«Я сделаю, все, что угодно, сэр»: к чему привели торговые войны Трампа
«Эти страны звонят нам. Целуют меня в задницу. Они умирают от желания заключить сделку. „Пожалуйста, пожалуйста, сэр, заключите сделку. Я сделаю все, что угодно, сэр!“» - это насмешливое выступление Дональда Трампа на ужине в Конгрессе, кажется, станет знаковым для всей мировой экономики в ближайшие десятилетия. Неужели скандальному президенту США удалось «поставить на колени» значительную часть стран и стать настоящей угрозой для других оставшихся? Колебания на валютном рынке, хаос на рынке акций и стопки писем с просьбой отменить повышенные тарифы на импорт тому подтверждение. Или всё же могущество политика сильно переоценено, разбираемся вместе с аналитиками.
Автор: Редакция Fresh City
«Я сделаю, все, что угодно, сэр»: к чему привели торговые войны Трампа
Тарифная война
2 апреля в Вашингтоне 47-й президент США Дональд Трамп сделал заявление, всколыхнувшее буквально весь мир. С лёгкой руки американского лидера спустя неделю в силу должны вступить базовые пошлины на все импортные товары в размере 10%. А для списка из 185 стран и вовсе приготовлены повышенные тарифы. В их число вошёл и Казахстан.
Свое решение Трамп обосновывает торговым дисбалансом, который грозит национальной безопасности Штатов. По его словам, в торговых отношениях США с другими странами «нет взаимности», и ситуация имеет тенденцию к ухудшению в последние годы. Американский президент даже ввел по этому случаю режим чрезвычайного положения.
«Источник этой угрозы находится за пределами США, во внутренней экономической политике ключевых торговых партнёров и структурных дисбалансах в глобальной системе. Настоящим я объявляю чрезвычайное положение в стране в связи с этой угрозой», - цитата Трампа.
В соответствующем указе говорится, что дефицит торгового баланса привел к опустошению производственной базы США, отсутствию стимулов для наращивания производственных мощностей, подрыву критически важных цепочек поставок и зависимости американского ВПК «от иностранных противников». «Президент Трамп не хочет, чтобы другие страны использовали США в личных целях, и считает, что пошлины нужны для обеспечения справедливой торговли, защиты американских рабочих и снижения дефицита торгового баланса», - также отметили в пресс-службе Белого дома.
Давно обещанное повышение пошлин на импорт стало продолжением данной линии поведения в отношении торговых партнёров. Дополнительные ограничения на ввоз товаров в США по планам Трампа должны затронуть государства, применявшие «протекционистские меры» против американской продукции. В действительности так и произошло. Если посмотреть на список, опубликованный Белым домом, можно увидеть, как новые тарифы на импорт в США даже меньше уже существующих пошлин в указанных странах.
Среди 185 стран есть Китай, Великобритания, Япония, Украина, ЕС, Казахстан и другие государства Центральной Азии. Не оказалось в перечне России и Беларуси. Но в этом нет проявления какой-то привилегированности, ведь бессмысленно облагать пошлинами страны, ввоз продукции которых нельзя ввозить в Штаты вовсе.
Казахстану ничего не грозит?
Наиболее высокий размер пошлин предполагается для Казахстана - 27%. Это больше, чем у соседей по Центральноазиатскому региону и ЕАЭС. Для Кыргызстана, Узбекистана, Таджикистана, Туркменистана и Армении установлена базовая ставка 10%.
Стоит отметить, что по итогам 2024 года Казахстан экспортировал в США товаров на рекордные за десятилетие 1,97 млрд долларов. Основными статьями поставок были нефть, уран, ферросплавы и серебро. В структуре казахстанского экспорта США занимают 2,4%. При этом Соединённые Штаты поставили в Казахстан в прошлом году товаров на 2,24 млрд долларов, что составляет 3,4% от всего импорта страны.
«Все страны обещают ответные тарифы. Но прямо признают, что ущерб будет "очень существенный". Америка есть Америка, весовые категории разные. Политики перед телекамерами могут храбриться, но у бизнеса настроения мрачные», - поделился в интервью Zakon.kz экономист Алмас Чукин.
