Каникулы с пользой: школьникам в Казахстане расширили доступ к заработку и профориентации
Лето - не только пора отдыха и беззаботности, но и уникальная возможность для школьников сделать первые шаги во взрослую жизнь. На недавнем заседании Правительства, министр труда и социальной защиты населения Республики Казахстан, Светлана Жакупова озвучила ряд новых инициатив, направленных на повышение занятости подростков в летний период. Основной акцент в 2025 году сделан не только на создание возможностей для временной подработки, но и на развитие системы ранней профориентации, что особенно актуально в условиях стремительных перемен на рынке труда.
Автор: Редакция Fresh City
По официальным данным, в Казахстане проживает свыше 1,4 миллиона школьников в возрасте от 14 до 18 лет - именно с этого возраста, согласно Трудовому кодексу, подростки имеют право на трудоустройство. Из этого числа 26,5 тысячи - школьники с инвалидностью. Министерство отмечает положительную динамику: на сегодняшний день более 24 тысяч подростков уже вовлечены в различные формы занятости. Наиболее активно школьники работают в таких отраслях, как торговля, общественное питание и сфера бытовых услуг - направления, традиционно открытые для сезонной и временной занятости.
«Чтобы летние месяцы стали не просто временем досуга, а периодом личностного и профессионального роста, мы предлагаем школьникам широкий спектр возможностей: от подбора вакансий на Электронной бирже труда до прохождения онлайн-курсов и участия в профориентационных программах», - подчеркнула Светлана Жакупова.
Одним из ключевых цифровых инструментов стала платформа enbek.kz , на которой создан специальный раздел «Мои летние каникулы» . Здесь подростки от 14 лет могут самостоятельно зарегистрироваться, составить резюме и найти временную работу. Для детей младше 16 лет доступ к платформе осуществляется через родителей или законных представителей. Этот механизм не только обеспечивает легальный и безопасный формат трудоустройства, но и помогает школьникам освоить азы карьерного планирования - от написания первого резюме до первых навыков самопрезентации и понимания трудовой этики.
Помимо поиска вакансий, подросткам предоставлен доступ к обучающей онлайн-платформе Skills.Enbek , где размещено более 1 200 курсов. Из них 322 доступны бесплатно, а 137 - на казахском языке. Тематика охватывает актуальные и востребованные направления: информационные технологии, основы предпринимательства, маркетинг, финансовая грамотность, а также другие практико-ориентированные дисциплины. Эти знания станут прочной базой для будущей профессиональной деятельности.
«Мы продолжаем развивать контент платформы, делая его доступным и интересным для школьников. Наша цель - не просто дать возможность заработать, но и сформировать у ребёнка профессиональные ориентиры, помочь ему осознанно выбрать жизненный путь», - добавила министр.
Особое внимание уделено общественным работам, организуемым акиматами в летние месяцы. Эти инициативы не только дают возможность старшеклассникам заработать, но и способствуют вовлечению в социально значимую деятельность - благоустройство городов, экологические акции, помощь социальным учреждениям. Гибкий график и социальная направленность делают такие проекты особенно ценными. Размер оплаты труда по данным программам составляет не менее 24 МРП, что эквивалентно 94 368 тенге в месяц (по состоянию на 2025 год) - ощутимая поддержка для подростков и их семей.
Ещё один важный элемент системы - цифровая платформа «Мансап компасы» , нацеленная на всестороннюю профориентацию. Этот сервис предоставляет подросткам доступ к диагностическим тестам, информации о наиболее востребованных специальностях, вариантах получения образования и карьерных маршрутах. Умный алгоритм помогает составить индивидуальный план развития, учитывая склонности, интересы и потенциал каждого ребёнка.
«Цифровые инструменты позволяют сделать профориентацию по-настоящему доступной - независимо от региона проживания или уровня дохода семьи. Это принципиально важно для выравнивания стартовых возможностей и формирования у молодёжи осознанного отношения к своему будущему», - подчеркнула Светлана Жакупова.
Таким образом, летние каникулы в Казахстане становятся временем не только для отдыха, но и для развития. Государство создаёт все условия, чтобы каждый подросток получил шанс попробовать себя в роли работника, приобрести важные жизненные навыки, осознать свои интересы и сделать первый шаг к будущей профессии. В эпоху цифровой экономики, гибкого рынка труда и постоянных вызовов такие меры становятся не просто актуальными - они являются стратегически необходимыми для устойчивого развития страны и благополучия её молодых граждан.
Пайдалы демалыстар: Қазақстандағы мектеп оқушыларының табыс пен кәсіптік бағдар алуға қолжетімділігі артты
Жаз мезгілі демалу мен алаңсыз уақыт ғана емес, сонымен қатар мектеп оқушыларының ересек өмірге алғашқы қадамдарын жасауының бірегей мүмкіндігі. Жақында өткен Үкімет отырысында Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Светлана Жақыпова жазғы маусымда жасөспірімдердің жұмыспен қамтылуын арттыруға бағытталған бірқатар жаңа бастамаларды жария етті. 2025 жылы негізгі екпін уақытша толық емес жұмыс күні үшін мүмкіндіктер жасауға ғана емес, сондай-ақ еңбек нарығындағы қарқынды өзгерістер жағдайында ерекше маңызды болып табылатын ерте кәсіптік бағдарлау жүйесін дамытуға аударылады.
