Батыс Қазақстан нарығын отандық өндірілген құрама жеммен қамтамасыз етеді, бұл өзіндік құнын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. Астықты отбасылық бизнестің негізіне қалай айналдыру керектігі туралы FRESH CITY материалынан оқыңыз.
Әкем бастады, біз жалғастырамыз
Барлық сұхбаттарда Абуовтар жұп жасырмайды және тіпті күйеуінің әкесінің жұмысын жалғастырып жатқандарын мақтанышпен атап өтеді. Сыйлыбай Әбуов осыдан 30 жылдан астам уақыт бұрын шағын контейнер мен шағын өндірістік желіден бастау алған серіктестіктің негізін қалады.
"Бизнеске араласқанда, 2018 жылы компанияның активтеріне Оралдағы бір негізгі қойма кірді, ол әлі күнге дейін бөлшек сауда үшін жұмыс істейді. Әрине, шикізат пен кейбір құрал-жабдықтар болды - ескі кеңестік ұсақтағыш. Онымен қайын атасы жұмыс істеген. Осымен бітті", - дейді Диана Абуова. Бірақ алты жыл ішінде ерлі-зайыптылар алған «мұрасын» түбегейлі өзгерте алды. Бірінші кезекте Оралда жаңа қойма салынса, Атырауда тағы бір қойма салынды, оның алға жылжуына екі жылдай уақыт кетті. Одан кейін бірлескен кәсіпорын арқылы жер алған кәсіпкерлер қазіргі уақытта негізгі жобасы – құрама жем өндірісін жүзеге асыруға кірісті.
«Біз бұған өте ұзақ уақыт жүрдік, өте ұзақ уақыт бойы құжаттар жинадық, барлық тексерулерден өттік, зауыт салуға жер алдық. Зауыт салу және іске қосу одан да қиын, бірақ біз үлгердік», - деп еске алады кәсіпкер әйел.
2021 жылы Әбуовтар әулеті өңірдегі кәсіпкерлердің инновациялық бастамалары қатарында ауыл шаруашылығы жем-шөбін өндіру жобасын облыс әкіміне таныстырды. Ол кезде жоба 161 миллион теңгеге бағаланып, оның 75 пайызға жуығын кәсіпкерлер өз күштерімен салуға дайын еді. Өңірдегі Іскерлік кеңес мүшелері бұл қаржының кешенді өндіріс желісін салуға жеткілікті екендігіне күмән келтіріп, ұсынысқа күмәнмен қарады. Бірақ ерлі-зайыптылар өз идеясын қорғады. «Даму» кәсіпкерлікті қолдау қоры арқылы 60 миллион теңге несие алдық. Толық өндірістік циклді іске қосу үшін осы және өз қаражатымыз жеткілікті болды.
Малға арналған супер азық
"Жай ғана дәнді дақылдарды жеу - тұтас дәнді дақылдар. Егер сіз астықтың бірнеше түрін араластырсаңыз, сіз құрама жем аласыз. Бұл қоспаны ұнтақтасақ, ұнтақталған астық аламыз. Бұл пішінде оны ауылшаруашылық жануарларына беруге болады, бірақ одан кейін теңгерім туралы сөз болмайды. Әр порцияда дәннің қатынасы әртүрлі болады - кейбіреулерінде жүгері көп, кейбіреулерінде бидай көп. Ал құс етінің бір түрін елемеуге болады. Әр жануардың қажетті элементтердің кепілдендірілген көлемін алуы үшін біз жемді түйіршіктейміз, осылайша әрбір түйіршікте бидай, жүгері, витаминдер мен минералдар болады», - деп түсіндіреді Диана Абуова.
Кәдімгі ұсақталған тағамды суперфудқа айналдыратын құрал-жабдықтар мемлекеттік грантқа алынды. Әрине, гранулятор сатып алуға 5 миллион теңге жеткіліксіз болды - өз қаражатымызды қосуға тура келді. Бірақ қазір олардың өнімдері жергілікті нарықта танымал ресейлік Purina және Megamix брендтерімен бәсекелеседі. Жоба іске қосылмай тұрып батысқазақстандық диқандар шикізатты Ресейден сатып алып, жеке шағын жем-шөп өндіру желілерін құруға немесе Ресейде өндірілген дайын жемді де сатып алуға мәжбүр болды. Мұның бәрі, әрине, малшыларға әжептәуір тиын шығын әкелді.
