«Галя, у нас отмена!» Почему новый налоговый кодекс пересмотрят, не успев внедрить?
В февральском номере мы «напугали» вас жутким заголовком «Четыре всадника Апокалипсиса». Хотя, признаться, от нового налогового кодекса и всех из него вытекающи х, вроде контроля мобильных переводо в, у нас самих пробежала лёгкая дрожь. Но получилось так, что кропотливый труд прошлого правительства был жестко раскритикован президентом, а новый премьер-министр поставил цель перед Минфином в кратчайшие сроки буквально «переписать» заново проект поправок в налоговое законодательство. Придется признать, Галя, у нас отмена!
Автор: Редакция Fresh City
Новый «тигр»? Всеобщее декларирование, отмена «упрощенки», окончание моратория на проверки бизнеса и контроль мобильных переводов - неужели теперь все в прошлом? К сожалению, забыть, как страшный сон это не получится, но определенную разгрузку казахстанский бизнес получит. За это ручается новый премьер-министр Казахстана Олжас Бектенов.
«Налоговый кодекс должен стимулировать бизнес-активность», - заявил он на первом совещании нового Правительства и тут же отдал ряд поручений.
Вот, кстати, выдержка из пресс-релиза по итогам совещания по вопросам реализации поручений главы государства, озвученных на расширенном заседании Правительства 7 февраля:
Премьер-министр также указал на необходимость практически заново переписать проект Налогового кодекса, изменив его философию.
«Следует учесть мнения экспертного- и бизнес-сообщества. Налоговый кодекс должен стимулировать бизнес-активность, мотивировать к укрупнению бизнеса, а не наоборот», - поручил он.
Как отметил Олжас Бектенов, при подготовке документа следует предусмотреть полную цифровизацию администрирования и навести порядок в вопросе предоставления налоговых льгот.
В целом премьер-министр подчеркнул, что нужно создать условия, при которых бизнесу будет выгодно работать по принципу «рост а», не опасаясь фискальных издержек и административных нагрузок. Обозначив ряд конкретных задач для придания нового импульса промышленному развитию, глава Правительства поручил первому вице-премьеру Роману Скляру в течение 10 дней провести переговоры с собственниками всех крупных промышленных предприятий, в первую очередь в добывающих отраслях.
«Они должны представить конкретные планы по созданию в ближайшее время новых производств высокого передела», - указал Олжас Бектенов.
При этом он акцентировал внимание, что отечественные промышленные гиганты должны кардинально увеличить закупки казахстанских товаров, работ и услуг. С ними будут заключены соответствующие соглашения.
Обсуждая проблемные вопросы строительной отрасли, премьер-министр указал на важность повсеместного использования продукции отечественных производителей.
«Во всех сметах должны быть заложены казахстанские стройматериалы и другие позиции. Также проведите ревизию сметной документации на предмет завышения стоимости материалов и работ. Ни для кого не секрет, что сметы раздуваются. Надо навести порядок», - подчеркнул Олжас Бектенов.
Обычно официальные пресс-релизы представляют слабый интерес даже у журналистов, не то, что обычных читателей СМИ. Недавно свою «обиду» по этому поводу выразила министр информации Аида Балаева. Но данный текст мы вставили в оригинале неспроста, ведь вместо размытых формулировок и воды, здесь обозначены конкретные шаги в определенные сроки. Получается, что новый премьер действительно взял собственный курс? Если так, то Олжас Бектенов стремится занять титул «тигра». Во всяком случае отечественным производителям и МСБ он подарил надежду.
Правда отмена?
Скоро сказка сказывается, да не скоро дело делается. Когда же ждать «отмены» и не останется ли это просто словами?
В части контроля мобильных переводов лёд уже тронулся. Пока с ремаркой «возможно» в Минфине заговорили о смягчении условий проверок. Если изначально планировалось инициировать проверки в отношении тех граждан, которые в течение трёх месяцев получали ежемесячно свыше 100 мобильных переводов на личный счёт от разных людей, то сейчас обдумывается вариант с ограничениями по сумме, а не количеству. Помните, мы писали про необлагаемый налогом заработный минимум в развитых странах? Кажется, наши чиновники пытаются сформулировать подобную концепцию.
В ответе на депутатский запрос заместитель премьер-министра - министр национальной экономики Нурлан Байбазаров рассказал, что Минфин совместно с заинтересованными госорганами продолжает проработку вопроса по пересмотру критериев контроля мобильных переводов.
Рассматривается предложение о внесении изменений критериев риска в следующей редакции: Получение одним физическим лицом денежных средств на банковский счёт от 100 и более разных лиц ежемесячно в течение трех последующих месяцев, общая сумма которых превышает 3 МЗП (по состоянию на 1 января - 255 тысяч тенге). Так как в соответствии со статьёй 35, пункт 2, подпункт 2 Предпринимательского кодекса обязательной государственной регистрации в качестве ИП подлежат физлица, которые имеют от частного предпринимательства годовой доход в размере, превышающем 12-кратный минимальный размер заработной платы (около 1 млн тенге), - сообщается в ответе.