А так описывает ситуацию в своём личном блоге политолог Газиз Абишев: «В некотором смысле возведение тарифов ради возрождения собственной промышленности - это рецепт и для Казахстана тоже, а может быть - для Казахстана в первую очередь. По крайней мере, так думают противники нахождения Казахстана в тесных торговых союзах со странами, обладающими схожим рисунком экономики и схожей номенклатурой товаров. Обладая сырьём, Казахстан должен закрывать тарифами перерабатывающие отрасли, в которых мог бы производить сам. А не терять эти отрасли из-за неспособности конкурировать с большими игроками в силу эффекта масштаба и прочих специфических факторов. Тарифы на импорт привели бы к ответным мерам и росту цен в Казахстане. Но ведь покупатели всё равно продолжили бы покупать казахстанскую нефть, газ и металлы. А инфляция в Казахстане продолжает оставаться высокой, несмотря на оптимизацию (официальную и серую) торговых барьеров с основными торговыми партнерами».
Успокоить казахстанских экспортеров поспешили в Министерстве торговли и интеграции РК, почти сразу опубликовав официальное заявление по поводу вводимых тарифов. Из публикации на сайте ведомства от 3 апреля следует, что новый размер пошлин едва ли отразится на казахстанской экономике. Но консультации с американской стороной Минторг будет добиваться.
«По данным Бюро национальной статистики РК, по итогам 2024 года товарооборот Казахстана и США составил 4,2 млрд долларов США, что на 4% выше по сравнению с предыдущим годом (4,1 млрд долларов США). Экспорт из Казахстана в США за 2024 год вырос на 30,6% и составил 2,0 млрд долларов США. Импорт товаров из США в РК составил 2,2 млрд долларов США. Основу казахстанского экспорта в США составляют нефть сырая, уран, серебро, ферросплавы и другие. Эти категории, на долю которых
приходится 92% поставок, включены в перечень исключений, предусмотренный указом Президента США "О регулировании импорта посредством взаимных тарифов для устранения торговых практик, приводящих к значительному и устойчивому дефициту США в торговле товарами", - сообщается в пресс-релизе ведомства.
Таким образом, дополнительные пошлины будут распространяться на определенные группы товаров, экспорт которых в 2024 году составил 95,2 млн долларов США. В их числе - фосфор (в 2024 году экспорт составил 15,9 млн долларов США), феросилиций (12,7 млн долларов США), линзы (4,1 млн долларов США), пшеничная клейковина (4 млн долларов США), нитрат аммония (2,4 млн долларов США). Введенные тарифные меры затронут лишь 4,8% от общего объема казахстанского экспорта в США.
О том же заявил и министр национальной экономики Серик Жумангарин: «Важно отметить, что большая часть казахстанских товаров, таких как нефть, уран, серебро и ферросплавы, в перечень пошлин не попадает, так как они находятся в исключениях. Это означает, что основные экспортные товары Казахстана продолжат поступать на международные рынки без дополнительных барьеров».
Реакция на мировых рынках
9 апреля в силу должны были вступить новые тарифы на импорт в США. Но в последний момент Трамп решил «сжалиться» над рядом стран и повременить с введением повышенного размера пошлин ровно 90 дней. Однако послабления не коснулись Китая, Канады и Мексики - на них у американского президента особые планы.
«Чёрный понедельник», «чёрный вторник», в апреле мир ожидала «чёрная среда». Аналитики со всего мира сходились во мнении, что тарифная война, развязанная Трампом, не приведет ни к чему хорошему.
Первыми отреагировали фондовые биржи. Европейские акции упали в ожидании неизбежного экономического ущерба от торговой войны, который распространился даже на рынок облигаций.
Акции энергетических компаний упали на 3,8%, поскольку цены на нефть подешевели до самого низкого уровня за последние четыре года. Акции горнодобывающих компаний упали на 4%. Подешевели акции крупных банков - трейдеры приготовились к снижению процентных ставок Европейским Центробанком на следующей неделе.
