Уральск традиционно называют городом трёх рек. Урал, Чаган и Деркул формируют уникальный природный ландшафт, однако это преимущество пока не превратилось в развитую инфраструктуру отдыха и свободный доступ к воде. Всё чаще жители сталкиваются с парадоксальной ситуацией: чтобы провести день у реки, приходится платить уже за вход на территорию. Там, где закон гарантирует свободный доступ к водным объектам общего пользования, появляются шлагбаумы, заборы и охрана. Почему так происходит, где проходит граница между законными интересами бизнеса и правами граждан и кто должен обеспечить свободный доступ к природным ресурсам - разбираемся в нашем материале.
Автор: Редакция Fresh City
Где отдохнуть?
Для большинства областных центров Казахстана наличие крупной реки - серьёзное преимущество. Уральску в этом отношении повезло, однако его уникальное расположение пока не превратилось в развитую систему общественного отдыха.
После закрытия пляжа в парке культуры и отдыха ситуация лишь обострилась. Тогда власти объяснили решение несоответствием территории требованиям безопасности, а администрация парка заявила, что расположенный здесь платный пляж обязан обеспечивать свободный проход к воде всем желающим. Однако одного оборудованного места отдыха для многотысячного города оказалось явно недостаточно.
В итоге жители вынуждены искать альтернативу. Одни отправляются на бывшие карьеры возле посёлка Желаево. Эти водоёмы давно стали популярными благодаря близости к городу, однако официально они не предназначены для купания: здесь нет спасательных постов, не обследуется дно, отсутствуют санитарный контроль и необходимая инфраструктура. По сути, каждый отдыхающий берет все риски на себя. Другие предпочитают выезжать за десятки километров от города. Но такая возможность есть далеко не у всех.
Житель Уральска Андрей Иванов вспоминает, что ещё несколько лет назад вопрос летнего отдыха решался гораздо проще.
- Раньше можно было без проблем подъехать практически к любому водоёму, искупаться, пожарить шашлык и провести день на природе. Сейчас, если хочется отдохнуть в хорошем месте, сначала приходится платить. Причём нередко - не за беседку или другие удобства, а просто за вход. Иногда мы выбираемся на «Золотые пески» - там хорошие условия, но собственного автомобиля у меня нет, а поездка на такси с маленькими детьми обходится слишком дорого. В итоге остаются только стихийные пляжи рядом с городом или платные зоны отдыха. И больше всего раздражает даже не цена. За сервис платить нормально, но когда деньги требуют только за возможность пройти к реке, невольно возникает вопрос: с каких пор сама вода стала товаром?
Именно этот вопрос сегодня всё чаще обсуждают жители области в социальных сетях. Практически каждое лето появляются десятки публикаций с жалобами на закрытые берега и невозможность бесплатно попасть к воде. На въездах к популярным местам отдыха стоят шлагбаумы, территорию огораживают заборами, а отдыхающих встречает охрана, требующая оплатить вход. Стоимость зависит от уровня благоустройства: где-то она составляет около тысячи тенге с человека, на популярных базах отдыха достигает нескольких тысяч, а иногда - и десяти тысяч тенге. Для большой семьи даже обычная поездка искупаться становится ощутимой нагрузкой на бюджет. Предприниматели, работающие на берегах рек и озёр, своей позиции не скрывают. Они считают, что действуют в рамках закона, поскольку вкладывают средства в благоустройство, вывоз мусора, содержание инфраструктуры, обеспечение безопасности, строительство беседок, санитарных зон и парковок. Именно здесь и возникает главный конфликт. С одной стороны - бизнес, который инвестирует в развитие территории и рассчитывает получить прибыль. С другой - граждане, уверенные, что доступ к природным объектам не должен зависеть от стоимости входного билета. Немало шлагбаумов установлено и возле частных особняков, занимающих значительную часть берега Чагана. Там, где раньше был свободный доступ к воде, владельцы элитного жилья перекрыли проход к берегу и оборудовали собственные пирсы.
- У нас дача возле детского лагеря «Атамекен». Раньше всегда ходили купаться, все берега были свободными, можно было пройти к воде. Сейчас там бани, особняки, и всё закрыто для людей. Кто разрешил частникам перекрывать берега? - возмущаются дачники.