"Ресейден жем-шөп әкелген кезде оның бағасы көтеріледі - тасымалдау шығындары мен қосымша салықтар қосылады. Тұтынушыға жақын жерде жеке өндіріс қашанда тиімді. Диқандар үшін жемді арзандату менің мақсатым болды, мен оны масштабтауға көбірек көңіл бөлетін күйеуіме қорғадым", - деп қосты кәсіпкер әйел.
Айтпақшы, Әбуовтар әулеті әлі де Ресейден шикізат әкелуге мәжбүр. Өйткені біздің өңірде тұрақты жеткізушілерді табу қиын. Бірақ ерлі-зайыптылар мал азықтық дақылдарды өз бетінше өсіруге әлі дайын емес: "Өз егістік алқабымыз болғанын қалаймыз, бірақ бұл өте қымбат. Бір комбайнның бағасы 1 миллиард теңгеге дейін жетуі мүмкін. Алдағы 5 жылда бұл перспективаны қарастырып жатырмыз". Кәсіпкерлік отбасы оның орнына мал бордақылау алаңын ашуға шешім қабылдады: "Неге болмасқа? Біз азық-түлікті өзіміз өндіреміз және оның сапасына сенімдіміз. Жақында мал сатып аламыз. Бұл біз үшін тиімді жоба, біздің жеміміз еттің құнына қатты әсер етеді".
Бүгінгі таңда «Диана» АЖ құс, ірі қара, ұсақ мал, тіпті балық өсіруге арналған жем-шөп сатады. Олар құрамы мен шығарылу формасы бойынша айтарлықтай ерекшеленеді. Жұмыртқа тауықтары үшін балық ақуызы ерекше маңызды, ал етті сиырларды бордақылау үшін - ет пен сүйек протеинін қосып жем беру. Өндірушілер де өз өнімдерін витаминдер мен минералды кешендермен байытып, шикізатты саңырауқұлақтар мен патогендік организмдерге қарсы өңдейді. Олар сапа стандарты ретінде ГОСТ стандарттарын үнемі пайдаланады. Балық және ет өндірісінің қалдықтарын өңдеу үшін IP Diana-да арнайы жабдық – экструдер бар, ол шикізатты біртекті массаға ұнтақтап, әрі қарай мал азығында пайдалану үшін кептіреді. Кәсіпкерлер балықты Атыраудан әкеліп жатыр. Барлығы экологиялық таза. "Клиенттер неге басқа сатушыдан арзанырақ екенімізді сұрайды. Біз бәрін егжей-тегжейлі түсіндіреміз. Мысалы, бір жерден шикізатты арзанырақ сатып алдық, ал жемнің соңғы бағасын пропорционалды түрде төмендеттік. Басқа партия қымбатырақ болуы мүмкін. Бүкіл өндірісті өзіңіз басқарған кезде бағаны түсіндіру қиын емес."
«ОРАТ» - Орал мен Атырау арасында
Ұзақ уақыт бойы отбасылық бизнес «Диана» АЖ негізгі атауымен жұмыс істеді. Бірақ соңғы жылдары кәсіпкерлер ребрендинг туралы байыпты ойланды. Осылайша, бірте-бірте жаңа сауда атауы – «ОРАТ» енгізіле бастады. "Неге ORAT? Өйткені Орал мен Атырау - біздің бизнес орналасқан екі қала. Жоспарымызда біз екі облыспен шектелмейміз, бірақ біз осы қалалардан бастадық. Бұл өзіндік символға айналсын", - дейді Диана. Расында да, «Диана» АЖ өнімдері Қазақстанның әртүрлі аймақтарына экспортталады, ал кейбіреулері тіпті Өзбекстан мен Тәжікстан нарығына да барады. "Күйеуім екеуміз ішкі нарыққа көбірек көңіл бөлеміз. Шетелге жем-шөпті тек тапсырыс бойынша жөнелтеміз. Десе де, негізгі мақсат - Батыс Қазақстандағы мал шаруашылығын қамтамасыз ету. Әзірге бұл біз үшін жақсы нәтиже беріп жатыр. Әрине, Батыс Қазақстан, Атырау және Маңғыстауда барлық тауашаларды басып алдық деп айтуға әлі ерте. іскер әйел.
