Гулжан Шабарова - лучшая келинка ЗКО. Чтобы получить такой статус, девушке посчастливилось победить на областном конкурсе. За почетное звание лучшей келин боролись 7 участниц. Умение рукодельничать, вкусно готовить забытые национальные блюда и показать знание обычаев и традиций. Конкурс проходил в два этапа.
Автор: Редакция Fresh City
Гулжан готовилась к конкурсу основательно, даже научилась доить корову за три дня. Найти буренку в городе было непросто, но девушка с задачей справилась. Гулжан родом из Казталовского района, поселок Теренкуль. Там же окончила школу, затем поступила в ЗКГУ им. М. Утемисова, факультет - библиотечное дело. Но уже на втором курсе, в 19 лет, вышла замуж. Через год в молодой семье родилась первая дочь.
- Пока я училась, енешка (мама мужа - прим. автора) помогала растить ребенка. До обеда я была в вузе, затем шла на работу. В то время мы жили на квартире, строили дом, нам нужны были деньги, я помогала.
Несмотря на то, что мама с бабушкой научили Гулжан всем домашним делам, первые годы в браке для нее были нелегкими, впрочем, как и для любой келин. Ей нужно было привыкнуть к новой семье.
- Покидая отчий дом, ты начинаешь новую жизнь на новом месте, а это непросто, - говорит Гулжан. - Но совсем скоро все стало для меня родным. Меня тепло встретили, к тому же я сама старалась понравиться. Мне было не сложно, так как я была воспитана в национальных традициях. Мама и бабушка учили меня смирению, терпению, скромности, уважению к старшим.
Первый тур конкурса проходил в ДК п. Зачаганск, тогда Гулжан заняла второе место. Второй тур проходил в течение двух дней. Сначала девушек отвезли в поселок Подстепное, где они должны были проявить свои способности вести домашнее хозяйство: топили печь, готовили старинные блюда, катали лепешки для бешбармака, доили корову, пекли баурсаки и многое другое.
Гулжан удивила весь состав жюри, когда приготовила старинное блюдо - карын бурме. Это традиционное блюдо казахской кухни, которому уже много сотен лет. Гулжан наполнила желудок лошади самыми вкусными кусками конины, овощами и варила в течение пяти часов. Карын бурме получился сочным и вкусным. В качестве напитка подала курт коже. Это сытный напиток, который можно пить, как в холодном, так и в горячем виде. Если кто-то простывал, ему давали горячий курт коже, с добавлением топленого масла и простуду как рукой снимало. К чаю с молоком на стол ставили жент, который очень любили старики, ведь у хорошей хозяйки он получался мягким, нежным и вкусным. Жент - это казахский десерт из пшена. Приготовить его можно за 15 минут, с чем Гулжан и справилась. Промытое пшено обжарила на сухой сковороде до красноватого цвета. Затем насыпала пшено, сахар в блендер и измельчила, добавила изюм и тщательно перемешала. Постепенно залила растопленное сливочное масло и снова хорошо перемешала. Выложила все в мешочек, хорошо уплотняя, сформировала квадрат. Убрала в холодильник до застывания.
Каждая казахская сноха должна уметь готовить самое главное казахское блюдо - бешбармак. Мясо должно быть мягким и сочным, сорпа наваристым и прозрачным, а лепешки эластичными, нежными и одинаковой толщины. Гулжан и в этом конкурсе справилась лучше остальных участниц.
- Несмотря на то, что бешбармак считают несложным блюдом, у каждой хозяйки все равно есть свои технологии и секреты, как правильно сварить мясо и раскатать тесто. Такие секреты передаются от мамы к дочери, от апашки к внучке, - говорит Гулжан. Жюри высоко оценило и это блюдо.
Ещё один необычный конкурс - рукоделие. Современная молодежь с трудом скажет, что такое уршык и для чего он нужен. А между тем долгими зимними вечерами женщины пряли. Прокручивая национальное веретено о коленку, вытягивали тонкую шерстяную нить. Участницам конкурса пришлось справиться и с этим заданием. Также нужно было продемонстрировать творческие способности. Гулжан работает в школе №20 библиотекарем, до этого в областной библиотеке для незрячих. Хотя сразу после школы хотела поступать на театральный факультет. Сцена была ее мечтой. Поэтому на первом туре она исполнила обрядовую песню, связанную с кыз узату, а на втором показала театральную инсценировку - Маншук Маметова пишет письмо своей матери.
- Мамы должны готовить дочерей с юного возраста к предстоящему замужеству, к почитанию семейных ценностей, - говорит победительница конкурса. - В родительском доме она гость, выйдет замуж и уйдет. Если вы ее подготовите, то проблем у девушки не будет.
У Гулжан трое детей, в браке она 13 лет и очень счастлива. Она уверена, счастливый брак - это не только уважение к мужу, но и его родственникам, умение им угождать, а также вести хозяйство.
Келинка Гүлжан
Гүлжан Шабарова – Батыс Қазақстанның үздік тұрғыны. Бұл мәртебені алу үшін қызға облыстық байқауда жеңіске жету бақыты бұйырды. Үздік келін деген құрметті атаққа 7 қатысушы бақ сынады. Қолөнермен айналысу, ұмытылып бара жатқан ұлттық тағамдарды дәмді пісіру және салт-дәстүрді білу. Байқау екі кезеңде өтті.