Право, которое существует на бумаге
На первый взгляд законодательство не оставляет пространства для двойного толкования. Новый Водный кодекс закрепляет право общего водопользования, которое принадлежит каждому человеку с момента рождения. Оно предусматривает возможность бесплатно пользоваться водными объектами общего пользования для отдыха, купания, туризма, любительского рыболовства и других личных целей, если речь не идет о предпринимательской деятельности. Документ также запрещает физическим и юридическим лицам ограничивать доступ граждан к береговой линии с помощью заборов, шлагбаумов, охраны и других препятствий, если такие ограничения не предусмотрены законом. Казалось бы, после принятия новых норм вопрос должен был быть окончательно урегулирован. Однако многочисленные обращения жителей свидетельствуют об обратном. Значительная часть прибрежных территорий сегодня находится в аренде или используется частными базами отдыха. Их владельцы считают, что, вкладывая средства в благоустройство, содержание территории и обеспечение безопасности, вправе самостоятельно устанавливать правила посещения. Вместе с тем правозащитники обращают внимание на принципиально важное различие. Директор Западно-Казахстанского филиала Международного бюро по правам человека и соблюдению законности Павел Кочетков (фото маленькое) считает, что проблема давно вышла за рамки споров между владельцами баз отдыха и их посетителями. По его мнению, речь идет о реализации одного из базовых конституционных принципов - права граждан пользоваться природными ресурсами страны.
- Конституция прямо говорит, что земля, недра, вода, растительный и животный мир являются национальным достоянием. Поэтому закономерно возникает вопрос: почему человек, которому государство гарантирует право пользоваться этими ресурсами, зачастую не может даже свободно подойти к берегу реки? Сегодня во многих местах прибрежные территории оказались закрытыми: они огорожены заборами, оборудованы шлагбаумами и охраной. Создается впечатление, что общественное пространство постепенно превращается в частную территорию, хотя действующее законодательство предусматривает совершенно иной подход, - говорит Павел Кочетков.
По его словам, государство должно контролировать не только процесс передачи земельных участков и водоемов в аренду, но и то, насколько арендаторы соблюдают требования закона.
- Никто не оспаривает право бизнеса развивать туристическую инфраструктуру. Наоборот, предприниматели, которые вкладывают средства в благоустройство, делают отдых более комфортным и привлекательным. Но прибыль должна формироваться за счет качества сервиса, а не за счет ограничения права человека на доступ к реке. Это принципиально разные вещи. Если посетитель хочет воспользоваться беседкой, лежаком, парковкой или другими услугами, он сам принимает решение, платить за них или нет. Но когда человеку предлагают сначала купить билет, чтобы просто пройти к воде, возникает уже вопрос соблюдения закона и защиты прав граждан. Здесь необходима более активная позиция как государственных органов, так и депутатского корпуса, представляющего интересы населения, - убежден правозащитник.
По мнению Павла Кочеткова, схожие проблемы существуют и при использовании водохозяйственных водоемов.
- Государство передает такие объекты в пользование не для того, чтобы арендаторы только продавали путевки рыбакам. Предполагалось, что они будут заниматься очисткой береговой линии, зарыблением, поддержанием гидротехнических сооружений, сохранением экосистемы. Поэтому вполне закономерно, что люди хотят понимать, какие именно обязательства выполняют арендаторы и какую пользу получает общество от передачи водоемов в пользование. Без постоянного общественного и государственного контроля подобные вопросы будут возникать вновь и вновь.
Свободный доступ - не право мусорить
Однако проблема заключается не только в шлагбаумах и платных въездах. Каждые выходные десятки стихийных мест отдыха оказываются завалены пластиковыми бутылками, пакетами, одноразовой посудой и другим бытовым мусором. Берега, которые еще недавно считались живописными уголками природы, постепенно превращаются в несанкционированные свалки. Экологи уже не первый год обращают внимание, что одной из главных причин деградации прибрежных территорий остается низкая экологическая культура самих отдыхающих. Неубранный мусор, костры, разведенные в неположенных местах, поврежденные деревья, мойка автомобилей у воды - все это наносит природе ущерб, последствия которого ощущаются годами. Поэтому дискуссия о свободном доступе к водоемам неизбежно выходит за рамки исключительно правового вопроса. Право пользоваться природными ресурсами неразрывно связано с обязанностью бережно относиться к ним. Иначе даже открытые для всех берега со временем перестанут быть пригодными для безопасного и комфортного отдыха.