Күйеуі – бас, әйелі де... бас
Әбуовтар отбасылық бизнеске қатысты теріс пікірге қарамастан, теңгерімді тапты. Олар бір-бірімен көшбасшылық үшін жарыспайды. Жұмыстың көптігі сонша, барлығына жетеді. Сондықтан мүдделер қақтығысы өте сирек туындайды. "Біздің көзқарастарымыз сәйкес келмеуі мүмкін. Біз мұны диалог арқылы шешуге дағдыланғанбыз. Бұл жаман тәжірибе шығар, бірақ кейде жұмыс мәселелерін үйде талқылаймыз. Менің ойымша, басқа жол жоқ. Біздің салада сіз демалысқа шығып, телефоныңызды өшіре алмайсыз. Кете аласыз, бірақ сіз әрқашан байланыста болуыңыз керек", - дейді Диана. - Кейде бұл ұят, мен де шартты әкімшіге «бәрін беріп», босаңсығым келеді. Бақылау барлық жерде қажет. Бірақ осы бақылаудың арқасында жұмысымыз жақсы жүріп жатыр, клиенттеріміз бізге сенеді. Олар таңғы сағат 8-де ашылғанымызбен, таңғы 6:00-ден бастап жұмыста екенімізді біледі, сондықтан ашылмай жатып-ақ қойма алдында 2-3 көліктен тұратын кезек тұрады. Диқандар – ерте тұрып, тынымсыз еңбек ететін адамдар. Олармен бірге біз мұнараның ырғағында өмір сүре бастадық».
Диана Әбуова декреттік демалыста жүргенде қайын атасының кәсібіне араласты. Кейін бұл кәсіптің мәнін түсініп қана қоймай, оны күйеуімен бірге өзгерте алғанын ол өзінің табиғи көпшілдігінің бір қасиеті деп санайды: «Мен көпшіл, көпшіл, шапшаң адаммын, жерді құрылысқа, несиеге, т.б. ресімдеген кезде мемлекеттік органдарда, банктерде көп уақыт өткізуге тура келді. Құжаттар, анықтамалар және т.б. Әкем (қайын ата) әлі күнге дейін бізге мезгіл-мезгіл ақыл-кеңес беріп отырады, бірақ басты жауапкершілік толығымен күйеуім екеумізде.
Ерлі-зайыптылардың төрт баласы ата-анасының тұрақты жұмысына түсіністікпен қарайды.
«Біз олар үшін жұмыс істейміз, олар ештеңеге мұқтаж емес», - дейді Диана.
Үлкен ұлы отбасылық кәсіпті жалғастыру жауапкершілігін мойнына алатынын әлдеқашан мәлімдеген. Кіші ұлдары да жасына қарамастан бизнесмен болуға дайын. Жалғыз қызы тәуелсіз көзқарасты көрсетеді және әлі де шығармашылықпен айналысады.
Кадр тапшылығы
Ұлдарының қазірдің өзінде ата-анасына көмектесуге асық болуы әкенің де, ананың да жүрегін жылытады. Бірақ бизнеске ауыл шаруашылығының білікті мамандары қажет болған кезде не істеу керек?
"Біз мемлекет ауыл шаруашылығына қанша грант, субсидия, инвестиция салып жатқаны туралы көп айтамыз. Бірақ шын мәнінде бұл жеткіліксіз. Дамыған елдерде агроөнеркәсіп кешенін қолдау әлдеқайда көп. Тіпті Ресейде де жағдай жақсы. Ал бәрі жақсы болар еді, тек кадр тапшылығы қатты сезілді. Жақында мен ол жерде тұтас бір ауыл шаруашылығы саласының маманы іздеп жүрген сияқтымын. Агрономды бітіреді, бірақ түлектердің мамандық бойынша жұмыс істеуге құлқы жоқ», – деп шағымданады Диана Әбуова.
Іскер ханым мектеп түлегі ретінде өзі де көптеген жас қазақстандықтардың жолын қуғанын – ол мамандықты мемлекеттік гранттардың болуына қарай таңдағанын мойындайды.
