Конец света: грозит ли Казахстану тотальный блэкаут?
Отключение электроэнергии в Уральске и сразу в нескольких районах Западно-Казахстанской области в июне, а затем авария, которая привела к обесточиванию Мангистау и Атырау в июле, заставили задуматься казахстанцев - не грозит ли нам в ближайшем будущем тотальный блэкаут? По данным аналитиков Ranking . kz , дефицит энергии уже существует. Казахстан не может полностью обеспечить внутреннее потребление электричества. В чем причина такого положения дел, и как государство решает эту проблему, разбираемся в материале FRESH CITY .
Автор: Редакция Fresh City
Энергетический «голод»
Ranking.kz приводит данные по потреблению и производству электроэнергии за первый квартал 2023 года. В январе-марте казахстанские потребители израсходовали 30,9 млрд кВт*ч (рост за год на 1,4%), при том, что производство едва достигло 31 млрд кВт*ч.
«В январе текущего года дефицит электроэнергии по стране составлял 4,3 млн кВт*ч, в феврале - 23,3 млн кВт*ч. В 2022 году дефицит наблюдался 8 месяцев. В региональном разрезе - к примеру, в южной зоне - дефицит электроэнергии длится уже более года. Только в марте 2023 года в Южном Казахстане производство перекрыло всего 57,2% потребления - дефицит составил 971 млн кВт*ч. Перекрывается эта потребность с помощью перетока электроэнергии из других регионов страны», - сообщается в отчете аналитического агентства.
Казахстан испытывает дефицит электричества и мощности с осени 2021 года, достигающий в вечерние часы более 1,3 ГВт. В семилетнем прогнозном балансе электрической энергии и мощности Министерства энергетики РК отмечается, что к 2029 году ожидается дефицит электрической мощности свыше 3 ГВт. Через 7 лет дефицит достигнет максимума в 5,5 млрд кВт*ч.
Одновременно с ростом потребления эксперты обращают внимание на сокращение имеющихся резервов и износ энергосетей. Неэффективное использование топливно-энергетических ресурсов ставит энергосистему Казахстана в уязвимое положение и отрицательно влияет на энергобезопасность и устойчивость экономики РК. Здесь стоит отметить, что нехватка энергии компенсируется путем закупок из России. Таким образом, энергосистема РФ фактически поддерживает нормальное функционирование наших сетей. Подобное положение дел ставит страну в прямую зависимость, в том числе и политическую.
«В настоящее время отсутствует возможность проведения реконструкции, модернизации и капитального ремонта основных активов энергетического комплекса, в первую очередь из-за системы тарифообразования. Действующие тарифы не позволяют покрыть большую часть необходимых затрат», - добавляют в Ranking.kz.
Рост тарифов
В чем действительно солидарны и эксперты, и государственные чиновники, и представители энергетических компаний, так это в необходимости повышения тарифов на электроэнергию. Однако остается открытым вопрос, помогут ли такие меры полностью модернизировать всю систему? А если да, то, сколько времени на это уйдет и можно ли обернуть крепнущую энергетическую зависимость от соседей вспять?
В начале июля министр национальной экономики Алибек Куантыров сообщил о грядущем удорожании электроэнергии в среднем на 30-40% по стране.
«Потому что в Астане довольно комфортные тарифы, даже ниже, чем в некоторых регионах. Основная нагрузка ложится на бюджетные организации. Бюджет платит больше, чем потребители и физические лица, в несколько раз. По стране разница доходит в некоторых организациях до 11 раз», - заявил глава ведомства в эфире телеканала «Хабар 24».
Таким образом, в планах министерства решить проблему с нехваткой ресурсов именно за счет простого населения. Через повышение тарифов намерены решать вопросы модернизации сетей и ТЭЦ, а также увеличить зарплаты производственному персоналу. При этом тарифы на электроэнергию уже повышались в первом полугодии 2023 года.
27-ми энергопроизводящим организациям Министерство энергетики разрешило повысить тарифы с 1 июня 2023 года.