Чтобы выяснить, кто отвечает за обеспечение свободного доступа граждан к водным объектам, редакция направила официальный запрос в Жайык-Каспийскую бассейновую инспекцию по охране и регулированию использования водных ресурсов. В ведомстве подтвердили, что после вступления в силу нового Водного кодекса Республики Казахстан от 9 апреля 2025 года основные принципы общего водопользования сохранились. В инспекции подчеркнули, что право общего водопользования возникает у каждого человека с рождения и не может быть ограничено, прекращено или передано другим лицам. Граждане вправе бесплатно пользоваться водными объектами общего пользования для отдыха, туризма, любительского рыболовства и иных личных целей, не связанных с предпринимательской деятельностью.
Особое внимание в ответе уделено запрету на ограничение доступа к воде. В соответствии с Водным кодексом физическим и юридическим лицам запрещено препятствовать проходу граждан к водоемам общего пользования путем установки заборов, шлагбаумов, организации охраны или размещения запрещающих знаков, если такие ограничения прямо не предусмотрены законодательством. Исключения допускаются лишь в интересах национальной безопасности, охраны здоровья населения, защиты окружающей среды, сохранения объектов историко-культурного наследия, а также при возникновении чрезвычайных ситуаций природного или техногенного характера либо в маловодные периоды. При этом любые ограничения должны быть официально опубликованы, а на местности - обозначены соответствующими информационными знаками.
Вместе с тем в инспекции обращают внимание еще на одну важную норму. Согласно Водному кодексу и Правилам общего водопользования Западно-Казахстанской области, местные исполнительные органы обязаны обеспечить беспрепятственный доступ населения к водным объектам общего пользования. В их компетенцию входит определение мест массового отдыха, развитие рекреационной инфраструктуры, организация территорий для туризма и любительского рыболовства, а также установление публичного сервитута в случаях, когда прямой проход к береговой линии отсутствует. Фактически это означает, что реализация права граждан на свободный доступ к воде зависит не только от соблюдения закона предпринимателями, но и от эффективности работы местных исполнительных органов.
В инспекции также напомнили, что свободный доступ к водным объектам не освобождает граждан от соблюдения правил общего водопользования. Отдыхающие обязаны не загрязнять водоемы и прибрежные территории, не мыть автомобили у воды, соблюдать экологические требования и поддерживать чистоту природных территорий. Безопасность отдыха также остается неотъемлемой частью этой проблемы.
Цена бесплатного отдыха
Недостаток официальных пляжей приводит к тому, что многие жители отправляются купаться в местах, не предназначенных для этого. Отсутствие оборудованных спусков к воде, спасательных постов и медицинского сопровождения ежегодно оборачивается трагедиями. По информации управления общественной безопасности Департамента полиции Западно-Казахстанской области, с начала нынешнего купального сезона в регионе зарегистрировано пять случаев гибели несовершеннолетних на воде. Чтобы предотвратить новые трагедии, сотрудники полиции совместно с представителями заинтересованных государственных органов проводят профилактические рейды, разъяснительную работу с населением и контролируют соблюдение правил безопасности на водоемах.
Вместе с тем правоохранители напоминают: купание в несанкционированных местах влечет административную ответственность. С начала летнего периода по статье 364 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях к ответственности уже привлечен 21 человек. В департаменте полиции призывают жителей отдыхать только в специально оборудованных местах, соблюдать меры безопасности и не оставлять детей у воды без присмотра.