Параллельно этому инвесторы стали спешно избавляться от американских государственных облигаций, обычно считающихся безопасными активами, предпочитая другие формы сохранения сбережений. Теперь предпочтение отдают золоту, швейцарскому франку и японской иене.
По мнению аналитиков, ситуация напоминает начало пандемии, когда инвесторы также активно продавали американские бонды. Доходность по ним достигла невиданных с 2013 года высот - 4,8% по 30-летним облигациям - иначе говоря, чтобы нашлись желающие их купить, бонды теперь обещают невиданные барыши в
будущем. Теперь с интересом остаётся следить за тем, как поступит Китай, владеющий американскими гособлигациями на сумму в 759 млрд долларов. В Пекине уже заявили, что будут «бороться до конца». «В торговой войне нет победителей, - говорится в заявлении Министерства торговли Китая. - Китай её не хочет, но правительство никогда не допустит, чтобы законные права и интересы китайского народа были ущемлены или отняты».
А что с тенге?
Тенге в первую неделю апреля претерпел настоящий шторм. 7 апреля на торгах Казахстанской фондовой биржи (KASE) доллар подорожал до 519,12 тенге, то есть тенге ослаб сразу на 2,7% за день. Одной из причин стало падение мировых цен на нефть, а также внешние экономические события, включая решения администрации США. 8 апреля курс незначительно укрепился на уровне 518,57 тенге. 9 апреля в день введения тарифов Трампа курс доллара составил 520,48 тенге. 10 апреля национальной валюте удалось «отыграться» до 505,76 тенге за доллар.
Одновременно с колебаниями курса американской валюты происходит и рост рубля и евро. А это тревожный знак, бросающий тень на надежность нашей валюты. Казахстанцы в этих условиях первым делом задались вопросом: «А будет ли девальвация?»
«Что касается возможной девальвации. Во-первых, девальвация в том понимании, которое, к сожалению, у нас сложилось - скачковая девальвация, когда накапливается, потом в один день мы видим иные курсы валют - она, конечно, невозможна в рамках режима инфляционного таргетирования, свободно плавающего курса. Я хочу это ещё раз подтвердить, и мы видели уже, как курс двигается, но он не двигается скачкообразно. То есть он, понятно, под влиянием и внутренних, и внешних факторов, может меняться как в сторону усиления, так и в сторону ослабления курса тенге. Конечно же, основанием здесь будет являться как внешний фактор, но, в первую очередь, для нас самое важное - это цена на нефть. То есть, если цены на нефть будут стабильно на долгом горизонте более низкими, это будет влиять на экспортные возможности Казахстана, на платежный баланс Казахстана, на предложение долларов на внутреннем рынке и, соответственно, влиять на курс тенге», - прокомментировал глава Нацбанка Тимур Сулейменов.
В Нацбанке заверили, что девальвации за одну ночь не стоит бояться. Но так считают не все.
«Чтобы нормально плавал курс, если взять, например, Европу, Америку, необходимо много участников. Когда есть куча трейдеров, они играют против рынка или за рынок, конкуренция высокая, есть спрос-предложение, там реально формируется рыночный курс. У нас же участников мало, поэтому у нас, если кто-то из крупных игроков решит продать большую сумму валюты, он легко обвалит наш рынок за один день», - отметил финансовый аналитик Мурат Темирханов в программе Adami Capital.
Департамент аналитики и исследований ДО АО «BCC Invest» на основе данных Нацбанка сделал прогноз по курсу тенге на ближайшие месяцы.
Согласно обновлённому базовому сценарию, ожидается постепенное укрепление среднемесячного обменного курса в следующие два месяца с последующим ослаблением курса до пикового значения в конце года с дальнейшим укреплением. Так, в апреле и мае 2025 года прогнозируется среднемесячный обменный курс на уровне 497,4 тенге и 492,9 тенге за 1 доллар США соответственно. В декабре 2025 года курс ожидается на уровне 535,2 тенге за 1 доллар США. Через 12 прогнозных месяцев ожидается, что среднемесячный обменный курс составит 525,3 тенге за 1 доллар США (в марте 2026 года).