«На текущий момент износ генерирующих мощностей энергопроизводящих организаций Казахстана составляет порядка 58%. При этом на ряде ТЭЦ износ приближается к 90%. Это Степногорская ТЭЦ - 82%, Риддерская ТЭЦ - 75%, Уральская ТЭЦ - 86%. Ежегодный рост износа обусловлен тем, что ремонтные работы проводятся только в объеме, предусмотренном тарифом, но не в объемах, необходимых для обеспечения надежности и безаварийности ТЭЦ. В целом проект предельного тарифа предусматривает подготовку к предстоящему осенне-зимнему периоду, рост стоимости материалов и оборудования, также увеличение затрат, независящих от энергопроизводящих организаций, связанных в том числе с повышением стоимости топлива и его транспортировки», - прокомментировали в Минэнерго.
По словам министра энергетики Алмасадама Саткалиева, увеличение предельного тарифа на рынке электрической мощности до 1,5 млн тенге за 1 МВт в месяц обеспечит ежегодный приток инвестиций в размере 160 млрд тг в сектор генерации для обновления и ремонта действующих станций. При этом экс-глава Минэнерго Болат Акчулаков говорил на заседании Правительства в конце 2022 года, что на модернизацию ТЭЦ в республике требуется более 180 млрд тг.
Однако износ ТЭЦ - это только вершина айсберга, так как сами электросети нуждаются в ремонте. В интервью изданию «Caravan» заслуженный энергетик РК Жакып Хайрушев обращает внимание на то, что в целом электроэнергетическая отрасль разбита на нескольких регуляторов - министерство энергетики, министерство нациoнальной экономики, министерство индустрии и инфраструктурного развития, агентство по регулированию естественных монополий и т.д. У каждого ведомства своя статистика, точно сказать во сколько обойдется обновление энергосистемы страны сложно.
Экс-глава Минэнерго Болат Акчулаков говорил о 500 млрд тг на реконструкцию энергосистемы, его коллега из министерства индустрии Каирбек Ускенбаев называл число значительнее - 2 трлн тг. В реальности средств может потребоваться еще больше. И республиканский бюджет единовременно такую ношу не осилит, даже с помощью населения.
Есть ли «свет» в будущем?
Население Казахстана растет, медленно, но верно растет и промышленность. Чтобы удовлетворить потребности страны в электричестве, необходимо построить новые электростанции, наладить оптимальную логистику, опять же починить то, что имеется сейчас.
Вопрос с недофинансированием электроэнергетической отрасли уже пытались решить в «старом» Казахстане. И некоторых успехов удалось достичь.
«Программа «Тариф в обмен на инвестиции» длилась с 2009 по 2015 год. За этот период электростанции получили хорошую возможность обновить свое оборудование, провести капитальный ремонт. В некоторый период упомянутого времени не наблюдалось больших аварий за счет того, что предприятия энергетики успели сформировать какой-то запас прочности. Аварии последних лет: в Экибастузе, Рудном, Риддере, Темиртау - говорят о том, что запас прочности начинает исчерпываться», - отмечает Ranking.kz.
Если же говорить о международном опыте, то неплохим референсом для Казахстана в сложившейся ситуации может стать механизм стимулирующего тарифообразования (RAB-тарифов), который применялся для обновления электросетей в Европе. Это ставка доходности на поставляемые услуги, которая определяется стоимостью оборудования производителя и поставщика электроэнергии. То есть альтернативный подход к регулированию распределения электроэнергии, который использует стимулирующую инвестиции модель «Регулируемая база активов» (RAB), а не принцип «Затраты+». После введения стимулирующего тарифа, к примеру, в Румынии за 7 лет удалось обновить треть электросетей. Система тарификации базы активов успешно используется в США, Канаде, Германии, Польше, Венгрии, Румынии, Чехии и др.
Программа «Тариф в обмен на инвестиции» может помочь и Казахстану справиться с текущими проблемами. Главный вопрос состоит в том, достаточно ли будет этих инвестиций и как добиться активности от инвесторов в период кризиса.
Изношенные ТЭЦ в любой момент могут создать ЧС, как этой зимой в Экибастузе. А цикличные тотальные блэкауты на юге и на западе страны отбрасывают население к привычкам из 90-х - держать свечи и спички наготове.
Конец света: грозит ли Казахстану тотальный блэкаут?
Масштабные отключения электроэнергии в Казахстане
Западно-Казахстанская область
14 июня 2023 года в Уральске и в нескольких районах Западно-Казахстанской области отключилось электричество. По словам коммунальщиков на одной из подстанций из-за высокой температуры вышел из строя силовой трансформатор, находящийся на балансе « KEGO С».
Официально масштабное отключение света длилось всего 13 минут. Однако жители отдельных районов города и поселков сообщали об отсутствии электричества более двух часов.
