ПРОШЕДШИЙ МЕСЯЦ БЫЛ БОГАТ НА СОБЫТИЯ В НЕФТЕГАЗОВОЙ ОТРАСЛИ КАЗАХСТАНА. ОСОБОГО ВНИМАНИЯ СТОИТ ТО, ЧТО СЕЙЧАС ПРОИСХОДИТ НА РЫНКЕ «ГОЛУБОГО ТОПЛИВА». ПОХОЖЕ, ЧТО КАЗАХСТАНЦЕВ, ВЫБРАВШИХ АВТОМОБИЛИ НА ГАЗУ, ЖДЕТ ВТОРОЕ ПОВЫШЕНИЕ ЦЕН НА СЖИЖЕННЫЙ ГАЗ ЗА ПОЛГОДА. НО ЕСТЬ И ХОРОШИЕ НОВОСТИ, МИНЭНЕРГО ПРИНИМАЕТ РЕШИТЕЛЬНЫЕ МЕРЫ ПО ПРЕОДОЛЕНИЮ ТОПЛИВНОГО КРИЗИСА, УЖЕ В ЭТОМ ГОДУ ПЛАНИРУЕТСЯ ЗАПУСТИТЬ СРАЗУ НЕСКОЛЬКО ГАЗОВЫХ МЕСТОРОЖДЕНИЙ В ЗАПАДНО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ.
Автор: Редакция Fresh City
В апреле Минэнерго опубликовали проект приказа об утверждении предельных цен оптовой реализации товарного газа на внутреннем рынке, согласно которому предельные цены повысятся в среднем на 15% или на 2,7 тг/ куб.м. Такое решение в ведомстве объяснили ростом себестоимости поставок товарного газа, снижением его производства и одновременным ростом потребления.
В цифрах динамика потребления и производства «голубого топлива» выглядит следующим образом: в 2019 году произведено 33,1 млрд куб.м. при потреблении 15 млрд куб.м., в 2022 произведено 27,8 млрд куб.м. при потреблении в 19,3 млрд куб.м.
Проект приказа утвердили 15 мая. Параллельно с этим на Форуме недропользователей презентовали новую формулу цены на закуп газа. Данный порядок расчета призван помочь в формировании необходимых ресурсов товарного газа. Напомним, что о дефиците газа в Минэнерго предупреждали еще в 2022 году.
«Одна из главных задач «QazaqGaz» - формирование и стимулирование рынка газа по всей цепочке создания стоимости: от геолого- разведки до конфорки. Мы видим «QazaqGaz» катализатором положительных изменений газовой отрасли Казахстана и высокоэффективным игроком, максимизирующим газовый потенциал страны», - отметил председатель правления АО «НК «QazaqGaz» Санжар Жаркешов.
Теперь «QazaqGaz» будут закупать газ с новых месторождений по более высокой цене, чтобы стимулировать их разработку. Согласно презентованной формуле закупочная цена на 70% будет формироваться из экспортной цены товарного газа на границе с Китаем и на 30% из оптовой цены на внутреннем рынке. Применяться она сможет также для действующих месторождений, если добыча на них превышает среднегодовые значения за 5 предыдущих лет. То есть вовлекаются компании, которые инвестируют в геологоразведку и строительство скважин.
Как отметил вице-министр энергетики Ас-
хат Хасенов, средняя закупочная цена на газ в стране составляет порядка $40-50 за 1 тыс куб.м. С новой формулой газодобывающие компании смогут продавать газ за $110-120.
Стоит также отметить, что новая формула цены на закуп газа стала частью реформ ценообразования в газовой отрасли, инициированной президентом Токаевым в конце 2022 года. Так на законодательном уровне ввели две новые категории потребителей товарного газа, расширили основания для изменения утвержденных тарифов, а для предельных цен установили долгосрочный период действия - 5 лет с возможностью ежегодной корректировки.