«Мен өзім мұнай-газ саласын бітіріп, ауыл шаруашылығы саласында кәсіппен айналыстым. Бұл көп жылдардан бері болып келеді. Жастар мамандықты өз қалауынша емес, колледжді тегін бітіре алатындықтан таңдайды. Ауылшаруашылық жоғары оқу орындарының түлектерін қызықтыруға болады. Мысалы, болашақ агрономдарға оқу барысында олардың жұмыс істеу құқығын неге бермеске? Мамандықтың мәні, ол бұл жерді агробизнесті дамыту үшін алады, егер ол сізге ұнамаса, онда сіз қажетсіз білім алу үшін уақытты босқа өткізбейсіз - мен балаларға мектептен кейін бір жыл уақыт берер едім.
Диана Әбуова уәжделген және сертификатталған қызметкердің арасында таңдау жасағанда ынталы қызметкердің пайдасына таңдау жасайды. «Қыртысы» бар адамға жол іздеуден гөрі, оның болашағына қызығушылық танытатын адамды үйрету оңайырақ.
«Біздің компанияға ауылшаруашылық оқу орындарынан тағылымдамадан өтушілер келді.Осылайша олар қыдырып, бірдеңе жасады, бірақ өздерін көрсетуге мүлде қызығушылық танытпады.Сосын мен олардың бізге тек сынақ үшін келгенін түсіндім, себебі диплом алу керек». Кәсіпкерлер кадр тапшылығын жоюда дұрыс тәрбиені маңызды деп санайды.
"Бұрын балалардың кім болғысы келетіні есіңде ме? Ғарышкер, суперқаһарман, т.б. Ал оларды тыңдаған үлкендер: "Әрине, сен де солай боласың" деп басын изеді. Балаларымды өмірге алдын ала дайындаймын. Үлкен ұлым бизнесмен боламын десе, оған не керек, өндіріс қалай жұмыс істейді, несие не үшін керек, т.б айтамын.Қызым мал дәрігері болғысы келсе, ауру-сырқау, қиналған малдарды көруге тура келетініне, олардың бәрі аман қалмайтынына дайындаймын. Бұл қандай жауапкершілік екенін түсіндіремін. Мұндай әңгімелерден кейін балалар мамандыққа байсалды қарап, оны романтикаға айналдырмайды. Бұл олардың болашақта да көңілдері қалмайтынын білдіреді».
Балалардың армандары мен ересектердің мақсаттары
"Күйеуім екеуміздің балалық шағымыз әртүрлі болды. Оның отбасы 90-шы жылдары қажеттілікті көрді, бірақ мен бұл қиындықтардан аман қалдым. Сондықтан оның қол жеткізуге деген құштарлығы бар. Ол маған да осылай жұқтырады. Басында менде қатты қорқатынмын, жаңадан бастауға қорқатынмын. Бірақ күйеуімнің және оның өсуге деген ұмтылысының арқасында мен өзімді бүгінде бір нәрсеге айналдырдым. Мен бұл жер мен жер екенін түсінемін және мен бұрынғыдай болғым келмейді», - деп бөліседі Диана.
Диана Абуова өзінің өмірдегі жаһандық мақсатына қол жеткізілді деп санайды. Оның үлкен тату отбасы, алғысқа толы ұлдары мен сұлу қызы бар. Оған бизнес өзінің амбицияларын қанағаттандыру үшін ғана емес, сонымен қатар қоғамға пайда әкелу мүмкіндігі ретінде қажет. Құрама жем – бұл ең алдымен азық-түлік қауіпсіздігі. Шетелдік жеткізілімдерге тәуелділік аймақтың ауыл шаруашылығын бірден жойып жіберуі мүмкін; Соңғы кездері біз шекаралардың қалай жабылып, логистиканың күрделене түскеніне куә болдық. "Жыл сайын біз түгендеп, жаңа мақсаттар қоямыз. Біз қалағанымызға қол жеткіземіз және тоқтаусыз алға жылжудамыз. Біз кеңейіп жатырмыз, жаңа қалаларға кіріп жатырмыз және жалғастырамыз. Жоспарлар, мен айтқанымдай, өзіміздің мал азықтық дақылдарды егу. Қымбат техника сатып алуға көп күш салу керек. Бірақ бұл біздің бүкіл Қазақстанды азықтандыруға тұрарлық екеніне бір секундқа да күмәніміз жоқ!" – деп қорытындылады Диана Әбуова.
10 сөмке немесе одан да көп сатып алғанда, 10% жеңілдік алыңыз. Орал қ., көш. Конкина, 2\10 +7 775 300 81 66 +7 707 126 03 51