Как отметил руководитель управления энергетики и жилищно-коммунального хозяйства Мирас Мулкай, ежедневно по области поступает около 50 сообщений об отключении электричества. Износ электросетей составляет критические 82%. Обрывы происходят из-за непогоды или частных случаев. Недавнее отключение света в центре Уральска и Зачаганске происходило в июле - сначала из-за порывистого ветра, а потом из-за ливневого дождя.
Мангистауская и Атырауская области
3 июля 2023 года стал днем, когда из-за аварии на Мангистауском атомно-энергетическом комбинате (МАЭК) остановились НПЗ, нефтепроводы и месторождения.
Энергоблок мощностью 130 МВт из-за резкого увеличения подпитки котла пришлось аварийно остановить. В результате без электроэнергии остались Атырау, Атырауский нефтеперерабатывающий завод, нефтепровод Каспийского трубопроводного консорциума в Новороссийск и другие предприятия нефтегазовой отрасли.
«Этот инцидент вызвал такой общественный резонанс, потому что АНПЗ находится в черте города, и граждане видели выброс углеводородного газа на факелы. В то же время на наших месторождениях только за последние полгода произошло 11 таких отключений. Общая численность остановленных скважин составила 3 тысячи, а упущенная финансовая выгода только по предварительным подсчетам достигает 5 млрд тг», - сказал генеральный директор АО «Озенмунайгаз» Нурдаулет Килыбай.
Ситуацию усугубило то, что Атырауский НПЗ был лишен электроэнергии как раз в тот момент, когда два других НПЗ страны также не функционировали. В Павлодаре завод находился на плановом ремонте до 19 июля, а Шымкентский частично остановили на 11 дней в связи с внезапной неисправностью.
Так как отключение электричества затронуло не только обычных граждан, аварию на МАЭК прокомментировал и президент. Касым-Жомарт Токаев поручил создать комиссию по расследованию причин происшествия и привлечь виновных к ответственности.
«Только за последние 2,5 года по всему периметру нефтегазодобывающих активов КМГ(АО «КазМунайГаз») общий недобор нефти составил 279 тыс тонн, а консолидированная упущенная финансовая выгода с учетом затрат на восстановительные работы превышает 60 млрд тг. В 2023 году общее количество отключений электроэнергии на месторождениях КМГ составило 153 раза, что привело к недобору в добыче нефти в 75 тыс тонн», - отмечают в АО «КазМунайГаз».
Пока на месте аварии шли восстановительные работы, электроснабжение потребителей Атырауской и Мангистауской областей происходило от ЕЭС России (единая энергетическая система).
Ақырзаман: Қазақстан толықтай жарықсыз қалу алдында тұр ма?
Маусым айында Орал қаласында және Батыс Қазақстан облысының бірнеше ауданында электр қуатының өшуі, одан кейін шілдеде Маңғыстау мен Атыраудың сөндірілуіне әкелген апат қазақстандықтарды ойландырды – алдағы уақытта толық сөніп қаламыз ба? Ranking сарапшыларының пікірінше. kz, энергия тапшылығы қазірдің өзінде бар. Қазақстан ішкі электр энергиясын тұтынуды толық қамтамасыз ете алмайды. Бұл жағдайдың себебі неде және мемлекет бұл мәселені қалай шешеді, біз БАЛА ҚАЛА материалында түсінеміз.
Энергетикалық «аштық»
Ranking.kz 2023 жылдың бірінші тоқсанындағы электр энергиясын тұтыну мен өндіру туралы мәліметтерді ұсынады. Қаңтар-наурызда қазақстандық тұтынушылар 30,9 млрд кВт/сағ тұтынса (жыл ішінде 1,4%-ға өсті), ал өндіріс 31 млрд кВт/сағ-ға әрең жетті.
«Ағымдағы жылдың қаңтар айында елімізде электр энергиясының тапшылығы 4,3 млн кВтсағ болса, ақпанда 23,3 млн кВтсағ құрады.2022 жылы тапшылық 8 айдың ішінде байқалды.Аймақтық, мысалы, оңтүстік аймақта электр энергиясының тапшылығы бір жылдан астам уақыт бойы сақталып келеді. Наурызда тек Оңтүстік Қазақстанда 202,2% ғана электр энергиясының тапшылығы қамтылды. тапшылық 971 млн кВт/сағ құрады. Бұл қажеттілік еліміздің басқа өңірлерінен келетін электр энергиясы есебінен жабылады», - делінген сараптамалық агенттік хабарламасында.