Анализируя последствия неправильной политики ценообразования в газовой отрасли, эксперты Energy Monitor приводят в качестве примера проблемы, с которыми столкнулось АО «СПНС-Актобемунайгаз». Из-за реализации товарного газа на внутренний рынок ниже производственной себестоимости при наличии фиксированной цены, истощения месторождения на фоне сокращения экспорта и увеличения поставок на внутренний рынок убыток компании за 5 лет составил 263 млрд тг. Самое печальное, что условия новой формулы уже не применимы для «СПНС-Актобемунайгаз», ввиду отсутствия возможности нарастить производство - сырье на исходе.
Сразу после объявления новой формулы расчета оптовых цен появилась новость о 20% удорожании сжиженного природного газа. Соответствующий проект приказа Министерства Энергетики появился на портале открытых НПА и на публичном обсуждении будет находиться до 30 мая.
«Утвердить предельную цену сжиженного нефтяного газа, реализуемого в рамках плана поставки сжиженного нефтяного газа на внутренний рынок РК вне товарных бирж, на период с 1 июля 2023 года по 30 июня 2024 года в размере 40 320 тг за тонну без учета НДС», - отмечается в документе.
Приказ Минэнерго должен вступить в силу 1 июля. Это отразится также на розничных ценах на газ, а значит и на расходах автомобилистов. Напомним, что 24 апреля вступил в силу приказ Агентства по защите и развитию конкуренции (АЗРК) «О введении временного государственного ценового регулирования на розничную реализацию сжиженного нефтяного газа для заправки автотранспорта на автозаправочных станциях на территории РК». Действие документа продлится до конца этого года. Но самое главное, что это стало причиной роста розничных цен на газ на 5-10 тг в зависимости от региона.
По плану правительства с 1 июля полномочия АЗРК в вопросе регулирования цен на газ перейдут в Минэнерго. Но перед этим Агентству предстоит вновь поднять цены. Таким образом, удорожание топлива произойдет дважды за полгода.
Аналитики Energy Monitor ранее предполагали о таком развитии событий, так как Комитет по регулированию естественных монополий без согласования с АЗРК увеличил на 30% тарифы КТЖ за услуги магистральных ЖД сетей на логистику сжиженного газа в апреле этого года.
Вероятно те, кто перевел свой автомобиль на газ в целях экономии, ждет неприятный сюрприз. Хотя в целом бензин все еще остается более дорогим видом топлива.
Наши читатели помнят, что в июльском номере 2022 года мы писали о перспективности ГПЗ «ЖайыкМунай». По нашим данным долгое время, с момента запуска УКПГ-3 на Чинаревском месторождении в 2017 году, производственные мощности не использовались на 100%. Высокую конкуренцию составлял газ с Карачаганакского месторождения, который уходит на переработку в Оренбург и возвращается обратно в рамках межправительственных договоренностей через компанию «КазРосГаз».
Однако в условиях дефицита газа осваиваются новые месторождения, а добытый газ требуется перерабатывать. В этом году планируется ввести в эксплуатацию Рожковское месторождение в ЗКО. Его извлекаемые запасы оцениваются в 30 млрд куб.м. газа, которыми могут загрузить свободные мощности ГПЗ
«ЖайыкМунай».
В данный момент Минэнерго «прицеливается» на Каменско-Тепловско-Токаревскую группу месторождений, чьи запасы оцениваются в 42,3 млрд куб.м.газа. Общие запасы природного газа в ЗКО достигают 1 трлн 438 млрд куб.м.
Что же касается главного газового месторождения региона и страны, то с акционерами Карачаганака было достигнуто важное концептуальное соглашение. Газ по существующим договоренностям также идет на переработку в Оренбургский ГПЗ. Но, как мы и отмечали в своей публикации год назад, на самом месторождении будет реализовываться проект строительства ГПЗ с мощностью 4 млрд куб.м. в год. Ориентировочно произойдет это к 2028 году.
В 2022 году на Карачаганакском месторождении добыли 19,8 млрд куб.м. газа, из которых только 37% поступило на переработку, еще меньше вернулось обратно в страну для дальнейшей реализации. Теперь же вице-министр энергетики Асхат Хасенов сообщает о планах наращивания добычи до 32,7 млрд куб.м. газа к 2029 году.