В любом случае, из-за волатильности на валютном рынке самым надёжным вариантом для казахстанцев остаётся тенге. Никто пока не может предугадать ответные меры Китая и их влияние на доллар. Более-менее стабильной валютой в данный момент является евро, но и с ним может случиться непредвиденное. Инфляция однозначно продолжит расти, но даже в этих условиях беспроигрышной стратегией было и будет внутреннее производство товаров и услуг.
«Мен бәрін істеймін, сэр»: Трамптың сауда соғыстары неге әкелді
"Бұл елдер бізге қоңырау шалып жатыр. Олар менің құлынымнан сүйді. Олар мәміле жасағысы келеді. "Өтінемін, мырза, келісім жасаңыз. Мен бәрін істеймін, сэр!'" Дональд Трамптың конгресстегі кешкі астағы келеке сөйлеген сөзі алдағы онжылдықтарда бүкіл әлемдік экономика үшін маңызды оқиғаға айналатын сияқты. АҚШ-тың жанжалды президенті шынымен де елдердің едәуір бөлігін "тізе бүктірді" және қалғандары үшін нақты қауіпке айналды ма? Валюта нарығындағы ауытқулар, импорттық хаттар нарығындағы бейберекетсіздіктер көтерілді. Тарифтер осының дәлелі немесе саясаткердің күшін асыра бағалаған шығар, оны сарапшылармен бірге анықтаймыз.
Тарифтік соғыс
2 сәуірде Вашингтонда АҚШ-тың 47-ші президенті Дональд Трамп сөзбе-сөз бүкіл әлемді дүр сілкіндірген мәлімдеме жасады. Америкалық көшбасшының жеңіл қолымен бір аптадан кейін барлық импорттық тауарларға 10% негізгі баж салығы күшіне енуі керек. Ал 185 елдің тізімі үшін көтерілген тарифтер дайындалды. Олардың қатарында Қазақстан да болды.
Трамп Америка Құрама Штаттарының ұлттық қауіпсіздігіне қауіп төндіретін сауда теңгерімсіздігі туралы шешімін ақтайды. Оның айтуынша, АҚШ-тың басқа елдермен сауда қарым-қатынасында «өзара қарым-қатынас» жоқ және соңғы жылдары жағдай нашарлау тенденциясына ие болды. Осыған орай Америка президенті тіпті төтенше жағдай жариялады.
"Бұл қауіптің көзі Америка Құрама Штаттарынан тыс жерде, негізгі сауда серіктестерінің ішкі экономикалық саясатында және жаһандық жүйедегі құрылымдық теңгерімсіздікте жатыр. Осымен осы қауіпке байланысты ұлттық төтенше жағдай жариялаймын", - деп келтіреді Трамп.
Атқарушы бұйрықта сауда тапшылығының АҚШ-тың өндірістік базасын қиратқаны, өндірістік қуаттарды кеңейтуге ынталандыру болмағаны, маңызды жеткізу тізбегіне нұқсан келтіргені және АҚШ-тың әскери-өнеркәсіптік кешенін «шетелдік қарсыластарға» тәуелді етіп қалдырғаны айтылған. «Президент Трамп басқа елдердің Америка Құрама Штаттарының артықшылығын пайдаланғанын қаламайды және тарифтер әділ сауданы қамтамасыз ету, американдық жұмысшыларды қорғау және сауда тапшылығын азайту үшін қажет деп санайды», - деп атап өтті Ақ үйдің баспасөз қызметі.
Көптен бері уәде етілген импорттық баж салығын арттыру сауда серіктестеріне қатысты осы мінез-құлық бағытының жалғасы болды. Трамптың жоспарлары бойынша Америка Құрама Штаттарына тауарлар импортына қосымша шектеулер американдық өнімдерге қарсы «протекционистік шараларды» қолданған мемлекеттерге әсер етуі керек. Шындығында, солай болды. Ақ үй жариялаған тізімге қарасаңыз, АҚШ-қа импортталатын жаңа тарифтер көрсетілген елдердегі қолданыстағы тарифтерден қаншалықты төмен екенін көре аласыз.
