Приклеить усы, нарисовать синяк, сделать из молодой актрисы старуху - это рядовые будни профессионального гримера Казахского драматического театра Гульнары Галиакбаровой. Ее задача не просто создать образ, а передать характер, чтобы, глядя на персонаж, можно было все понять без слов.
Автор: Редакция Fresh City
Актеры, режиссеры, осветители, декораторы за несколько часов до начала спектакля уже на месте. Это самый волнительный и ответственный момент. Еще чуть-чуть и зрительный зал заполнится, погаснут рампы, и распахнутся театральные кулисы. Но пока есть время, доделываются последние «штрихи». Гримерная - как заключительная часть вхождения актера в образ. Именно за дверью гримерки происходит магическое перевоплощение.
- Любой персонаж мне известен заранее. Я знаю о нем все, положительный он или отрицательный, какой у него характер и роль в сюжете,- не отрываясь от дела, объясняет Гульнара. - Естественно, оцениваю детали лица артиста. Например, оно у него круглое, доброе, а ему нужно злодея играть. При помощи теней и других техник вытягиваю лицо. Убираю щеки, делаю его осунувшимся.
На подготовку актера у Гульнары уходит не более 15 минут. Она вспоминает, когда только стала работать, требовался целый час. Сейчас ей помогает опыт.
- Когда самый первый раз готовишь актера, времени может потребоваться больше, ведь мы еще находимся в поиске. Пробуешь и это, и то, пересматриваешь информацию, какие-то фотографии. Если это историческая личность, то нужно ведь еще и портретное сходство, - говорит гример. - А вот когда цель достигнута, то потом все идет как по накатанной. Вот, к примеру, только что пришел актер, сел в кресло. Смотрю на него, глаза добрющие, уши смешные, а ему злодея играть. Ничего говорю, сейчас мы тебя нарисуем. Несколько взмахов кисточкой, и на лице уже появилась злобность, а там и до ненависти недалеко.
Гульнара говорит, ей очень повезло. Она обучалась у ведущего гримера РК, заслуженного работника культуры Виктора Алексеевича Щербакова. Он преподавал в институте культуры, работал в ведущем театре страны и говорил студентам, что гримеры - товар штучный, и они должны это помнить. А еще много передавал бесценных знаний, которыми Гульнара до сих пор пользуется. По профессии она художник. Сразу после школы поступила в культпросветучилище в Актюбинске. Получила специальность - художник-оформитель. Но еще в студенческие годы вместе с однокурсниками подрабатывала в театре, помогала художникам и декораторам. Имела возможность не только зарабатывать деньги и смотреть спектакли, знакомилась с театральной кухней изнутри. После окончания училища стала работать в театре им. А.Н.Островского в должности художника-оформителя, рисовала афиши, писала лозунги, поскольку это был еще Советский Союз. Это сейчас никаких проблем с материалом, красками, а в то время все сплошной дефицит. Потом стала там же работать постижером, изготавливать бородки и усы. Через несколько лет ее пригласили в Казахский драматический театр гримером.
- Пришел знакомый актер, который сказал, что им нужен специалист по гриму. Я решила попробовать. Сейчас даже представить не могу, если бы тогда не пошла к ним, чем бы сейчас занималась.
Для Гульнары не составляет никакого труда изменить актера так, что мама родная не узнает. И мы в этом лично убедились. На наших глазах она старит актера лет на 50. И, кажется, меняются не только его лицо и взгляд, другой стала осанка, то есть, прямо на наших глазах, актер вошел в роль. Гример - важная часть команды. С ним советуются актеры и режиссер. Вместе дружно придумывают, как именно должен выглядеть персонаж.
- Я люблю работать над острохарактерными ролями. Неважно, сказка это или трагедия, очень интересно работать над яркими образами, - продолжает Гульнара. - Очень часто мы вместе создаем и придумываем что-то интересное. У нас коллектив настоящих затейников. К тому же актерам нетрудно прийти пораньше, попробовать грим заранее. И мы совместно работаем с учетом пожеланий художника и режиссера.