Қазақстанда 2021 жылдың күзінен бастап кешкі уақытта 1,3 ГВт-тан астам электр қуаты мен қуат тапшылығы байқалуда. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің электр энергиясы мен қуатының жеті жылдық болжамды балансында 2029 жылға қарай электр қуатының тапшылығы 3 ГВт-тан асады деп күтілуде. 7 жылда тапшылық максимум 5,5 млрд кВт/сағ.
Сарапшылар тұтыну көлемінің өсуімен қатар қолда бар қорлардың азаюына және энергия желілерінің тозғанына назар аударуда. Отын-энергетикалық ресурстарды тиімсіз пайдалану Қазақстанның энергетикалық жүйесін осал жағдайға қойып, Қазақстан Республикасының энергетикалық қауіпсіздігі мен экономикасының тұрақтылығына теріс әсер етеді. Бұл жерде айта кетерлігі, энергия тапшылығы Ресейден сатып алу есебінен өтеледі. Осылайша, ресейлік энергетикалық жүйе шын мәнінде біздің желілердің қалыпты жұмыс істеуін қолдайды. Бұл жағдай елді тікелей тәуелділікке, оның ішінде саяси тәуелділікке түсіреді.
"Қазіргі уақытта энергетикалық кешеннің негізгі активтерін қайта құру, жаңғырту және күрделі жөндеуден өткізу мүмкіндігі жоқ, бұл бірінші кезекте тарифтерді белгілеу жүйесіне байланысты. Қолданыстағы тарифтер қажетті шығындардың басым бөлігін жабуға мүмкіндік бермейді", - деп толықтырды Ranking.kz.
Тарифтердің өсуі
Сарапшылардың, мемлекеттік қызметкерлердің, энергетикалық компаниялар өкілдерінің шын мәнінде келіскені – электр қуатына тарифті көтеру қажеттілігі. Дегенмен, сұрақ әлі де қалады: мұндай шаралар бүкіл жүйені толығымен жаңғыртуға көмектесе ме? Ал егер солай болса, оған қанша уақыт қажет және көршілерге өсіп келе жатқан энергетикалық тәуелділікті жою мүмкін бе?
Шілде айының басында Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров алдағы уақытта ел бойынша электр энергиясының бағасы орташа есеппен 30-40 пайызға өсетінін мәлімдеді.
"Өйткені Астанада біршама қолайлы тарифтер бар, тіпті кейбір өңірлердегіден де төмен. Негізгі ауыртпалық бюджеттік ұйымдарға түседі. Бюджет тұтынушылар мен жеке тұлғалардан бірнеше есе көп төлейді. Еліміз бойынша кейбір ұйымдарда айырмашылық 11 есеге жетеді", - деді ведомство басшысы «Хабар 24» телеарнасында.
Осылайша, министрлік ресурстар тапшылығы мәселесін дәл қарапайым халықтың есебінен шешуді жоспарлап отыр. Тарифтерді көтеру арқылы біз желілер мен жылу электр станцияларын жаңғырту мәселелерін шешуді, сондай-ақ өндіріс қызметкерлерінің жалақысын көтеруді көздеп отырмыз. Сонымен қатар, 2023 жылдың бірінші жартыжылдығында электр энергиясының тарифтері көтерілді.
Энергетика министрлігі 2023 жылдың 1 маусымынан бастап энергия өндіруші 27 ұйымға тарифтерді көтеруге рұқсат берді.
«Қазіргі таңда Қазақстандағы энергия өндіруші ұйымдардың генерациялайтын қуаттарының тозуы шамамен 58%-ды құрайды.Сонымен қатар, бірқатар жылу электр станцияларында тозуы 90%-ға жақындады.Олар Степногор ЖЭО – 82%, Риддер ЖЭО – 75%, Орал ЖЭО – 86%, ЖЭО – 86% жөндеу жұмыстары жүргізілуде. тарифте көзделген көлемде ғана, бірақ жылу электр станциясының сенімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажетті көлемде емес, жалпы алғанда, шекті тариф жобасы алдағы күзгі-қысқы кезеңге дайындықты, материалдар мен жабдықтардың құнын арттыруды, сондай-ақ энергия өндіруші ұйымдардан тәуелсіз шығындарды, оның ішінде Энергетика министрлігіне жанар-жағар май құнының көтерілуін және түсіндірме жұмыстарын жүргізуді көздейді.