Судя по всему, Казахстан заинтересован в большей независимости нефтегазового сектора, а значит, не видит перспективы возвращения к довоенным условиям. Наращивая переработку газа внутри страны, мы укрепляем топливную безопасность и лишаем третьи страны возможности манипулировать газовыми сделками.
О национализации сектора может косвенно намекать и назначение на место иностранцев казахстанских управленцев в высшем руководстве главной нефтегазовой компании. На годовом собрании акционеров 30 мая предлагается заменить независимого директора
«КазМунайГаз» Тимоти Миллера на Армана Аргингазина, в данный момент входящего в совет директоров АО «НКГ «Тау-Кен Самрук».
«КӨК ОТЫН»: БАҒА ӨСІП ЖӘНЕ ЖАҢА ДЕпозиттер
ӨТКЕН АЙ ҚАЗАҚСТАННЫҢ МҰНАЙ-ГАЗ ӨНДЕРІСІНДЕГІ ОҚИҒАЛАРҒА БАЙ БОЛДЫ. ҚАЗІР КӨГІЛДІ ОТЫН НАРЫҒЫНДА БОЛЫП ЖАТҚАН ЖӘНЕ ЕРЕКШЕ НАЗАР. ГАЗДЫ ТАҢДАҒАН ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАР 6 АЙДА СҰЙЫТЫЛҒАН ГАЗ БАҒАСЫНЫҢ ЕКІНШІ ЖАСАУЫН КҮТЕДІ. БІРАҚ ЖАҚСЫ ЖАҢАЛЫҚ БАР, ЭНЕРГЕТИЯ МИНИСТРЛІГІ ЖАРЫНДЫҚ ДАҒДАРЫСЫН ЖЕТУ ҮШІН ШЕШІМДІ ШАРАЛАР ҚАБЫЛДАДЫ, ОСЫ ЖЫЛДЫҢ БАТЫС ҚАЗАҚСТАНДА БІРНЕШЕ ГАЗ КЕҢІРІН ИШКЕ АСЫРУ ЖОСПАРЛАНДЫ.
Сәуірде Энергетика министрлігі ішкі нарықта тауарлық газды көтерме сатудың шекті бағаларын бекіту туралы бұйрық жобасын жариялады, оған сәйкес шекті бағалар орта есеппен 15%-ға немесе 2,7 теңге/текше метрге өседі. Ведомство мұндай шешімді тауарлық газды жеткізу құнының өсуімен, оны өндірудің азаюымен және бір мезгілде тұтынудың өсуімен түсіндірді.
«Көгілдір отынды» тұтыну және өндіру динамикасы сандармен сипатталады: 2019 жылы 33,1 миллиард текше метр өндірілді. 15 миллиард текше метр тұтынумен, 2022 жылы 27,8 миллиард текше метр өндірілді. текше метрді құрап, 19,3 млрд.
Бұйрық жобасы 15 мамырда мақұлданды. Осымен қатар жер қойнауын пайдаланушылар форумында газды сатып алудың жаңа баға формуласы таныстырылды. Бұл есептеу процедурасы қажетті тауарлық газ ресурстарын қалыптастыруға көмектесуге арналған. Естеріңізге сала кетейік, Энергетика министрлігі газ тапшылығы туралы сонау 2022 жылы ескерткен болатын.
"QazaqGaz-тың негізгі міндеттерінің бірі – бүкіл құн тізбегі бойынша газ нарығын қалыптастыру және ынталандыру: геологиялық барлаудан бастап от жағуға дейін. Біз QazaqGaz-ты Қазақстанның газ саласындағы оң өзгерістердің катализаторы және елдің газ әлеуетін барынша арттыратын жоғары тиімді ойыншы ретінде көреміз", - деді Qazaqaz ҰК Басқарма Төрағасы Санжар Жаркешов.
