Проект легкорельсового транспорта (ЛРТ) в Астане давно стал не просто транспортной инициативой, а символом того, как масштабные инфраструктурные проекты могут сталкиваться с экономическими, политическими и социальными вызовами. С момента первых анонсов до текущего этапа строительства прошло более десяти лет. За это время проект приостанавливался, пересматривался и, в конечном итоге, был возвращён к жизни.
Автор: Редакция Fresh City
Сегодня, несмотря на все сложности, строительство ЛРТ в столице продолжается. Первая очередь линии, по официальным заявлениям, должна быть введена в эксплуатацию в 2025 году. Однако общественное внимание к проекту по-прежнему высоко - из-за неоднозначной истории, стоимости и будущей эффективности.
Начало: амбициозный замысел
Идея ЛРТ в Астане появилась ещё в начале 2010-х годов на фоне стремительного роста города и необходимости модернизации общественного транспорта. В 2011 году был подписан первый контракт на разработку проекта, а в 2015-2017 годах началась активная фаза строительства. Проект предусматривал создание высокоэффективной легкорельсовой линии, соединяющей Международный аэропорт Нурсултана Назарбаева, левобережную часть города, административный центр, жилые массивы и железнодорожный вокзал «Нурлы жол».
Первоначально планировалась линия протяжённостью 22,4 км с 18 станциями. Предусматривалась закупка 19 подвижных составов китайского производства от компании CRRC. Общая стоимость проекта оценивалась более чем в 1,9 миллиарда долларов США, часть которых покрывалась за счёт займа от китайского ЭксимБанка под государственные гарантии.
Заморозка и пересмотр
В 2019 году строительство было приостановлено. Причиной стали расследования, связанные с неэффективным использованием бюджетных средств и проблемами с финансированием. Проект оказался в центре коррупционного скандала. В этот период обсуждалась возможность его кардинального пересмотра: предлагался укороченный маршрут с 11 станциями, уменьшением подвижного состава и сокращением стоимости.
Однако в 2022 году было принято решение вернуться к первоначальной схеме с поэтапной реализацией. Власти Астаны акцентировали внимание на важности завершения проекта, учитывая уже вложенные средства, готовность части инфраструктуры и необходимость модернизации транспортной сети столицы.
Строительство сегодня: этапы и сроки
На сегодняшний день проект разделён на два пусковых комплекса:
Общая длина линии остаётся 22,4 км. Все поезда - трёхсекционные, рассчитанные на автоматическое управление без машиниста. Максимальная скорость составит 80 км/ч. Пропускная способность линии - около 150 тысяч пассажиров в сутки.
Финансирование и оборудование
Строительство финансируется в рамках государственно-частного партнёрства с привлечением кредитных средств. Для реализации проекта была создана компания «Астана ЛРТ», позже переименованная в City Transportation Systems.
Всего заказано 19 поездов CRRC. На текущий момент в Астану доставлены два состава, которые проходят техническую обкатку на отдельных участках путей. Остальные поезда поступят поэтапно ближе к завершению строительства.
На 2025 год также запланирована интеграция ЛРТ с существующей системой общественного транспорта, в том числе автобусными маршрутами и системой безналичной оплаты.
Общественное восприятие
Проект ЛРТ вызвал широкий общественный резонанс. Основная критика связана с высокой стоимостью, длительными сроками реализации и отсутствием прозрачности на некоторых этапах. Тем не менее, сторонники проекта подчёркивают его стратегическую важность для развития столицы, снижение транспортной нагрузки и экологические преимущества.
Проведённые городом опросы и общественные слушания показали, что жители Астаны разделились в оценках. Одни считают ЛРТ необходимым и прогрессивным шагом, другие - дорогостоящей ошибкой, особенно с учётом текущих бюджетных вызовов.
Перспективы
Несмотря на неоднозначную историю, завершение строительства ЛРТ может стать важным шагом в формировании современной транспортной инфраструктуры Астаны. В условиях роста населения и расширения городской застройки легкорельсовый транспорт способен стать связующим элементом между ключевыми районами столицы.
Городские власти заверяют, что проект будет завершён с соблюдением всех технических стандартов и с учётом интересов горожан. При этом опыт с ЛРТ стал своеобразным уроком: крупные инфраструктурные инициативы требуют не только финансовых вложений, но и высокой прозрачности, ответственности и доверия со стороны общества.
Инфографика
Эволюция проекта LRT:
Күту кезегі: Астанада LRT қалай салынған
Астана жеңіл рельсті транзит (LRT) жобасы көптен бері жай ғана көлік бастамасы емес, ауқымды инфрақұрылымдық жобалардың экономикалық, саяси және әлеуметтік қиындықтарға төтеп бере алатынының символы болып табылады. Алғашқы хабарландырулардан қазіргі құрылыс кезеңіне дейін он жылдан астам уақыт өтті. Осы уақыт ішінде жоба тоқтатылды, қайта қаралды және, сайып келгенде, өмірге қайта оралды.