Заң мен тосқауылдың арасында
Орал қаласы дәстүрлі түрде үш өзен қаласы деп аталады. Орал, Шаған және Деркөл бірегей табиғи ландшафтты құрайды, бірақ бұл артықшылық әлі де дамыған демалыс инфрақұрылымына және суға еркін қол жетімділікке айналған жоқ. Барған сайын тұрғындар кереғар жағдайға тап болуда: өзен жағасында бір күн демалу үшін олар аумаққа кіру ақысын төлеуге мәжбүр. Заң қоғамдық су объектілеріне еркін қол жеткізуге кепілдік берген жерде кедергілер, қоршаулар мен қауіпсіздік пайда болады. Неліктен бұл орын алады, бизнестің заңды мүдделері мен азаматтардың құқықтарының арасындағы шекара қайда жатыр және табиғи ресурстарға еркін қол жеткізуді кім қамтамасыз етуі керек - біз материалымызда түсінеміз.
Қай жерде демалуға болады?
Қазақстанның көптеген облыс орталықтары үшін үлкен өзеннің болуы маңызды артықшылық болып табылады. Бұл жағынан Оралдың жолы болды, бірақ оның ерекше орналасуы әлі дамыған қоғамдық демалыс жүйесіне айналған жоқ.
Мәдениет және демалыс саябағындағы жағажай жабылғаннан кейін жағдай ушыға түсті. Содан кейін билік бұл шешімді аумақтың қауіпсіздік талаптарына сай келмейтінімен түсіндірді, ал саябақ әкімшілігі осы жерде орналасқан ақылы жағажай барлығына суға еркін қол жеткізуді қамтамасыз етуі керек деп мәлімдеді. Алайда мыңдаған қала үшін жабдықталған бір демалыс аймағы жеткіліксіз екені анық.
Соның салдарынан тұрғындар балама іздеуге мәжбүр. Кейбіреулер Желаево ауылының жанындағы бұрынғы карьерлерге барады. Бұл су қоймалары қалаға жақын орналасуына байланысты бұрыннан танымал болды, бірақ ресми түрде олар шомылуға арналмаған: құтқару бекеттері жоқ, түбі зерттелмеген, санитарлық бақылау және қажетті инфрақұрылым жоқ. Негізінде, әрбір демалушы барлық тәуекелді өзіне алады. Басқалары қаладан ондаған шақырым жол жүруді жөн көреді. Бірақ мұндай мүмкіндік барлығында бола бермейді.
Орал тұрғыны Андрей Иванов осыдан бірнеше жыл бұрын жазғы демалыс мәселесі әлдеқайда оңай шешілгенін еске алады.
- Бұрын сіз көлікпен кез келген дерлік су айдынына оңай көтеріліп, жүзіп, барбекю жасап, табиғат аясында күн өткізуге болатын едіңіз. Қазіргі уақытта жақсы жерде демалғыңыз келсе, алдымен ақша төлеу керек. Және жиі - беседка немесе басқа ыңғайлылықтар үшін емес, жай ғана кіру үшін. Кейде біз Алтын құмға барамыз - жақсы жағдайлар бар, бірақ менің жеке көлігім жоқ, кішкентай балалармен таксиге отыру тым қымбат. Нәтижесінде қала маңындағы стихиялық жағажайлар немесе ақылы демалыс орындары ғана қалды. Ал ең тітіркендіретіні тіпті бағасы да емес. Қызметке ақы төлеу қалыпты жағдай, бірақ тек өзенге бару мүмкіндігі үшін ақша талап етілгенде, еріксіз сұрақ туындайды: судың өзі қашаннан бері тауарға айналды?
