Доллар, юань или евро: кто будет править мировой экономикой завтра?
Вопрос о том, в какой валюте хранить сбережения, остается актуальным даже для тех, кто далек от инвестиций и финансовых рынков. Колебания курсов, инфляция, геополитические события и разговоры о дедолларизации мировой экономики заставляют казахстанцев внимательно следить за судьбой доллара, юаня и евро. Вместе с финансистом Маратом Заировым разбираемся, действительно ли доллар теряет свои позиции и что
Автор: Редакция Fresh City
На протяжении десятилетий американская валюта оставалась главным финансовым инструментом мира. Однако сегодня все чаще звучат прогнозы о постепенном ослаблении ее влияния. По мнению Марата Заирова, признаки этого процесса уже заметны.
- Налицо все признаки того, что доллар постепенно теряет свою гегемонию. Вероятно, статус главной мировой валюты в ближайшее время он может потерять. Хотя США будут предпринимать всяческие попытки этому помешать, - отмечает эксперт.
При этом говорить о скором закате доллара пока рано. На американской валюте выросло не одно поколение, а сложившуюся мировую финансовую систему невозможно изменить за несколько лет.
Почему доллар остается лидером
Чтобы понять устойчивость доллара, необходимо вспомнить историю. До 1971 года действовала Бреттон-Вудская система, в рамках которой доллар был привязан к золоту и служил основой мировой финансовой архитектуры. После отказа от золотого стандарта на первый план вышла система нефтедоллара.
Суть ее проста: мировая торговля нефтью стала вестись преимущественно в долларах. Это вынудило государства по всему миру держать значительные долларовые резервы для покупки энергоресурсов. Такой механизм десятилетиями поддерживал высокий спрос на американскую валюту.
По словам Заирова, именно существование нефтедоллара остается одним из факторов, которые пока не позволяют другим валютам полностью вытеснить доллар с лидирующих позиций.
Юань: главный претендент на повышение статуса
Если говорить о возможной альтернативе доллару, эксперты чаще всего называют китайский юань. Экономический рост Китая, расширение международной торговли и развитие расчетов в национальных валютах постепенно усиливают его влияние.
- Вполне реально, что юань сможет составить конкуренцию доллару. Для этого есть экономические предпосылки. Но это кардинальное изменение мировой финансовой системы, которое зависит от множества факторов, - считает эксперт.
В то же время существуют и серьезные препятствия. Китайская экономика по ряду показателей все еще уступает американской, нефтедоллар сохраняет свое значение, а США не намерены добровольно уступать лидерство в мировой финансовой системе.
А что с евро?
Несмотря на разговоры о соперничестве доллара и юаня, евро продолжает занимать важное место в мировой экономике. Европейский союз остается одним из крупнейших экономических объединений мира, поэтому европейская валюта сохраняет востребованность прежде всего в международных расчетах внутри Европы и за ее пределами.
- Сбрасывать со счетов такое мощное объединение стран, как ЕС, нельзя, - подчеркивает Марат Заиров.
Мир нескольких валют
Эксперты все чаще говорят не о замене доллара одной новой валютой, а о формировании многополярной финансовой системы, где несколько крупных валют будут играть значимую роль одновременно.
- Я не исключаю такой сценарий. Данная тенденция уже наметилась. Как будет развиваться ситуация, во многом зависит от геополитической обстановки в мире , - говорит Заиров.
Казахстан тесно интегрирован в мировую экономику, поэтому любые валютные изменения неизбежно отражаются и на нашей стране. Изменение структуры международных расчетов, появление новых валютных центров и трансформация мировой торговли будут влиять как на экономическую политику государства, так и на повседневную жизнь граждан.
При этом зависимость тенге от доллара постепенно снижается по сравнению с ситуацией десятилетней давности, хотя полностью от влияния американской валюты Казахстан пока не ушел.
Где хранить деньги обычному человеку?
Главный совет эксперта остается неизменным: не делать ставку на одну валюту.
Во времена неопределенности разумной стратегией остается диверсификация сбережений между несколькими активами. Более того, Заиров рекомендует обратить внимание и на металлические счета, стоимость которых привязана к драгоценным металлам.
- Сказать сегодня, в чем лучше хранить деньги, - это авантюра. Ежедневно меняются мировые сводки, - отмечает он.
По его словам, одной из самых распространенных ошибок во время валютных колебаний становится паника.