Обычно внедрение тех или иных поправок приходится либо на начало года, либо на начало второго полугодия. Так что, скорее всего, «отмены» стоит ждать 1 июля. ПАМЯТКА. Информацию о количестве и сумме переводов Минфин будет получать от банков: с 2024 г - по работникам государственных учреждений, субъектов квазигосударственного сектора и их супругам (по итогам 2023 г); с 2025 г - по ИП, руководителям юридических лиц и их супругам (по итогам 2024 г); с 2026 г - по остальной части населения (по итогам 2025 г). На этом не все. Премьер-министр поспешил остудить пыл чиновников по случаю окончания моратория на проверки бизнеса.
«Завершение в текущем году моратория на проверки бизнеса не должно способствовать увеличению административной нагрузки на предпринимателей. В полной мере должна применяться автоматизированная система госконтроля, которая позволяет исключить человеческий фактор», - сказал он.
Кроме того, Бектенов поручил пересмотреть систему господдержки и ускорить заключение соглашений с наиболее успешными средними предприятиями, нацеленными на расширение производства в 2-3 раза. А также обеспечить доступ к финансированию как бюджетному, так и внебюджетному. Но это уже про инвестиции.
На этом все? Вспомнил новый премьер-министр и про планы о повышении НДС, и поспешил успокоить предпринимателей и потребителей. Бектенов заявил, что сдерживание инфляции останется в приоритете Правительство. И на этом фоне рост ставок НДС на 4% выглядел бы нелогично.
В ноябре мы выпустили статью о том, к чему может привести анонсированный министерством экономики ввод НДС на уровне 12% с 2025 года. Среди прочего, главные опасения были связаны с ростом инфляции и уходом бизнеса в «тень».
«Глава государства на расширенном заседании отметил, что в прошлом году бизнесу не возвращен НДС на сумму порядка 600 млрд тенге. Одновременно с этим авансировали бюджет платежами 2024 года для финансирования неотложных расходов. Это результаты неправильного планирования, план по доходам на 2023 год был завышен. Такая практика не должна повториться, - подчеркнул Олжас Бектенов и добавил, - по поручению главы государства повышения ставки налога на добавленную стоимость не будет. Мы должны искать другие пути пополнения доходной части бюджета. Министерствам нацэкономики и финансов нужно обеспечить качественное планирование как расходной, так и доходной части республиканского бюджета. Здесь важно принять действенные меры по совершенствованию налогового и таможенного администрирования, в первую очередь за счет цифровизации».
По сути, прямо сейчас новый глава правительства разворачивает планы своего предшественника: закрыть «дыры» в бюджете за счёт бизнеса и хочет оптимизировать расходы государственных органов. Об этом он говорит открыто:
«Минфину в течение 10 дней провести ревизию республиканского бюджета и в течение месяца - всех местных бюджетов на предмет существенного сокращения расходов, не имеющих первостепенного значения. Никто не должен сорить деньгами».
Последняя фраза неплохо смотрелась бы в качестве девиза продвигаемой им политики. Стране такой подход не помешает.
«Галя, бізде бас тарту бар!» Неліктен жаңа салық кодексі оны енгізуге үлгермей жатып қайта қаралады?
Ақпан айындағы санда біз сізді «Апокалипсистің төрт аттылысы» деген қорқынышты атаумен «қорқыттық». Мойындауым керек, жаңа салық кодексі және одан туындайтын барлық нәрсе, мысалы, мобильді аударымдарды бақылау бізді аздап дірілдеп жіберді. Бірақ бұрынғы үкіметтің қажырлы еңбегі президент тарапынан қатаң сынға ұшырап, жаңа премьер-министр Қаржы министрлігіне салық заңнамасына түзетулер жобасын тез арада сөзбе-сөз «қайта жазу» міндетін қойғаны белгілі болды. Мойындауымыз керек, Галя, бізде бас тарту бар!
Жаңа «жолбарыс»? Жалпыға бірдей декларация, оңайлатылған салық жүйесінің жойылуы, бизнесті тексеруге және мобильді аударымдарды бақылауға мораторийдің аяқталуы – шынымен де қазір бәрі өткенде ме? Өкінішке орай, оның қаншалықты жаман екенін ұмыту мүмкін емес, бірақ қазақ бизнесі біраз жеңілдік алады. Бұған Қазақстанның жаңа премьер-министрі Олжас Бектенов кепілдік береді.