Бұл сауалды бүгінде облыс тұрғындары әлеуметтік желіде жиі талқылап жатыр. Жаз мезгілінде дерлік ондаған басылым жабылған банктерге және суға тегін жете алмай жатқанына шағымданады. Танымал демалыс орындарының кіреберісінде шлагбаумдар орнатылып, айнала қоршаулармен қоршалған, демалушыларды күзетшілер қарсы алып, кіру үшін ақша талап етеді. Құны қолайлылық деңгейіне байланысты: бір жерде бір адамға мың теңге шамасында, танымал демалыс орындарында бірнеше мың, кейде тіпті он мың теңгеге дейін жетеді. Көп балалы отбасы үшін жүзуге қарапайым саяхаттың өзі бюджетке айтарлықтай салмақ түсіреді. Өзен-көлдердің жағасында жұмыс істеп жатқан кәсіпкерлер өз ұстанымдарын жасырмайды. Олар абаттандыруға, қоқыс шығаруға, инфрақұрылымды күтіп ұстауға, қауіпсіздікке, беседка, санитарлық аймақтар мен автотұрақтарды салуға қаржы салып жатқандықтан, заң аясында әрекет етіп жатырмыз деп есептейді. Міне, осы жерде негізгі қақтығыс туындайды. Бір жағынан аумақты дамытуға қаржы құйып, пайда табамын деп отырған бизнес бар. Екінші жағынан, табиғи нысандарға кіру кіру билетінің құнына байланысты болмауы керек деп сенетін азаматтар бар. Шаған жағалауының едәуір бөлігін алып жатқан жеке үйлердің маңында да біршама бөгеттер орнатылған. Бұрын суға еркін қол жетімділік болған жерде сәнді тұрғын үй иелері жағалауға өтетін жолды жауып, жеке пирстермен жабдықтаған.
– «Атамекен» балалар лагерінің жанында саяжайымыз бар. Бұрын біз әрқашан суға баратынбыз, барлық жағалар бос болды, суға жаяу баруға болады. Қазір моншалар, зәулім үйлер бар, жұрт үшін бәрі жабық. Жеке меншік иелеріне банктерді жабуға кім рұқсат берді? – деп жазғы тұрғындар наразы.
Қағазда бар құқық
Бір қарағанда, заңнама екі жақты түсіндіруге орын қалдырмайды. Жаңа Су кодексінде жалпы суды пайдалану құқығы бекітілген, ол әрбір адамға туғаннан бастап тиесілі. Ол кәсiпкерлiк қызмет болып табылмаса, жалпыға ортақ су объектiлерiн демалу, жүзу, туризм, рекреациялық балық аулау және басқа да жеке мақсаттар үшiн тегiн пайдалану мүмкiндiгiн көздейдi. Сондай-ақ құжат жеке және заңды тұлғаларға, егер мұндай шектеулер заңнамада көзделмесе, қоршауларды, шлагбаумдарды, күзет және басқа да кедергілерді пайдалана отырып, азаматтардың жағалау сызығына кіруін шектеуге тыйым салады. Жаңа нормалар қабылданғаннан кейін бұл мәселе түпкілікті шешілуі керек еді. Алайда, тұрғындардың көптеген өтініштері мұның бәрін көрсетеді. Жағалау аймақтарының едәуір бөлігі бүгінде жеке демалыс орталықтарымен жалға беріледі немесе пайдаланылады. Олардың иелері көгалдандыруға, аумақты күтіп ұстауға және қауіпсіздікті қамтамасыз етуге инвестиция салу арқылы келу ережелерін дербес белгілеуге құқылы деп санайды. Дегенмен, құқық қорғаушылар принципті маңызды айырмашылыққа назар аударады. Халықаралық адам құқықтары және заңдылық бюросының Батыс Қазақстандағы филиалының директоры Павел Кочетков (шағын сурет) бұл мәселе демалыс орындарының иелері мен келушілер арасындағы дау-дамай шеңберінен әлдеқашан шығып кеткен деп есептейді. Оның пікірінше, әңгіме негізгі конституциялық қағидалардың бірі – азаматтардың еліміздің табиғи ресурстарын пайдалану құқығын жүзеге асыру туралы болып отыр.
– Ата Заңда жер, жер қойнауы, су, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі – ұлттық байлық екені тікелей көрсетілген. Сондықтан, табиғи түрде сұрақ туындайды: мемлекет осы ресурстарды пайдалану құқығына кепілдік берген адам неге өзен жағасына емін-еркін жақындай алмайды? Бүгінде көптеген жерлерде жағалау аймақтары жабық: олар қоршаулармен қоршалған, кедергілермен және қауіпсіздікпен жабдықталған. Қолданыстағы заңнамада мүлдем басқа көзқарас қарастырылғанымен, қоғамдық кеңістік бірте-бірте жеке аумаққа айналып бара жатқан сияқты, дейді Павел Кочетков.