Бүгінде барлық қиындықтарға қарамастан елордада LRT құрылысы жалғасуда. Ресми мәлімдемелерге сәйкес желінің бірінші кезеңі 2025 жылы пайдалануға берілуі керек. Дегенмен, жобаның даулы тарихына, құнына және болашақ тиімділігіне байланысты қоғамдық бақылау жоғары болып отыр.
Басталуы: өршіл жоспар
Астанадағы LRT идеясы 2010 жылдардың басында қаланың қарқынды өсуі және қоғамдық көлікті жаңғырту қажеттілігі аясында пайда болды. 2011 жылы жобаны әзірлеуге бірінші келісімшарт жасалып, 2015-2017 жылдары белсенді құрылыс кезеңі басталды. Жоба Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайын, қаланың сол жағалау бөлігін, әкімшілік орталығын, тұрғын үйлерді және «Нұрлы жол» вокзалын байланыстыратын жоғары тиімді жеңіл рельсті жолды құруды көздеді.
Бастапқыда желі ұзындығы 22,4 км, 18 станциясы бар деп жоспарланған. CRRC-дан Қытайда жасалған 19 жылжымалы құрамды сатып алу жоспарланған болатын. Жобаның жалпы құны 1,9 миллиард АҚШ долларынан астамға бағаланды, оның бір бөлігі үкімет кепілдігімен Қытайдың Эксим банкінің несиесі есебінен жабылды.
Мұздату және қайта қарау
2019 жылы құрылыс тоқтатылды. Оған бюджет қаражатының тиімсіз игерілуіне және қаржыландыру мәселелеріне қатысты тексерулер себеп болды. Жоба сыбайлас жемқорлық жанжалының ортасында болды. Осы кезеңде оны түбегейлі қайта қарау мүмкіндігі талқыланды: 11 станциясы бар қысқартылған маршрут, жылжымалы құрамды қысқарту және өзіндік құнын төмендету ұсынылды.
Дегенмен, 2022 жылы кезең-кезеңімен жүзеге асырыла отырып, бастапқы схемаға оралу туралы шешім қабылданды. Астана билігі инвестицияланған қаражатты, инфрақұрылымның бір бөлігінің дайындығын және елорданың көлік желісін жаңғырту қажеттілігін ескере отырып, жобаны аяқтаудың маңыздылығына назар аударды.
Бүгінгі құрылыс: кезеңдері мен мерзімдері
Бүгінгі күні жоба екі ұшыру кешеніне бөлінген:
Желінің жалпы ұзындығы 22,4 шақырымды құрайды. Барлық пойыздар үш секциялы, машинистсіз автоматты басқаруға арналған. Максималды жылдамдық 80 км/сағ болады. Желінің өткізу қабілеті тәулігіне 150 мың жолаушыны құрайды.
Қаржыландыру және жабдық
Құрылыс мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында несие қаражатын тарту арқылы қаржыландырылады. Жобаны жүзеге асыру үшін Astana LRT компаниясы құрылды, кейін ол «Қалалық көлік жүйелері» деп аталды.
Барлығы 19 CRRC пойызына тапсырыс берілді. Қазіргі уақытта екі пойыз Астанаға жеткізіліп, жолдардың жекелеген учаскелерінде техникалық сынақтан өтуде. Қалған пойыздар кезең-кезеңімен аяқталуға жақын келеді.
Сондай-ақ LRT-ті қоғамдық көлік жүйесімен, соның ішінде автобус бағыттарымен және қолма-қол ақшасыз төлем жүйесімен интеграциялау 2025 жылға жоспарланған.
Қоғамдық қабылдау
LRT жобасы қоғамда үлкен наразылық тудырды. Негізгі сындар жоғары бағаға, іске асырудың ұзақ уақытына және кейбір кезеңдердегі ашықтыққа қатысты. Дегенмен жобаны қолдаушылар оның елорданы дамыту, көлік жүктемесін азайту және экологиялық тиімділік үшін стратегиялық маңыздылығын атап көрсетеді.
Қалалық сауалнамалар мен қоғамдық тыңдаулар астаналықтардың өз бағасына екіге бөлінгенін көрсетті. Кейбіреулер LRT-ті қажетті және прогрессивті қадам деп санайды, ал басқалары оны қымбат қате деп санайды, әсіресе ағымдағы бюджеттік қиындықтарды ескере отырып.
Перспективалар
Өзінің қайшылықты тарихына қарамастан, LRT құрылысының аяқталуы Астананың заманауи көлік инфрақұрылымын қалыптастырудағы маңызды қадам болуы мүмкін. Халық санының өсуі және қала құрылысының кеңеюі жағдайында жеңіл рельсті көлік елорданың негізгі аудандары арасындағы байланыстырушы элемент бола алады.
Қала билігі жобаның барлық техникалық стандарттарды сақтай отырып, азаматтардың мүдделерін ескере отырып аяқталатынына сендіреді. Сонымен қатар, LRT тәжірибесі өзіндік сабақ болды: ірі инфрақұрылымдық бастамалар тек қаржылық инвестицияларды ғана емес, сонымен қатар жоғары ашықтықты, жауапкершілік пен қоғам сенімін талап етеді.
