Прогнозы и ожидания Какие события 2024 станут определяющими для рынка и перспективные направления бизнеса
Как и в предыдущие два года балом будет править геополитика. Усиление напряжённости вокруг Тайваня, конфликты на Ближнем Востоке, санкционная война и раздел сфер влияния преступного мира в Латинской Америке - как новый год встретишь, так его и проведешь. Эксперты разных стран сходятся во мнении, что спокойным 2024 точно не назовешь. И хотя бизнес уже начал привыкать к неопределенности, опасения все же имеются, и они заставляют тщательнее прислушиваться к аналитикам. Предлагаем вам познакомиться с трендами рынка по версии Торговой палаты США и Euromonitor International.
Автор: Редакция Fresh City
Выборы
2024 год можно по праву назвать годом выборов. Как отмечают обозреватели Новой газеты, более половины населения планеты решит, кто будет представлять их интересы. Выборы пройдут в 76 странах мира, и хотя в этом списке нет Казахстана, на нас это обстоятельство будет иметь глобальное влияние.
США, Россия, Индия, Пакистан, Бразилия, Мексика, Бангладеш, Индонезия - 8 из 10 крупнейших стран мира по населению должны будут определиться со своими новыми или старыми лидерами. Кроме того, выборы состоятся в 28 государствах-членах Европейского союза, по результатам которых сформируется следующий пятилетний состав Еврокомиссии.
Несмотря на то, что в глазах избирателей привлекательность сохраняет демократия, авторитаризм все глубже проникает особенно на Востоке. Открывающий электоральный год Бангладеш яркий тому пример. Находящийся на посту с 2008 года премьер-министр Шейх Хасин вместе со своей партией «Авами Лиг» смог консолидировать всю власть в своих руках. Немало озабоченности вызывает возросшая популярность правых политиков в Европе. На фоне экономических провалов действующих лидеров и непрекращающихся забастовок избиратели находят понимание у консерваторов. И все же, определяющими для мировой экономики станут итоги выборов в США и России. Чего ждать, если к власти придут не демократы в первом случае и не Путин во втором, по правде говоря, неизвестно. И тут уж нельзя однозначно сказать, что лучше - долгожданная смена сценария или продолжающаяся стабильность.
Расходы на оборону
Financial Times приводит данные Стокгольмского института исследования проблем мира, согласно которым, общие мировые расходы выросли на 3,7% в реальном выражении в 2022 году до нового максимума в $2240 миллиардов. Причем Евросоюз намерен увеличить долю расходов на оборону в структуре ВВП, так как непрекращающаяся помощь Украине истощила собственные запасы. Обострение между йеменскими хуситами и США в Красном море - ещё один театр боевых действий, требующий регулярных поставок снарядов и вооружения.
Отсюда следует нехитрый вывод - оборонные предприятия получат новые заказы и сверхприбыль. Кроме того, страны будут стремиться вложиться в современные научные разработки и спонсировать проекты, потенциально полезные в военных целях. Возможно, человечество ожидает очередной скачок технологий. Отметим, что казахстанскую армию в 2024 году ждёт ряд позитивных изменений. А именно, планируется увеличить зарплаты военнослужащим по контракту на 30%, выделить 3000 грантов на обучение уволенных в запас, поставки очередного противодиверсионного катера, а также усилить ремонтно-восстановительные подразделения.
Стоит также понимать, если бюджет на оборону увеличивается, значит, он пропорционально уменьшается в других сферах.
Расширение мировой торговли
Помните Великий Шелковый путь? Он был главным торговым маршрутом, связывающим Европу и Азию, но пришел в упадок, когда были открыты морские пути, и торговцам надоело терпеть убытки от набегов на их караваны. Примерно такую же картину мы можем наблюдать сегодня.
Сложившиеся маршруты мировой торговли теряют свою привлекательность. Сначала из-за пандемии, потом из-за войны в Украине, а теперь в связи с нападением на коммерческие суда в Красном море. Международные компании движутся к деконцентрации и диверсификации цепей поставок, подальше от горячих точек, в сторону более выгодных таможенных условий. А это в свою очередь возможность для других стран перетянуть на себя лидерство.