Енді QazaqGaz жаңа кен орындарын игеруді ынталандыру үшін газды жоғары бағаға сатып алатын болады. Ұсынылған формулаға сәйкес, сатып алу бағасы Қытаймен шекарадағы тауарлық газдың экспорттық бағасынан 70% және ішкі нарықтағы көтерме бағадан 30% қалыптасады. Оны жұмыс істеп тұрған кен орындары үшін де пайдалануға болады, егер олардағы өндіріс алдыңғы 5 жылдағы орташа жылдық мәндерден асып кетсе. Яғни, геологиялық барлау мен ұңғыма құрылысына инвестиция салатын компаниялар тартылған.
Энергетика вице-министрі атап өткендей, А.
Хасеновтың айтуынша, елімізде газдың орташа сатып алу бағасы 1 мың текше метрге 40-50 доллар шамасында. Жаңа формула бойынша газ өндіруші компаниялар газды 110-120 долларға сата алады.
Сондай-ақ, газды сатып алудың жаңа баға формуласы 2022 жылдың аяғында Президент Тоқаев бастаған газ саласындағы баға реформаларының бір бөлігі болғанын атап өткен жөн. Осылайша, заңнамалық деңгейде тауарлық газды тұтынушылардың екі жаңа санаты енгізілді, бекітілген тарифтерді өзгерту негіздері кеңейтілді және жыл сайынғы шекті бағаларды түзету мүмкіндігімен ұзақ мерзімді әрекет ету мерзімі белгіленді - 5 жыл.
Газ саласындағы қате баға саясатының салдарын саралай келе, Energy Monitor сарапшылары мысал ретінде «СПНС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ тап болған мәселелерді келтіреді. Тауарлық газды ішкі нарыққа тұрақты баға жағдайында өндіру құнынан төмен сату, экспорттың қысқаруы және ішкі нарыққа жеткізілімдердің ұлғаюы аясында кен орнының таусылуы салдарынан компанияның 5 жылдағы шығыны 263 млрд теңгені құрады. Ең өкініштісі, жаңа формуланың шарттары СПНС-Ақтөбемұнайгаз үшін енді қолданылмайды, өндірісті ұлғайту мүмкіндігінің жоқтығынан – шикізат таусылып жатыр.
Көтерме бағаны есептеудің жаңа формуласы жарияланғаннан кейін бірден сұйытылған табиғи газ бағасының 20%-ға қымбаттауы туралы жаңалықтар пайда болды. Ашық құқықтық актілер порталында Энергетика министрлігінің тиісті бұйрығының жобасы пайда болды және 30 мамырға дейін қоғамдық талқылау үшін ашық болады.
«2023 жылғы 1 шілдеден 2024 жылғы 30 маусымға дейінгі кезеңге Қазақстан Республикасының ішкі нарығына сұйытылған мұнай газын тауар биржаларынан тыс жеткізу жоспары шеңберінде өткізілетін сұйытылған мұнай газының шекті бағасы ҚҚС құжатын қоспағанда, тоннасына 40 320 теңге мөлшерінде бекітілсін.»
Энергетика министрлігінің бұйрығы 1 шілдеден бастап күшіне енуі керек. Бұл бөлшек саудадағы газ бағасына, демек, автокөлік жүргізушілерінің шығындарына да әсер етеді. Еске салайық, 24 сәуірде Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің (БӘҚА) «Қазақстан Республикасындағы жанармай құю станцияларында көлік құралдарына жанармай құю үшін сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізуге уақытша мемлекеттік баға реттеуін енгізу туралы» бұйрығы күшіне енген болатын. Құжат ағымдағы жылдың соңына дейін жалғасады. Бірақ ең бастысы, бұл бөлшек саудадағы газ бағасының аймаққа байланысты 5-10 теңгеге өсуіне себеп болды.
Үкіметтің жоспарына сәйкес, 1 шілдеден бастап АЗРК-ның газ бағасын реттеу жөніндегі өкілеттігі Энергетика министрлігіне өтеді. Бірақ оған дейін Агенттік бағаны қайтадан көтеруге мәжбүр болады. Осылайша, жанармай бағасы жарты жылда екі есе қымбаттайды.