Гульнара обязанности постижера выполняет между спектаклями. Работа кропотливая, требует много времени и усидчивости. В театре постижерной мастерской нет, поэтому она все делает сама. Вместо волос - верблюжья шерсть. Она мягкая, длинная, похожа на настоящие волосы. Садится на стульчик и начинает корпеть. Это тяжело, спину ломит, но это часть ее профессии. Чтобы сделать небольшую бородку можно потратить полдня.
Театр живет как одна семья. Здесь никто и никогда не чувствует себя одиноким, а тем более ненужным. Они команда, которая делает одно нужное дело.
В гримерке полным ходом идет подготовка очередного артиста. Открыт чемоданчик, в котором у Гульнары все необходимое - краски, тона, карандаши, клей, коробочка с усами и огромное количество шиньонов, накладок и париков. Она целиком и полностью в творческом процессе. Гульнара Галиакбарова в Казахском драматическом театре работает больше 26 лет. У нее одна из важнейших театральных профессий. От ее умелых рук зависит, поверят ли зрители актеру на сцене или нет.
Визажист - бұл кесімді кәсіп
Мұртты жапсыру, көгерген сурет, жас актрисадан кемпір жасау – Қазақ драма театрының кәсіби визажисті Гүлнар Ғалиакбарованың қарапайым күнделікті тіршілігі. Оның міндеті жай образ жасау емес, кейіпкерге қарап, сөзсіз бәрін түсінуге болатындай етіп жеткізу.
Актерлар, режиссерлер, жарықтандыру техниктері мен декораторлар қойылым басталардан бірнеше сағат бұрын дайын. Бұл ең қызықты және жауапты сәт. Біраз уақыт өтсе, көрермендер залы толып, жарық сөніп, театр сахналары ашылады. Бірақ уақыт болғанша, соңғы «жанасулар» аяқталуда. Киім бөлмесі - актердің кейіпкерге енуінің соңғы бөлігі. Дәл киіну бөлмесінің есігінің артында сиқырлы өзгеріс орын алады.
– Кез келген кейіпкер маған алдын ала белгілі. «Мен ол туралы бәрін білемін, ол жақсы ма, жоқ па, оның кейіпкері қандай және сюжеттегі рөлі», - деп түсіндірді Гүлнәр әңгімеден бас тартпай. - Әрине, мен суретшінің бет-әлпетінің егжей-тегжейлерін бағалаймын. Мысалы, оның беті дөңгелек, мейірімді, бірақ ол зұлымдық рөлін ойнау керек. Көлеңкелерді және басқа әдістерді қолдана отырып, мен бетімді сызамын. Мен щектерін алып тастап, оны жалқау етіп көрсетемін.
Гүлнарға актерді дайындауға 15 минуттан аспайды. Ол алғаш жұмыс істей бастағанда бір сағатқа созылғанын еске алады. Енді оған тәжірибе көмектеседі.
– Сіз актерді алғаш рет дайындап жатқанда, оған көп уақыт кетуі мүмкін, өйткені біз әлі ізденіп жатырмыз. Сіз мынаны және мұны көріңіз, ақпаратты, кейбір фотосуреттерді қарап шығыңыз. Егер бұл тарихи тұлға болса, онда сізге де портреттік ұқсастық керек, - дейді визажист. - Бірақ мақсат орындалса, бәрі ойдағыдай болады. Мысалы, бір актер келіп орындыққа отырды. Мен оған қарасам, көздері мейірімді, құлақтары күлкілі, және ол зұлым рөлді сомдағысы келеді. Ештеңе айтпаймын, қазір біз бірнеше қылқалам сызып, қылқалам сызамыз. бет, содан кейін ол жек көрушіліктен алыс емес.