185 елдің қатарында Қытай, Ұлыбритания, Жапония, Украина, ЕО, Қазақстан және басқа да Орталық Азия мемлекеттері бар. Бұл тізімге Ресей мен Беларусь кірген жоқ. Бірақ бұл қандай да бір артықшылықтың көрінісі емес, өйткені өнімдерін штаттарға мүлде әкелуге болмайтын елдерге баж салудың мағынасы жоқ.
Қазақстанға қауіп төніп тұрған жоқ па?
Баждың ең жоғары деңгейі Қазақстан үшін күтілуде - 27%. Бұл Орталық Азия аймағындағы көршілері мен ЕАЭО елдерінен көп. Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Түркіменстан және Армения үшін базалық мөлшерлеме 10% құрайды.
Айта кетейік, 2024 жылдың соңында Қазақстан АҚШ-қа соңғы онжылдықтағы рекордтық 1,97 миллиард долларға тауар экспорттады. Жеткізудің негізгі баптары мұнай, уран, ферроқорытпалар және күміс болды. Қазақстан экспортының құрылымында АҚШ 2,4 пайызды құрайды. Сонымен қатар, өткен жылы Америка Құрама Штаттары Қазақстанға 2,24 миллиард доллардың тауарын жеткізген, бұл елдің жалпы импортының 3,4 пайызын құрайды.
«Барлық елдер жауап тарифтерін уәде етуде, бірақ олар зиянның «өте маңызды» болатынын тікелей мойындайды. Америка – Америка, салмақ категориялары әртүрлі. Саясаткерлер телекамера алдында батыл болуы мүмкін, бірақ бизнестің көңіл-күйі бұлыңғыр», - деп бөлісті экономист Алмас Чукин Zakon.kz сайтына берген сұхбатында.
Саясаттанушы Ғазиз Әбішев өзінің жеке блогында жағдайды былайша сипаттайды: «Бір мағынада, өз өнеркәсібімізді жандандыру мақсатында тарифтерді көтеру Қазақстан үшін де, мүмкін, бірінші кезекте Қазақстан үшін де рецепт шығар.. Ең болмағанда, Қазақстанның қарсыластары экономикалық құрылымы ұқсас елдермен тығыз сауда одақтастығында және Қазақстандағы тауарлардың, тауарлардың тарифтерінің ұқсас диапазонында Қазақстанмен тығыз байланыста болуы керек деп есептейді. Өндірістің өзі өндіре алатын салаларға және ауқымды экономикаға және басқа да нақты факторларға байланысты бұл салалардан айырылып қалмау Қазақстандағы мұнайды, газды және металдарды сатып алуды жалғастыра береді.
Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі енгізілген тарифтерге қатысты ресми мәлімдемені дерлік жариялап, қазақстандық экспорттаушыларды сендіруге асықты. Ведомствоның сайтында 3 сәуірде жарияланған мәліметке қарағанда, жаңа салық көлемі Қазақстан экономикасына әсер етуі екіталай. Бірақ Сауда министрлігі американдық тараппен консультация іздейді.
«Қазақстан Республикасы Ұлттық статистикалық бюросының мәліметі бойынша, 2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен АҚШ арасындағы тауар айналымы 4,2 млрд АҚШ долларын құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда (4,1 млрд АҚШ доллары) 4%-ға жоғары, 2024 жылы Қазақстаннан АҚШ-қа экспорт 30,6 млрд АҚШ долларына, ал импорт Қазақстаннан 2 млрд долларға өсті. 2,2 млрд. АҚШ долларын құрады. Қазақстанның АҚШ-қа экспортының негізін осы санаттағы шикізат, уран, күміс және т.б
жеткізілімдердің 92% құрайды, АҚШ Президентінің «АҚШ-тың тауар саудасындағы елеулі және тұрақты тапшылығына әкелетін сауда тәжірибесін жою үшін өзара тарифтер арқылы импортты реттеу туралы» Жарлығымен қарастырылған ерекшеліктер тізіміне енгізілген», - делінген департаменттің баспасөз хабарламасында.