Energy Monitor сарапшылары оқиғалардың мұндай дамуын бұрын болжаған болатын, өйткені Табиғи монополияларды реттеу комитеті ҚР АЖК-мен келісусіз ағымдағы жылдың сәуір айында сұйытылған газды логистика бойынша магистральдық теміржол желілерінің қызметтеріне ҚТЖ тарифтерін 30%-ға өсірген.
Ақшаны үнемдеу үшін көлігін газға ауыстырғандарды жағымсыз тосын сый күтіп тұрған шығар. Жалпы бензин бұрынғысынша қымбатырақ отын түрі болып табылады.
2022 жылдың шілде айындағы санында «ЖайықМұнай» газ өңдеу зауытының келешегі туралы жазғанымыз оқырмандарымыздың есінде. Біздің деректеріміз бойынша, 2017 жылы Чинаревское кен орнында 3-агрегат іске қосылғаннан бері ұзақ уақыт бойы өндірістік қуаттар 100 пайыз пайдаланылмай келген. Жоғары бәсекелестікті «ҚазРосГаз» компаниясы арқылы үкіметаралық келісімдер аясында Орынборға қайта өңдеуге жіберетін Қарашығанақ кенішіндегі газ қамтамасыз етті.
Дегенмен, газ тапшылығы жағдайында жаңа кен орындары игерілуде, өндірілген газды өңдеу қажет. Биыл Батыс Қазақстандағы Рожковское кен орнын пайдалануға беру жоспарлануда. Оның алынатын қоры 30 миллиард текше метрге бағаланады. газ өңдеу зауытының бос қуатын толтыра алатын газ
«ЖайықМұнай».
Қазіргі уақытта Энергетика министрлігі қорлары 42,3 миллиард текше метр газды құрайтын Каменско-Тепловско-Токарев кен орындары тобын «мақсаттауда». Батыс Қазақстан облысындағы табиғи газдың жалпы қоры 1 триллион 438 миллиард текше метрге жетеді.
Облыс пен еліміздің бас газ кен орнына келетін болсақ, Қарашығанақ акционерлерімен маңызды тұжырымдамалық келісімге қол жеткізілді. Қолданыстағы келісімдер бойынша газ Орынбор газ өңдеу зауытында да өңделеді. Бірақ, бір жыл бұрын басылымымызда атап өткеніміздей, кеніштің өзінде қуаттылығы 4 миллиард текше метр газ өңдеу зауытының құрылысы жобасы жүзеге асырылады. жылына. Бұл шамамен 2028 жылға қарай болады.
2022 жылы Қарашығанақ кен орнында 19,8 млрд текше метр өндірілді. газдың 37%-ы ғана өңдеуге алынған, одан да азы одан әрі сату үшін елге қайтарылған. Енді Энергетика вице-министрі Асхат Хасенов өндіріс көлемін 32,7 млрд текше метрге дейін жеткізуді жоспарлап отырғанын хабарлады. 2029 жылға дейін газ.
Қазақстан мұнай-газ секторының тәуелсіздігіне мүдделі, бұл оның соғысқа дейінгі жағдайға оралу перспективасын көрмейтінін білдіреді. Ел ішінде газды өңдеуді ұлғайта отырып, біз отын қауіпсіздігін нығайтып, үшінші елдерді газ транзакцияларын манипуляциялау мүмкіндігінен айырамыз.
Бас мұнай-газ компаниясының топ-менеджментіндегі шетелдіктердің орнына қазақстандық менеджерлердің тағайындалуы да саланы ұлттандыруға жанама түрде меңзеуі мүмкін. 30 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында тәуелсіз директорды ауыстыру ұсынылды
«ҚазМұнайГаз» Тимоти Миллер қазіргі уақытта «Тау-Кен Самұрық» ҰК» АҚ директорлар кеңесінің мүшесі Арман Аргинғазинге.