Гүлнар өзінің өте бақытты екенін айтады. Ол Қазақстан Республикасының жетекші визажисті, еңбек сіңірген мәдениет қайраткері Виктор Алексеевич Щербаковтан дәріс алған. Ол Мәдениет институтында сабақ берді, еліміздің жетекші театрында жұмыс істеді және студенттерге визажисттердің кесімді бұйым екенін, мұны есте сақтау керек екенін айтты. Сондай-ақ Гүлнар осы күнге дейін қолданып келе жатқан көптеген баға жетпес білімдерін жеткізді. Ол мамандығы бойынша суретші. Мектептен кейін бірден Ақтөбедегі мәдени-ағарту училищесіне оқуға түстім. Графикалық дизайнер мамандығын алды. Бірақ студенттік жылдарының өзінде сыныптастарымен бірге театрда сырттай жұмыс істеп, суретшілер мен декораторларға көмектесті. Ақша тауып, спектакль тамашалап қана қоймай, театр асханасымен іштей танысуға мүмкіндік алдым. Колледжді бітіргеннен кейін ол театрда жұмыс істей бастады. А.Н. Островский графикалық дизайнер ретінде плакаттар салып, ұрандар жазды, өйткені ол әлі Кеңес Одағы болды. Қазір материалдармен немесе бояулармен проблемалар жоқ, бірақ ол кезде барлық нәрсе толық жетіспейтін. Содан кейін ол сол жерде сақал-мұрт жасап, постмейкер болып жұмыс істей бастады. Біраз жылдан кейін қазақ драма театрына визажист болып шақырылды.
– Бір таныс актер келіп, визажист керек екенін айтты. Мен оны сынап көруді шештім. Қазір мен тіпті елестете де алмаймын, егер мен оларға сол кезде бармағанымда, қазір не істер едім.
Гүлнарға өз анасы біліп қалмас үшін актерді ауыстыру қиын емес. Ал біз бұған жеке көзіміз жетті. Біздің көз алдымызда ол актерді 50 жаста қартайды. Ал оның жүзі, көзқарасы ғана емес, қалпы да өзгеріп кеткендей, яғни дәл көз алдымызда актер рөлге енген сияқты. Визажист – команданың маңызды бөлігі. Онымен әртістер мен режиссер кеңеседі. Олар бірігіп кейіпкердің дәл қандай болуы керектігін ойлап табады.
– Өткір мінезді рөлдерде жұмыс істегенді ұнатамын. Ертегі ме, трагедия ма, маңызды емес, жарқын бейнелермен жұмыс істеу өте қызық», - деп жалғастырды Гүлнар. - Біз жиі бірге қызықты нәрсе жасап, ойлап табамыз. Бізде нағыз өнерпаздар командасы бар. Сонымен қатар, актерлерге ерте келіп, макияжды алдын ала сынап көру қиын емес. Біз суретші мен режиссердің қалауын ескере отырып, бірлесіп жұмыс істейміз.
Гүлнар спектакльдер арасында пост-продакшн міндеттерін орындайды. Жұмыс өте қиын және көп уақыт пен табандылықты қажет етеді. Театрда пост-продакшн цехы жоқ, сондықтан бәрін өзі жасайды. Шаштың орнына - түйе жүні. Ол жұмсақ, ұзын және нағыз шашқа ұқсайды. Ол орындыққа отырады және тері тесуге кіріседі. Бұл қиын, оның арқасын ауыртады, бірақ бұл оның мамандығының бір бөлігі. Кішкентай сақалды жасау үшін жарты күн қажет болуы мүмкін.
Театр бір отбасы сияқты өмір сүреді. Мұнда ешкім ешқашан өзін жалғыз сезінбейді, тіпті қажетсіз де. Олар дұрыс әрекет ететін команда.
Киінетін бөлмеде кезекті өнерпазға дайындық қызу жүріп жатыр. Чемодан ашылды, оның ішінде Гүлнарға қажеттінің бәрі бар - бояулар, тондар, қарындаштар, желім, мұрты бар қорап және көптеген шаштар, ұзартқыштар мен шаштар. Ол толығымен шығармашылық процесте. Гүлнәр Ғалиакбарованың қазақ драма театрында еңбек еткеніне 26 жылдан асты. Ол ең маңызды театр мамандықтарының біріне ие. Сахнадағы актерге көрермен сене ме, сенбесе, оның шебер қолына байланысты.