Энергетика министрі Алмасадам Сәтқалиевтің айтуынша, электр энергиясы нарығындағы шекті тарифті айына 1 МВт үшін 1,5 миллион теңгеге дейін арттыру генерациялау секторына жұмыс істеп тұрған станцияларды жаңарту мен жөндеуге жыл сайын 160 миллиард теңге көлемінде инвестиция ағынын қамтамасыз етеді. Бұл ретте 2022 жылдың соңындағы үкімет отырысында Энергетика министрлігінің бұрынғы басшысы Болат Ақшолақов республикадағы жылу электр стансаларын жаңғыртуға 180 миллиард теңгеден астам қаржы қажет екенін айтты.
Дегенмен, электр желілерінің өзі жөндеуді қажет ететіндіктен, жылу электр станцияларының тозуы айсбергтің бір ұшы ғана. «Караван» басылымына берген сұхбатында Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген энергетигі Жақып Хайрушев жалпы электр энергетикасы бірнеше реттеуші органдарға бөлінгеніне назар аударады – Энергетика министрлігі, Ұлттық экономика министрлігі, Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі, Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің, Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің және т.б. елдің энергетикалық жүйесін жаңартудың нақты қанша тұратынын айту қиын.
Энергетика министрлігінің бұрынғы басшысы Болат Ақшолақов энергетика жүйесін қайта құруға 500 миллиард теңге туралы айтса, оның Индустрия министрлігіндегі әріптесі Қайырбек Өскенбаев бұл санды одан да маңызды деп атады - 2 триллион теңге. Шындығында, одан да көп қаражат қажет болуы мүмкін. Ал республикалық бюджет мұндай ауыртпалықты бірден көтере алмайды, тіпті халықтың көмегімен де.
Болашақта «жарық» бар ма?
Қазақстан халқы өсіп, өнеркәсіп баяу, бірақ сенімді түрде өсуде. Елдің электр энергиясына деген қажеттілігін қамтамасыз ету үшін жаңа электр станцияларын салып, оңтайлы логистиканы жолға қойып, қазіргі барды қайта жөндеу керек.
Олар қазірдің өзінде «ескі» Қазақстандағы электр энергетикасы саласын жеткіліксіз қаржыландыру мәселесін шешуге тырысты. Және біраз жетістіктерге жетті.
«Инвестицияға айырбас тарифі бағдарламасы 2009 жылдан 2015 жылға дейін жалғасты. Осы кезеңде электр станциялары жабдықтарын жаңартуға және күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуге жақсы мүмкіндік алды. Осы уақыт аралығында энергетикалық кәсіпорындардың қандай да бір қауіпсіздік маржасын құра алуына байланысты ірі апаттар байқалмады. Соңғы жылдардағы апаттар: Екібастұз, Рүжінде, Теміртуде, Төтенше, Төтенше жағдайларында қауіпсіздіктің басталғанын көрсетеді. таусылады», - деп жазады Ranking.kz.
Егер халықаралық тәжірибе туралы айтатын болсақ, онда Қазақстан үшін қазіргі жағдайда Еуропадағы электр желілерін жаңарту үшін пайдаланылған ынталандырушы тарифтерді қалыптастыру механизмі (RAB тарифтері) жақсы сілтеме болуы мүмкін. Бұл өндіруші мен электр энергиясын жеткізуші кәсіпорынның құрал-жабдықтарының құнымен анықталатын көрсетілген қызметтің қайтарым нормасы. Яғни, «Шығын+» қағидаты емес, инвестицияны ынталандыратын реттеуші активтер базасы (RAB) үлгісін пайдаланатын электр энергиясын бөлуді реттеудің баламалы тәсілі. Ынталандыру тарифі енгізілгеннен кейін, мысалы, Румынияда 7 жылда электр желісінің үштен бір бөлігін жаңартуға мүмкіндік туды. Активтердің базалық бағасының жүйесі АҚШ, Канада, Германия, Польша, Венгрия, Румыния, Чехия және т.б.
«Инвестицияларға арналған тариф» бағдарламасы Қазақстанға ағымдағы проблемаларды жеңуге көмектеседі. Басты мәселе - бұл инвестициялар жеткілікті ме және дағдарыс кезінде инвесторларды қалай әрекет ету керек.