Осылайша, 2024 жылы экспорты 95,2 миллион долларды құраған тауарлардың жекелеген топтарына қосымша баж салығы қолданылады. Оларға фосфор (экспорт 2024 жылы 15,9 миллион долларды құрады), ферросилиций (12,7 миллион доллар), линзалар (4,1 миллион доллар), бидай клейковинасы (4 миллион доллар), аммиак (4 миллион доллар), аммиак (2 миллион доллар). Енгізілген тарифтік шаралар қазақстандық экспорттың АҚШ-қа жалпы көлемінің 4,8%-ына ғана әсер етеді.
Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин де дәл осылай деді: «Мұнай, уран, күміс және ферроқорытпалар сияқты қазақстандық тауарлардың басым бөлігі баж салығы тізіміне енгізілмейді, өйткені олар босатылған. Бұл Қазақстанның негізгі экспорттық тауарлары халықаралық нарықтарға қосымша кедергісіз шығуын жалғастырады», - деді.
Әлемдік нарықтардағы реакция
9 сәуірде Америка Құрама Штаттарына импортқа жаңа тарифтер күшіне енуі керек еді. Бірақ соңғы сәтте Трамп бірқатар елдерге «мейірім білдіріп», жоғарылатылған баж салығын енгізуді тура 90 күнге кейінге қалдыруды шешті. Дегенмен, босаңсулар Қытайға, Канадаға және Мексикаға әсер еткен жоқ - Америка президентінің олар үшін арнайы жоспарлары бар.
«Қара дүйсенбі», «Қара сейсенбі», сәуірде әлемде «Қара сәрсенбі» күтілуде. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген сарапшылар Трамп бастаған тарифтер соғысы жақсы ештеңеге әкелмейді деген пікірде.
Бірінші болып қор биржалары әрекет етті. Еуропалық қорлар тіпті облигациялар нарығына тараған сауда соғысынан болмайтын экономикалық шығынды күтумен құлдырады.
Мұнай бағасы соңғы төрт жылдағы ең төменгі деңгейге дейін төмендегендіктен, энергия қорлары 3,8%-ға төмендеді. Тау-кен өнеркәсібі қорлары 4%-ға төмендеді. Трейдерлер келесі аптада Еуропа орталық банкінің пайыздық мөлшерлемелерін төмендетуге дайындалып жатқандықтан, ірі банктердің акциялары арзандады.
Сонымен қатар, инвесторлар жинақтарды сақтаудың басқа түрлерін таңдай отырып, әдетте қауіпсіз активтер болып саналатын АҚШ мемлекеттік облигацияларынан құтылуға асыға бастады. Енді алтынға, швейцариялық франкке және жапон иеніне артықшылық беріледі.
Сарапшылардың пікірінше, жағдай пандемияның басын еске түсіреді, ол кезде инвесторлар американдық облигацияларды белсенді түрде сатты. Олар бойынша кірістілік 2013 жылдан бері байқалмаған биіктікке жетті - 30 жылдық облигациялар үшін 4,8% - басқаша айтқанда, оларды сатып алғысы келетін адамдарды табу үшін облигациялар қазір бұрын-соңды болмаған пайда әкеледі.
болашақ. Енді АҚШ-тың 759 миллиард долларлық мемлекеттік облигацияларына ие Қытайдың не істейтіні қызығушылықпен бақыланады. Бейжің бұған дейін «соңына дейін күресетінін» мәлімдеді. «Сауда соғысында жеңімпаздар жоқ», - делінген Қытайдың Сауда министрлігі мәлімдемесінде. «Қытай мұны қаламайды, бірақ үкімет ешқашан Қытай халқының заңды құқықтары мен мүдделеріне қол сұғуға немесе тартып алуға жол бермейді».
Ал теңге ше?