- Начинается суета. Практически каждый начинает гадать и становится экспертом, - говорит финансист, напоминая, что предсказать развитие мировой ситуации сегодня крайне сложно.
Вместо прогноза
Каким будет валютный мир через 10-20 лет, сегодня не возьмется уверенно сказать ни один эксперт. Однако уже сейчас очевидно: эпоха безоговорочного доминирования одной валюты постепенно меняется. Юань усиливает позиции, евро сохраняет влияние, а страны все активнее ищут альтернативные механизмы расчетов.
Для казахстанцев же главным остается не поиск идеальной валюты, а грамотное управление собственными сбережениями и готовность адаптироваться к меняющимся экономическим реалиям.
Марат Заиров - финансист, банкир, кандидат экономических наук. Более 30 лет работает в банковской системе Казахстана, занимал руководящие позиции в ведущих финансовых институтах, включая Казкоммерцбанк, Халык Банк, БТА Банк и Нурбанк, в том числе пост Председателя Правления.
Специализируется на вопросах развития финансовой системы и малого и среднего бизнеса. Автор аналитических материалов и публикаций, доступных на LitRes, а также на официальном сайте: https://maratzairov.kz
Доллар, юань немесе еуро: ертең әлемдік экономиканы кім басқарады?
Жинақтарды қандай валютада сақтау керек деген сұрақ инвестиция мен қаржы нарығынан алыс адамдар үшін де өзекті болып қала береді. Валюта бағамының құбылуы, инфляция, геосаяси оқиғалар және әлемдік экономиканы долларсыздандыру туралы әңгіме қазақстандықтарды доллар, юань және еуроның тағдырын жіті бақылауға мәжбүрлейді. Қаржыгер Марат Заировпен бірге біз доллар шынымен де өз позициясын жоғалтып жатыр ма және нені зерттеп жатырмыз.
Ондаған жылдар бойы АҚШ валютасы әлемнің негізгі қаржы құралы болып қала берді. Алайда, бүгінде оның ықпалының біртіндеп әлсіреуі туралы болжамдар жиілеп барады. Марат Заировтың айтуынша, бұл үдерістің белгілері қазірдің өзінде байқалады.
– Доллар гегемониясын біртіндеп жоғалтып бара жатқанының барлық белгілері бар. Жақын арада негізгі әлемдік валюта мәртебесін жоғалтуы ықтимал. Америка Құрама Штаттары мұны болдырмауға бар күш-жігерін салады, дейді сарапшы.
Бұл ретте доллардың құлдырауы туралы айту әлі ерте. Американдық валютаны пайдаланып бір ұрпақ өсті және қазіргі әлемдік қаржы жүйесін бірнеше жылда өзгерту мүмкін емес.
Неліктен доллар көшбасшы болып қала береді
Доллардың күшін түсіну үшін тарихты еске түсіру керек. 1971 жылға дейін Бреттон-Вудс жүйесі әрекет етті, оның шеңберінде доллар алтынға бекітілді және әлемдік қаржы архитектурасының негізі болды. Алтын стандарттан бас тартқаннан кейін мұнай-доллар жүйесі алдыңғы орынға шықты.
Оның мәні қарапайым: әлемдік мұнай саудасы ең алдымен доллармен жүргізіле бастады. Бұл дүние жүзіндегі мемлекеттерді энергия ресурстарын сатып алу үшін айтарлықтай доллар қорын ұстауға мәжбүр етті. Бұл механизм ондаған жылдар бойы американдық валютаға жоғары сұранысты сақтап қалды.
Заировтың айтуынша, мұнай долларының болуы басқа валюталардың долларды жетекші позициясынан толығымен ығыстыруға әзірге мүмкіндік бермейтін факторлардың бірі болып қала береді.
Юань: мәртебені жаңартуға үміткер
Долларға ықтимал балама туралы айтатын болсақ, сарапшылар көбінесе қытай юанін атайды. Қытайдың экономикалық өсімі, халықаралық сауданың кеңеюі және ұлттық валютадағы төлемдердің дамуы оның ықпалын біртіндеп арттыруда.
– Юаньның доллармен бәсекеге түсуі әбден мүмкін. Бұл үшін экономикалық алғышарттар бар. Бірақ бұл көптеген факторларға байланысты әлемдік қаржы жүйесіндегі түбегейлі өзгеріс, деп есептейді сарапшы.