Жаңа Үкіметтің бірінші отырысында «Салық кодексі кәсіпкерлік белсенділікті ынталандыруы керек», - деді ол бірден бірқатар тапсырмалар берді.
Айтпақшы, 7 ақпанда Үкіметтің кеңейтілген отырысында айтылған Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау жөніндегі кеңестің қорытындысы бойынша баспасөз хабарламасынан үзінді:
Премьер-Министр сондай-ақ Салық кодексінің жобасын философиясын өзгерте отырып, іс жүзінде қайта жазу қажеттігін атап өтті.
«Сарапшылар мен бизнес-қоғамдастықтардың пікірін ескеру қажет, салық кодексі кәсіпкерлік белсенділікті ынталандырып, бизнесті біріктіруге ынталандыруы керек, керісінше емес», - деп тапсырды ол.
Олжас Бектенов атап өткендей, құжатты дайындау кезінде әкімшілікті толық цифрландыруды қарастырып, салық жеңілдіктерін беру мәселесін ретке келтіру қажет.
Жалпы, Премьер-Министр бизнестің бюджеттік шығындар мен әкімшілік ауыртпалықтан қорықпай, «өсу» қағидаты бойынша жұмыс істеуі тиімді болатындай жағдай жасау керектігін атап өтті. Өнеркәсіпті дамытуға тың серпін беру бойынша бірқатар нақты тапсырмаларды атап өткен Үкімет басшысы Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Роман Склярға 10 күн ішінде барлық ірі өнеркәсіптік кәсіпорындардың, ең алдымен өндіруші салалардағы меншік иелерімен келіссөздер жүргізуді тапсырды.
«Олар жақын арада құны жоғары жаңа өндіріс орындарын құрудың нақты жоспарларын ұсынуы керек», - деді Олжас Бектенов.
Сонымен бірге, ол отандық өнеркәсіп алпауыттары қазақстандық тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді сатып алуды түбегейлі арттыруы қажеттігін баса айтты. Олармен тиісті келісімдер жасалады.
Құрылыс саласындағы түйткілді мәселелерді талқылаған Премьер-Министр отандық өндірушілердің өнімдерін кеңінен пайдаланудың маңыздылығын атап өтті.
"Барлық сметалық құжаттарда қазақстандық құрылыс материалдары мен басқа да заттар болуы керек. Сондай-ақ, материалдар мен жұмыстардың құны тым жоғары екеніне көз жеткізу үшін сметалық құжаттаманы тексеріп алыңыз. Сметалық бағаның көтеріліп кеткені жасырын емес. Біз тәртіпті қалпына келтіруіміз керек", - деді Олжас Бектенов.
Әдетте, ресми баспасөз хабарламалары қарапайым БАҚ оқырмандарын былай қойғанда, журналистерді де қызықтырмайды. Жақында ақпарат министрі Аида Балаева бұған қатысты «ренішін» білдірді. Бірақ біз бұл мәтінді түпнұсқаға бір себеппен енгіздік, себебі бұлыңғыр тұжырымдар мен судың орнына мұнда белгілі бір мерзімде нақты қадамдар көрсетілген. Жаңа премьер-министр шынымен де өз бағытын белгілеп қойған екен ғой? Олай болса, Олжас Бектенов «жолбарыс» атағын алуға ұмтылады. Қалай болғанда да, бұл отандық тауар өндірушілер мен ШОБ субъектілеріне үміт берді.
Шынымен бас тартылды ма?
Көп ұзамай ертегі айтылады, бірақ көп ұзамай іс жасалады. Қашан біз «жоюды» күте аламыз және бұл жай ғана сөз болып қала ма?
Мобильді аударымдарды бақылауға келетін болсақ, мұз жарылып үлгерді. Әзірге «мүмкін» деген ескертумен Қаржы министрлігі тексеру шарттарын жеңілдету туралы айта бастады. Бастапқыда үш айдың ішінде әр түрлі адамдардан жеке шоттарына ай сайын 100-ден астам мобильді ақша аударымдарын алған азаматтарға қатысты тексеруді бастау жоспарланса, қазір олар санына емес, сомасына шектеу қою нұсқасын қарастыруда. Дамыған елдердегі салықсыз ең төменгі жалақы туралы жазғанымыз есіңізде ме? Біздің шенеуніктер де осыған ұқсас концепцияны тұжырымдауға тырысатын сияқты.
Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Нұрлан Байбазаров депутаттық сауалға берген жауабында Қаржы министрлігі мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп мобильді аударымдарды бақылау критерийлерін қайта қарау мәселесі бойынша жұмысты жалғастырып жатқанын айтты.