Ресми деректерге сәйкес, Қазақстанда 14 пен 18 жас аралығындағы 1,4 миллионнан астам мектеп оқушылары тұрады – дәл осы жастан бастап, Еңбек кодексіне сәйкес жасөспірімдер еңбек етуге құқылы. Оның 26,5 мыңы мүмкіндігі шектеулі мектеп оқушылары. Министрлік оң динамикаға назар аударып отыр: бүгінде 24 мыңнан астам жасөспірім әртүрлі жұмыспен қамту нысандарына тартылған. Мектеп оқушылары сауда, қоғамдық тамақтандыру және тұрмыстық қызмет көрсету сияқты салаларда - маусымдық және уақытша жұмысқа дәстүрлі түрде ашық аймақтарда белсенді жұмыс істейді.
«Жаз айлары жай ғана бос уақыт емес, жеке және кәсіби өсу кезеңіне айналуы үшін біз оқушыларға электронды еңбек биржасында бос жұмыс орындарын таңдаудан бастап, онлайн курстарға қатысуға және кәсіптік бағдар беру бағдарламаларына қатысуға дейін кең мүмкіндіктерді ұсынамыз», - деп атап өтті Светлана Жакупова.
Негізгі цифрлық құралдардың бірі enbek.kz платформасы болды, онда арнайы «Менің жазғы демалыстарым» бөлімі құрылған. Мұнда 14 жастан асқан жасөспірімдер өз бетінше тіркеліп, түйіндеме жазып, уақытша жұмыс таба алады. 16 жасқа толмаған балалар үшін платформаға кіру ата-анасы немесе заңды қамқоршысы арқылы болуы керек. Бұл механизм жұмысқа орналасудың заңды және қауіпсіз форматын қамтамасыз етіп қана қоймайды, сонымен қатар мектеп оқушыларына мансапты жоспарлау негіздерін – бірінші түйіндеме жазудан бастап өзін-өзі таныстырудың және еңбек этикасын түсінудің алғашқы дағдыларын меңгеруге көмектеседі.
Бос жұмыс орындарын іздеумен қатар, жасөспірімдерге 1200-ден астам курстарды өткізетін Skills.Enbek онлайн оқыту платформасына кіру мүмкіндігі беріледі. Оның 322-сі тегін болса, 137-сі қазақ тілінде. Тақырыптар қазіргі және танымал бағыттарды қамтиды: ақпараттық технологиялар, кәсіпкерлік негіздері, маркетинг, қаржылық сауаттылық, сондай-ақ тәжірибеге бағытталған басқа да пәндер. Бұл білім болашақ кәсіби қызмет үшін берік негіз болады.
"Біз мектеп оқушылары үшін қолжетімді және қызықты етіп платформаның мазмұнын дамытуды жалғастырамыз. Біздің мақсатымыз тек ақша табу мүмкіндігін беру ғана емес, сонымен қатар балада кәсіби бағдарларды қалыптастыру, оған саналы түрде өмір жолын таңдауға көмектесу", - деп қосты министр.
Жаз айларында әкімдіктер ұйымдастыратын қоғамдық жұмыстарға ерекше көңіл бөлінеді. Бұл бастамалар жоғары сынып оқушыларына ақша табу мүмкіндігін беріп қана қоймай, сонымен қатар әлеуметтік маңызы бар іс-шараларға – қаланы абаттандыруға, табиғатты қорғау акцияларына, әлеуметтік мекемелерге көмек көрсетуге ықпал етеді. Икемді кестелер мен әлеуметтік назар мұндай жобаларды ерекше құнды етеді. Бұл бағдарламалар бойынша жалақы кем дегенде 24 АЕК құрайды, бұл айына 94 368 теңгеге тең (2025 жылға қарай) – жасөспірімдер мен олардың отбасыларына материалдық қолдау.
Жүйенің тағы бір маңызды элементі – жан-жақты кәсіптік бағдар беруге бағытталған «Мансап компастары» цифрлық платформасы. Бұл қызмет жасөспірімдерге диагностикалық сынақтарға, ең сұранысқа ие мамандықтар, білім алу мүмкіндіктері және мансап жолдары туралы ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Смарт алгоритм әр баланың бейімділігін, қызығушылығын және әлеуетін ескере отырып, жеке даму жоспарын құруға көмектеседі.
«Цифрлық құралдар тұрғылықты жеріне немесе отбасының табыс деңгейіне қарамастан кәсіптік бағдар беруді шын мәнінде қолжетімді етеді. Бұл бастапқы мүмкіндіктерді теңестіру және жастардың өз болашағына саналы көзқарасын қалыптастыру үшін өте маңызды», - деп атап өтті Светлана Жакупова.
Осылайша, Қазақстандағы жазғы демалыс тек демалудың ғана емес, сонымен бірге дамудың да уақытына айналады. Мемлекет әрбір жасөспірімнің өзін жұмысшы ретінде сынап көруіне, маңызды өмірлік дағдыларды меңгеруіне, өз мүдделерін жүзеге асыруына және болашақ мамандығына алғашқы қадам жасауына барлық жағдайды жасауда. Цифрлық экономика, икемді еңбек нарығы және тұрақты сын-қатерлер дәуірінде мұндай шаралар өзекті болып қана қоймайды – олар елдің тұрақты дамуы мен оның жас азаматтарының әл-ауқаты үшін стратегиялық тұрғыдан қажет.