Оның айтуынша, мемлекет жер телімдері мен су қоймаларын жалға беру үдерісін ғана емес, жалға алушылардың заң талаптарын қаншалықты орындап жатқанын да бақылауы керек.
– Бизнестің туризм инфрақұрылымын дамыту құқығына ешкім дау туғызбайды. Керісінше, көгалдандыруға қаржы құйған кәсіпкерлер демалысын жайлы әрі тартымды етеді. Бірақ пайда адамның өзенге кіру құқығын шектеу арқылы емес, қызмет көрсету сапасы арқылы алынуы керек. Бұл түбегейлі әртүрлі нәрселер. Келуші беседка, шезлонг, автотұрақ немесе басқа қызметтерді пайдаланғысы келсе, олар үшін ақы төлеу керек пе, жоқ па, ол өзі шешеді. Бірақ адамға тек суға түсу үшін әуелі билет сатып алу ұсынылса, заңды сақтау, азаматтардың құқығын қорғау мәселесі туындайды. Бұл жерде мемлекеттік органдардың да, халықтың мүддесін қорғайтын депутаттық корпустың да белсенді позициясы қажет, дейді құқық қорғаушы.
Павел Кочетковтың айтуынша, су қоймаларын пайдалану кезінде де осындай мәселелер бар.
- Мемлекет мұндай нысандарды жалға алушылар тек балықшыларға жолдама сатуы үшін емес, пайдалануға береді. Олар жағалау сызығын тазартумен, балық қорын сақтаумен, гидротехникалық құрылыстарды күтіп ұстаумен, экожүйені сақтаумен айналысады деп болжанған. Сондықтан тұрғындардың жалға алушылардың қандай міндеттемелерді орындайтынын және су қоймаларын пайдалануға беруден қоғам қандай пайда көретінін нақты түсінгісі келетіні заңды. Тұрақты қоғамдық және мемлекеттік бақылаусыз мұндай мәселелер қайта-қайта туындайды.
Тегін қол жеткізу қоқыс тастау құқығы емес
Дегенмен, мәселе тек кедергілер мен ақылы қақпаларда ғана емес. Әр демалыс сайын ондаған стихиялық демалыс орындары пластикалық бөтелкелерге, сөмкелерге, бір рет қолданылатын ыдыс-аяқтарға және басқа да тұрмыстық қалдықтарға толы. Соңғы кезге дейін табиғаттың көркем бұрыштары саналып келген жағалаулар бірте-бірте рұқсат етілмеген қоқыс алаңдарына айналып барады. Бірнеше жылдан бері экологтар жағалау аймақтарының деградациясының негізгі себептерінің бірі демалушылардың өздерінің экологиялық мәдениетінің төмендігі болып қала беретініне назар аударып келеді. Жиналмаған қоқыс, дұрыс емес жерде жағылған от, зақымдалған ағаштар, су маңында көлік жуу – осының барлығы қоршаған ортаға зиянын тигізеді, оның салдары жылдар бойы сезіледі. Сондықтан су объектілеріне еркін қол жеткізу туралы пікірталас міндетті түрде таза заңды мәселенің шеңберінен шығады. Табиғи ресурстарды пайдалану құқығы оларға ұқыпты қарау жауапкершілігімен тығыз байланысты. Әйтпесе, кез келген адам үшін ашық жағалаулар да ақырында қауіпсіз және жайлы демалыс үшін қолайлы болудан қалады.
Азаматтардың су объектілеріне еркін кіруін қамтамасыз ету кімге жүктелетінін анықтау үшін редакция су ресурстарын қорғау және пайдалануды реттеу жөніндегі Жайық-Каспий бассейндік инспекциясына ресми сауал жолдады. Ведомство 2025 жылғы 9 сәуірде Қазақстан Республикасының жаңа Су кодексі күшіне енгеннен кейін жалпы суды пайдаланудың негізгі қағидаттары сақталғанын растады. Инспекция жалпы суды пайдалану құқығы әр адамда туғаннан туындайтынын және оны шектеуге, тоқтатуға немесе басқа тұлғаларға беруге болмайтынын атап өтті. Азаматтардың демалыс, туризм, рекреациялық балық аулау және кәсiпкерлiк қызметпен байланысты емес басқа да жеке мақсаттары үшiн жалпыға ортақ су объектiлерiн тегiн пайдалануға құқығы бар.