Бұл ретте үлкен кедергілер бар. Қытай экономикасы бірқатар көрсеткіштер бойынша әлі де болса Америка экономикасынан төмен, мұнай доллары өзінің маңыздылығын сақтап қалды, ал АҚШ әлемдік қаржы жүйесіндегі көшбасшылықтан өз еркімен бас тартқысы келмейді.
Ал еуро ше?
Доллар мен юань арасындағы бәсекелестік туралы айтылып жатқанына қарамастан, еуро әлемдік экономикада маңызды орынды иеленуін жалғастыруда. Еуропалық Одақ әлемдегі ең ірі экономикалық бірлестіктердің бірі болып қала береді, сондықтан еуропалық валюта ең алдымен Еуропада және одан тыс жерлерде халықаралық төлемдерде сұранысқа ие.
«Біз ЕО сияқты елдердің мұндай қуатты бірлестігін жоққа шығара алмаймыз», - деп атап көрсетеді Марат Заиров.
Көптеген валюталар әлемі
Сарапшылар долларды бір жаңа валютаға ауыстыру туралы емес, бірнеше ірі валюталар бір уақытта маңызды рөл атқаратын көпполярлы қаржы жүйесін қалыптастыру туралы көбірек айтуда.
– Мен мұндай сценарийді жоққа шығармаймын. Бұл үрдіс қазірдің өзінде басталды. Жағдайдың қалай дамитыны көбінесе әлемдегі геосаяси жағдайға байланысты, дейді Заиров.
Қазақстан әлемдік экономикамен тығыз интеграцияланған, сондықтан кез келген валюталық өзгерістер біздің елімізге сөзсіз әсер етеді. Халықаралық төлемдер құрылымының өзгеруі, жаңа валюталық орталықтардың пайда болуы және әлемдік сауданың өзгеруі мемлекеттің экономикалық саясатына да, азаматтардың күнделікті өміріне де әсер етеді.
Сонымен қатар, Қазақстан американ валютасының ықпалынан әлі толық құтыла алмағанымен, теңгенің долларға тәуелділігі он жыл бұрынғы жағдаймен салыстырғанда бірте-бірте азайып келеді.
Қарапайым адам ақшаны қайда сақтауы керек?
Сарапшының негізгі кеңесі өзгеріссіз қалады: бір валютаға ставка жасамаңыз.
Белгісіздік кезінде бірнеше активтер бойынша жинақтарды әртараптандыру ақылды стратегия болып қала береді. Сонымен қатар, Заиров құнды металдармен байланысты металл шоттарына назар аударуды ұсынады.
- Бүгінгі күні ақшаны сақтаудың ең жақсы тәсілін айту - бұл құмар ойын. Жаһандық есептер күн сайын өзгеріп отырады», - деп атап өтті ол.
Оның айтуынша, валютаның құбылуы кезінде жиі кездесетін қателіктердің бірі – дүрбелең.
- Шу басталады. Барлығы дерлік болжауға кірісіп, сарапшы болады», – дейді қаржыгер бүгінгі таңда әлемдік жағдайдың дамуын болжау өте қиын екенін еске салды.
Болжамның орнына
Бүгінде валюта әлемінің 10-20 жылдан кейін қандай болатынын ешбір сарапшы сенімді түрде айта алмайды. Дегенмен, бұл қазірдің өзінде айқын: бір валютаның сөзсіз үстемдік дәуірі біртіндеп өзгеруде. Юань өз позициясын нығайтып, еуро өз ықпалын сақтап қалды, ал елдер балама төлем механизмдерін көбірек іздеуде.
Қазақстандықтар үшін ең бастысы идеалды валютаны іздеу емес, өз жинақтарын сауатты басқару және өзгермелі экономикалық шындыққа бейімделуге дайын болу.
Марат Заиров – қаржыгер, банкир, экономика ғылымдарының кандидаты. Ол Қазақстанның банк жүйесінде 30 жылдан астам жұмыс істеп, жетекші қаржы институттарында, соның ішінде Қазкоммерцбанкте, Халық банкінде, БТА банкінде және Нұрбанкте басшылық қызметтерді, оның ішінде басқарма төрағасы лауазымын атқарған.
Қаржы жүйесін және шағын және орта бизнесті дамытуға маманданған. LitRes сайтында, сондай-ақ ресми сайтта қолжетімді аналитикалық материалдар мен жарияланымдар авторы: https://maratzairov.kz