Гүлжан жарысқа тыңғылықты дайындалды, тіпті сиырды үш күнде саууды үйренді. Қаладан сиыр табу оңайға соқпады, бірақ қыз тапсырманы орындады. Гүлжан Қазталов ауданы, Тереңқұл ауылынан шыққан. Мектепті сонда бітіріп, кейін атындағы БҚМУ-ға оқуға түсті. М.Өтемісова, факультет – кітапхана ісі. Бірақ екінші курста, 19 жасымда тұрмысқа шықтым. Бір жылдан кейін жас отбасында тұңғыш қызы дүниеге келді.
- Мен оқып жүргенде Енешка (күйеуімнің анасы - автордың ескертпесі) баланы тәрбиелеуге көмектесті. Түскі асқа дейін университетте болдым, сосын жұмысқа кеттім. Ол кезде пәтерде тұрдық, үй салып жатырмыз, ақша керек еді, көмектестім.
Анасы мен әжесі Гүлжанға үй шаруасының бәрін үйреткенімен, тұрмыс құрған алғашқы жылдары кез келген келін сияқты оған оңай болған жоқ. Ол жаңа отбасына үйренуі керек еді.
«Әкеңнің үйінен шықсаң, жаңа жерде жаңа өмір бастайсың, бұл оңай емес», - дейді Гүлжан. «Бірақ көп ұзамай бәрі маған таныс болды». Мені жылы қарсы алды, оның үстіне өзімді-өзім қуантуға тырыстым. Мен ұлттық салт-дәстүрде тәрбиеленгендіктен маған қиын болған жоқ. Анам мен әжем кішіпейілділікке, сабырлыққа, қарапайымдылыққа, үлкенді сыйлауға үйретті.
Байқаудың бірінші кезеңі Зачаганск қаласының мәдени орталығында өтсе, Гүлжан екінші орынға ие болды. Екінші тур екі күн бойы өтті. Алдымен қыздарды Подстепное ауылына апарып, үй шаруашылығын жүргізуге қабілеттерін көрсету керек болды: пеш жағып, көне тағамдар әзірледі, бесбармаққа жайма шелпек пісірді, сиыр сауды, бауырсақ пісірді және т.б.
Гүлжан көне тағам – қарын бүрме дайындағанда бүкіл қазылар алқасын таң қалдырды. Бұл қазақ асханасының ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрлі тағамы. Гүлжан жылқы етінің ең дәмді кесектеріне, көкөністерге тойдырып, бес сағат пісірді. Қарын бүрме шырынды әрі дәмді болып шықты. Құрт көжеге сусын бердім. Бұл суықта да, ыстықта да ішуге болатын керемет сусын. Біреу суық тиіп қалса, оның терісіне май қосып, ыстық құрт беріп, суық басылады. Сүт қосылған шайға олар қарттар өте жақсы көретін жентті үстелге қояды, өйткені жақсы үй шаруасындағы әйел оны жұмсақ, нәзік және дәмді етті. Жент – тарыдан жасалған қазақ десерті. Гүлжанның қолынан шыққан 15 минутта дайындап қоюға болады. Жуылған тары құрғақ табада қызарғанша қуырылған. Сосын блендерге тары мен қантты құйып, ұсақтап, мейіз қосып, жақсылап араластырдым. Біртіндеп еріген сары майды құйып, қайтадан жақсылап араластырыңыз. Барлығын сөмкеге салып, жақсылап нығыздап, шаршы қалыптастырдым. Тоңазытқышқа қатайғанша қоямыз.
Әрбір қазақтың келіні қазақтың ең басты тағамы – бешбармақ пісіре білуі керек. Ет жұмсақ және шырынды, сорпа қанық және мөлдір, ал пирожныйлар серпімді, нәзік және бірдей қалыңдықта болуы керек. Бұл сайыста басқа қатысушыларға қарағанда Гүлжан жақсы өнер көрсетті.
– Бешбармақ қарапайым тағам саналғанымен, әр үй шаруасындағы әйелдің етті дұрыс пісіріп, қамырды жайып салудың өзіндік технологиясы мен құпиясы әлі де бар. Мұндай сырлар анадан қызға, әкеден немереге беріледі», – дейді Гүлжан.Қазылар алқасы да бұл тағамды жоғары бағалады.
Тағы бір ерекше сайыс – қолөнер бұйымдары. Қазіргі жастар ұршықтың не екенін, оның не үшін қажет екенін айта алмай қиналады. Бұл уақытта қыстың ұзақ кештерінде әйелдер иіріледі. Ұлттық шпиндельді тізе иіру арқылы олар жіңішке жүн жіпті суырып алды. Жарысқа қатысушылар бұл тапсырманы да еңсеруге мәжбүр болды. Шығармашылық қабілетін де көрсету қажет болды. Гүлжан No20 мектепте, оған дейін облыстық зағиптар кітапханасында кітапханашы болып жұмыс істейді. Мектептен кейін бірден театр бөліміне түскім келді. Сахна оның арманы еді. Сондықтан бірінші айналымда қыз ұзатуға байланысты салт-жора әнін орындаса, екіншісінде театрландырылған көрініс көрсетті – Мәншүк Мәметова анасына хат жазады.
«Аналар қыздарын жастайынан болашақ отау құруға және отбасы құндылықтарын қастерлеуге дайындауы керек», - дейді байқау жеңімпазы. «Ол ата-анасының үйінде қонақ, ол үйленіп, кетеді». Егер сіз оны дайындасаңыз, онда қызда қиындықтар болмайды.
Гүлжанның үш баласы бар, тұрмыс құрғанына 13 жыл болды, бақытты. Бақытты неке күйеуінің ғана емес, оның туыстарының да құрметі, олардың көңілінен шығу, сонымен қатар үй шаруашылығын жүргізу екеніне сенімді.