Суға қол жеткізуді шектеуге тыйым салуға ерекше назар аударылады. Су кодексіне сәйкес жеке және заңды тұлғаларға, егер мұндай шектеулер заңда тікелей көзделмесе, қоршаулар, шлагбаумдар орнату, күзет ұйымдастыру немесе тыйым салатын белгілер қою арқылы азаматтардың жалпыға ортақ су объектілеріне кіруіне жол бермеуге тыйым салынады. Ерекшеліктерге ұлттық қауіпсіздік, халықтың денсаулығын қорғау, қоршаған ортаны қорғау, тарихи-мәдени мұра объектілерін сақтау мүдделері үшін, сондай-ақ табиғи немесе техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туындаған кезде немесе су аз кезеңдерде ғана жол беріледі. Бұл ретте кез келген шектеулер ресми түрде жариялануы, ал жер-жерлерде тиісті ақпараттық белгілермен көрсетілуі тиіс.
Бұл ретте инспекция тағы бір маңызды нормаға назар аударады. Батыс Қазақстан облысының Су кодексіне және жалпы суды пайдалану қағидаларына сәйкес жергілікті атқарушы органдар халықтың жалпыға ортақ су объектілеріне кедергісіз қол жеткізуін қамтамасыз етуге міндетті. Олардың құзыретіне жаппай демалу орындарын анықтау, рекреациялық инфрақұрылымды дамыту, туризм және рекреациялық балық аулау аумақтарын ұйымдастыру, сондай-ақ жағалау сызығына тікелей шығу мүмкіндігі болмаған жағдайда қоғамдық сервитуттарды белгілеу кіреді. Бұл, шын мәнінде, азаматтардың суға еркін қол жеткізу құқығын жүзеге асыру кәсіпкерлердің заңды сақтауына ғана емес, сонымен қатар жергілікті атқарушы органдардың жұмысының тиімділігіне де байланысты екенін білдіреді.
Сондай-ақ, инспекция су объектілеріне еркін қол жеткізу азаматтарды жалпы су пайдалану ережелерін сақтаудан босатпайтынын еске салды. Демалушылар су айдындары мен жағалау аумақтарын ластамауға, су маңында көліктерді жууға, экологиялық талаптарды сақтауға және табиғи аумақтардың тазалығын сақтауға міндетті. Демалыс қауіпсіздігі де осы мәселенің ажырамас бөлігі болып қала береді.
Тегін демалыс бағасы
Ресми жағажайлардың жоқтығы көптеген тұрғындардың бұл үшін арналмаған жерлерге суға түсуіне әкеледі. Жабдықталған суға түсу орындарының, құтқару бекеттерінің және медициналық көмектің болмауы жыл сайын қайғылы оқиғаларға әкеп соғады. Батыс Қазақстан облысының полиция департаменті қоғамдық қауіпсіздік басқармасының мәліметінше, биылғы шомылу маусымы басталғалы облыста кәмелетке толмағандардың суда қаза табуының бес оқиғасы тіркелген. Жаңа қайғылы оқиғалардың алдын алу үшін полиция қызметкерлері мүдделі мемлекеттік органдардың өкілдерімен бірлесе отырып, профилактикалық рейдтер жүргізіп, тұрғындарға түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, су айдындарында қауіпсіздік ережелерінің сақталуын қадағалайды.
Бұл ретте тәртіп сақшылары ескертеді: рұқсат етілмеген жерлерде суға түсу әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады. Жазғы кезең басынан бері ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 364-бабы бойынша 21 адам жауапкершілікке тартылды. Полиция департаменті тұрғындарды тек арнайы жабдықталған орындарда демалуға, қауіпсіздік шараларын сақтауға және балаларды су маңында қараусыз қалдырмауға шақырады.