Сәуірдің алғашқы аптасында теңге нағыз дауылға ұшырады. 7 сәуірде Қазақстан қор биржасындағы (KASE) саудада доллар 519,12 теңгеге дейін қымбаттады, яғни теңге бір күнде 2,7%-ға әлсіреді. Оның бір себебі мұнайдың әлемдік бағасының төмендеуі, сондай-ақ сыртқы экономикалық оқиғалар, соның ішінде АҚШ әкімшілігінің шешімдері болды. 8 сәуірде бағам аздап нығайып, 518,57 теңге деңгейінде болды. 9 сәуірде Трамптың тарифтері енгізілген күні доллар бағамы 520,48 теңге болды. 10 сәуірде ұлттық валюта бір долларға 505,76 теңгеге дейін «өтіп» үлгерді.
Америка валютасының айырбас бағамының ауытқуымен қатар рубль мен еуро да өсуде. Ал бұл валютамыздың сенімділігіне көлеңке түсіретін үрейлі белгі. Осындай жағдайда қазақстандықтардың бірінші сұрайтыны: «Девальвация бола ма?».
«Мүмкін девальвацияға келер болсақ, біріншіден, бізде девальвация, өкінішке орай, дамыды деген түсініктегі құнсыздану – спазмодикалық девальвация, ол жинақталған кезде, содан кейін бір күні біз әртүрлі валюта бағамдарын көреміз – инфляциялық таргеттеу режимі, еркін құбылмалы айырбас бағамы аясында бұл, әрине, мүмкін емес. Яғни, ішкі және сыртқы факторлардың әсерінен теңгенің айырбас бағамының нығаюы бағытында да, әлсіреу бағытында да өзгеретіні анық, бірақ, ең алдымен, біз үшін ең маңыздысы – мұнай бағасы ұзақ мерзімді перспективада тұрақты түрде төмендейтін болса, бұл Қазақстанның экспорттық балансына әсер етеді. ішкі нарыққа және тиісінше теңге бағамына әсер етеді», - деп түсіндірді Ұлттық банк басшысы Тимур Сүлейменов.
Ұлттық банк бір түнде девальвациядан қорқудың қажеті жоқ деп сендірді. Бірақ бәрі бірдей олай ойламайды.
"Курстың қалыпты өтуі үшін, мысалы, Еуропа мен Американы алсаңыз, сізге көптеген қатысушылар қажет. Трейдерлер тобы болған кезде олар нарыққа қарсы немесе нарық үшін ойнайды, бәсекелестік жоғары, сұраныс пен ұсыныс бар, нарықтық бағам іс жүзінде сол жерде қалыптасады. Бізде қатысушылар аз, сондықтан ірі ойыншылардың бірі үлкен көлемде валютаны сатуға шешім қабылдаса, ол біздің нарықты бір күнде оп-оңай күйреуі мүмкін емес", - деді ол. Темірханов Адами Капитал бағдарламасында.
«BCC Invest» АҚ еншілес ұйымының талдау және зерттеулер департаменті Ұлттық банк деректеріне сүйене отырып, алдағы айларға теңге бағамына болжам жасады.
Жаңартылған базалық сценарий бойынша орташа айлық айырбастау бағамы алдағы екі айда бірте-бірте нығаяды деп күтілуде, содан кейін жыл аяғында әлсіреу және одан әрі нығаюмен шыңына дейін жетеді. Осылайша, 2025 жылдың сәуір және мамыр айларында орташа айлық айырбастау бағамы 1 АҚШ доллары үшін сәйкесінше 497,4 теңге және 492,9 теңге деңгейінде болжануда. 2025 жылдың желтоқсанында бағам 1 АҚШ долларына 535,2 теңге болады деп күтілуде. 12 болжамды айдан кейін орташа айлық айырбастау бағамы бір АҚШ долларына 525,3 теңге болады деп күтілуде (2026 жылғы наурызда).
Қалай болғанда да, валюта нарығындағы құбылмалылыққа байланысты қазақстандықтар үшін ең сенімді нұсқа теңге болып қалып отыр. Қытайдың жауап шаралары мен оның долларға әсерін әлі ешкім болжай алмайды. Еуро қазіргі уақытта азды-көпті тұрақты валюта, бірақ онымен күтпеген жағдай болуы мүмкін. Инфляция сөзсіз өсе береді, бірақ мұндай жағдайларда да тауарлар мен қызметтердің отандық өндірісі ұтымды стратегия болды және солай болады.