Тәуекел критерийлеріне өзгерістер енгізу туралы ұсыныс мынадай редакцияда қарастырылуда: Бір жеке тұлғаның банк шотына келесі үш айда 100 және одан да көп әртүрлі тұлғалардан жалпы сомасы 3 ең төменгі жалақыдан асатын (1 қаңтардағы жағдай бойынша – 255 мың теңге) ақшалай қаражаттың ай сайын түсуі. Кәсіпкерлік кодексінің 35-бабының 2-тармағының 2-тармақшасына сәйкес, жеке кәсіпкерліктен ең төменгі жалақының 12 еселенген мөлшерінен асатын (шамамен 1 миллион теңге) жылдық табысы бар жеке тұлғалар дара кәсіпкер ретінде міндетті мемлекеттік тіркеуден өтуге жататындықтан, делінген жауапта.
Әдетте, белгілі бір түзетулерді енгізу жыл басында немесе екінші жартыжылдықтың басында болады. Сондықтан, ең алдымен, 1 шілдедегі «жоюды» күту керек. ЕСКЕ АЛУ. Қаржы министрлігі банктерден аударымдардың саны мен сомасы туралы ақпаратты: 2024 жылдан бастап – мемлекеттік органдардың, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қызметкерлері және олардың жұбайлары үшін (2023 жылдың қорытындысы бойынша); 2025 жылдан бастап – жеке кәсіпкерлер, заңды тұлғалардың басшылары және олардың жұбайлары үшін (2024 жылдың қорытындысы бойынша); 2026 жылдан бастап – халықтың қалған бөлігі үшін (2025 жылдың қорытындысы бойынша). Бұл бәрі емес. Премьер-министр бизнесті тексеруге мораторийдің аяқталуына байланысты шенеуніктердің отын суытуға асықты.
«Биылғы жылы кәсіпкерлікті тексеруге мораторийдің аяқталуы кәсіпкерлерге әкімшілік жүктеменің артуына ықпал етпеуі керек, адам факторын жоққа шығаратын мемлекеттік бақылаудың автоматтандырылған жүйесі толығымен қолданылуы керек», - деді ол.
Сонымен қатар, Бектенов мемлекеттік қолдау жүйесін қайта қарап, ең табысты орта кәсіпорындармен өндірісті 2-3 есеге кеңейтуге бағытталған келісімдер жасасуды жеделдетуді тапсырды. Сондай-ақ бюджеттік және бюджеттен тыс қаржыландыруға қолжетімділікті қамтамасыз ету. Бірақ бұл инвестицияға қатысты.
Бәрі осы ма? Жаңа премьер-министр ҚҚС көтеру жоспарын да есіне алып, кәсіпкерлер мен тұтынушыларды сендіруге асықты. Бектенов инфляцияны тежеу Үкіметтің басым бағыты болып қала беретінін айтты. Ал осының аясында ҚҚС мөлшерлемелерін 4%-ға арттыру қисынсыз болып көрінеді.
Қараша айында Экономика министрлігі жариялаған 2025 жылдан бастап ҚҚС-ты 12 пайызбен енгізу неге әкелетіні туралы мақала жариялаған едік. Басқа нәрселермен қатар, негізгі алаңдаушылық инфляцияның өсуі мен бизнестің көлеңкеге түсуіне қатысты болды.
"Мемлекет басшысы кеңейтілген отырыста өткен жылы 600 миллиард теңгеге жуық ҚҚС бизнеске қайтарылмағанын атап өтті. Сонымен бірге, шұғыл шығындарды қаржыландыру үшін бюджетке 2024 жылға арналған төлемдер аударылған. Бұл дұрыс емес жоспарлаудың нәтижесі, 2023 жылға арналған кіріс жоспары асыра бағаланған. Бұл тәжірибені қайталамау керек", - деді Бектенов. Мемлекет басшысынан қосымша құн салығы ставкасы көтерілмейді, Ұлттық экономика және қаржы министрліктері республикалық бюджеттің шығыс бөлігін де, кіріс бөлігін де сапалы жоспарлауды қамтамасыз ету үшін, ең алдымен, цифрландыру арқылы тиімді шаралар қабылдау қажет.
Шын мәнінде, дәл қазір жаңа үкімет басшысы өзінен бұрынғы басшысының жоспарларын ашып жатыр: бюджеттегі «тесіктерді» бизнес есебінен жабу және мемлекеттік органдардың шығындарын оңтайландыруды қалайды. Ол бұл туралы ашық айтады:
«Қаржы министрлігі 10 күн ішінде республикалық бюджетке және бір ай ішінде - барлық жергілікті бюджеттерге бірінші кезектегі маңызы жоқ шығыстарды айтарлықтай қысқарту үшін тексеру жүргізсін. Ешкім ақшаны ысырап етпеуі керек».
Соңғы фраза ол насихаттап отырған саясаттың ұраны ретінде жақсы көрінеді. Бұл тәсіл елге зиянын тигізбейді.