Тозығы жеткен жылу электр стансалары Екібастұздағы биылғы қыс сияқты кез келген уақытта төтенше жағдай туғызуы мүмкін. Ал елдің оңтүстігі мен батысындағы циклдік толық өшірулер халықты 90-жылдардан бері шырақ пен сіріңкені дайын күйде ұстау әдетіне қайтаруда.
Қазақстанда ауқымды электр қуаты үзілді
Батыс Қазақстан облысы
2023 жылдың 14 маусымында Орал қаласы мен Батыс Қазақстан облысының бірнеше ауданында электр жарығы өшірілді. Коммуналдық қызметшілердің айтуынша, қосалқы станциялардың бірінде KEGO C балансындағы күштік трансформатор жоғары температура салдарынан істен шыққан.
Ресми түрде ауқымды жарықтың сөнуі небәрі 13 минутқа созылды. Дегенмен, қаланың жекелеген аудандары мен ауылдарының тұрғындары екі сағаттан астам электр жарығы жоқтығын хабарлады.
Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының басшысы Мирас Мулькай атап өткендей, өңірде күн сайын электр қуатының үзілуі туралы 50-ге жуық хабарлама келіп түседі. Электр желілерінің тозуы 82%-ды құрайды. Үзілістер ауа-райының қолайсыздығына немесе ерекше жағдайларға байланысты болады. Жақында Орал мен Зачаганск орталығындағы жарықтың өшуі шілде айында болды – әуелі екпінді желдің әсерінен, кейін қатты жауған жаңбырдың салдарынан.
Маңғыстау және Атырау облыстары
2023 жылдың 3 шілдесі Маңғыстау атом энергетикалық зауытындағы (МАЭК) апат салдарынан мұнай өңдеу зауыттары, мұнай құбырлары мен кен орындары тоқтаған күн болды.
130 МВт қуат блогы қазандықтың қоректенуінің күрт артуына байланысты апатты жағдайда өшірілуіне тура келді. Соның салдарынан Атырау, Атырау мұнай өңдеу зауыты, Каспий құбыр консорциумының Новороссийскіге дейінгі мұнай құбыры және басқа да мұнай-газ өнеркәсібі кәсіпорындары жарықсыз қалды.
«Атырау мұнай өңдеу зауыты қала ішінде орналасқандықтан, тұрғындар көмірсутек газының алауларға ағып жатқанын көргендіктен, бұл оқиға қоғамда осындай наразылық тудырды.Сонымен қатар, соңғы жарты жылда біздің кеніштерімізде осындай 11 рет үзіліс орын алды. Жалпы жабылған ұңғымалардың саны 3 мыңды құрап, шығынға ұшыраған қаржылық пайда тек алдын ала есеп бойынша», - деді Нұрбай. «Өзенмұнайгаз» АҚ директоры.
Елдегі тағы екі мұнай өңдеу зауыты да жұмыс істемей тұрған тұста Атырау мұнай өңдеу зауытының электр қуатынсыз қалуы жағдайды ушықтырды. Павлодарда 19 шілдеге дейін зауытта жоспарлы жөндеу жұмыстары жүргізілсе, кенеттен ақау шығып, Шымкенттегі зауыт 11 күнге жартылай тоқтап қалды.
Электр қуатының үзілуінен қарапайым тұрғындар ғана зардап шекпегендіктен, президент МАЭК-тегі апатқа қатысты да пікір білдірді. Қасым-Жомарт Тоқаев оқиғаның себептерін анықтап, кінәлілерді жауапқа тарту үшін комиссия құруды тапсырды.
«Тек соңғы 2,5 жылда ҚМГ мұнай-газ өндіру активтерінің бүкіл периметрі бойынша («ҚазМұнайГаз» АҚ) жалпы мұнай тапшылығы 279 мың тоннаны құрады, ал қалпына келтіру жұмыстарына жұмсалған шығындарды есепке алғанда, шоғырландырылған жоғалған қаржылық пайда 60 миллиард теңгеден асады. 75 мың тонна мұнай өндіру тапшылығына әкелді», - деп атап өтті «ҚазМұнайГаз» АҚ.
Апат орнында қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатқанда, Атырау және Маңғыстау облыстарының тұтынушыларын электрмен жабдықтау Ресейдің Бірыңғай энергетикалық жүйесінен (Бірыңғай энергетикалық жүйе) жеткізілді.