Базовая ставка
Инфляция вынудила большую половину мира повысить базовую ставку в 2023 году. Но в 2024 рынок ожидает, что Федеральная резервная система (ФРС) снизит ставки в этом году, хотя такие шаги зависят от дальнейшего снижения инфляции. Если эти прогнозы оправдаются, то снижению ставок, вероятно, последуют другие страны. Это будет способствовать улучшению глобальной финансовой среды. Чиновники американского центрального банка приняли во внимание тот факт, что инфляция «снизилась за последний год» и сообщили, что будут следить за экономикой, чтобы понять, нужны ли «какие-либо» дополнительные повышения ставок, подразумевая, что после нескольких месяцев агрессивного ужесточения политики им, возможно, не придется повышать их снова.
17 из 19 членов руководства ФРС прогнозируют, что к концу 2024 года ключевая ставка будет ниже, чем сейчас, причем медианный прогноз показывает снижение ставки на три четверти процентного пункта с текущего диапазона 5,25%-5,50%. Никто из чиновников не прогнозирует повышения ставки к концу следующего года.
Новость возымела эффект. В январе комитет по денежно-кредитной политике Нацбанка РК утвердил базовую ставку на уровне 15,25% годовых. Напомним, что год назад она достигла 16,75%.
ТОП-6 потребительских трендов на 2024 год
Теперь от политики вернёмся к бизнесу. Ситуация в мире изменила потребительские тенденции, на которые предприниматели должны обратить внимание, чтобы сохранить конкурентоспособность.
Согласно отчету Euromonitor International, более 40 % потребителей хотели бы получать персонализированные рекомендации с помощью голосового помощника. Менее пятой части населения придерживаются того же мнения по поводу использования ботов для ответов на сложные вопросы обслуживания клиентов.
Этот тренд с нами уже несколько лет благодаря пандемии, которая вдохновила разработчиков на поиск решений для бесконтактных услуг.
Топ-20 востребованных профессий на рынке труда в Казахстане
Если вы не занимаетесь бизнесом, но желаете оставаться востребованным специалистом, обратите внимание на результаты анализа рынка труда Казахстана от HeadHunter.
Менеджер по продажам - 11%.
Бухгалтер - 7%.
Продавец-консультант/кассир - 5%.
Водитель - 2%.
Администратор - 2%.
Торговый представитель - 2%.
Учитель, преподаватель, педагог - 2%.
Оператор call-центра - 2%.
Повар, пекарь, кондитер - 2%.
Офис-менеджер - 2%.
Официант, бармен, бариста - 2%.
Программист, разработчик - 2%.
Секретарь, помощник руководителя, ассистент - 1%.
SMM-менеджер, контент-менеджер - 1%.
Менеджер по маркетингу, интернет-маркетолог - 1%.
Кладовщик - 1%.
Кассир-операционист - 1%.
Юрист - 1%.
Сервисный инженер, инженер-механик - 1%.
Инженер-конструктор, инженер-проектировщик - 1%.
Болжамдар мен күтулер 2024 жылы қандай оқиғалар нарық пен бизнестің перспективалық бағыттары үшін шешуші болады
Алдыңғы екі жылдағыдай геосаясат төбеге билік жүргізеді. Тайвань төңірегіндегі шиеленістің күшеюі, Таяу Шығыстағы қақтығыстар, санкциялар соғысы және Латын Америкасындағы қылмыстық әлемнің ықпал ету аясының бөлінуі – Жаңа жылды қалай тойлайсыз, оны қалай өткізесіз. Әртүрлі елдердің сарапшылары 2024 жылды тыныш деп атауға болмайтынымен келіседі. Бизнес белгісіздікке үйрене бастағанымен, алаңдаушылық әлі де бар және олар бізді аналитиктерді мұқият тыңдауға мәжбүр етеді. Біз сізді АҚШ Сауда палатасы мен Euromonitor International мәліметтері бойынша нарықтық трендтермен танысуға шақырамыз.
Сайлау
2024 жылды сайлау жылы деп атауға болады. «Новая газета» бақылаушылары атап өткендей, әлем халқының жартысынан көбі өз мүддесін кім қорғайтынын шешеді. Әлемнің 76 елінде сайлау өтеді, Қазақстан бұл тізімде болмаса да, бұл жағдай бізге жаһандық әсер етеді.
АҚШ, Ресей, Үндістан, Пәкістан, Бразилия, Мексика, Бангладеш, Индонезия – халық саны бойынша әлемдегі ең үлкен 10 елдің 8-і өздерінің жаңа немесе ескі көшбасшыларын шешуі керек. Сонымен қатар, Еуропалық Одаққа мүше 28 мемлекетте сайлау өтеді, оның қорытындысы бойынша Еуропалық комиссияның келесі бес жылдық құрамы құрылады.
Демократия сайлаушылардың көз алдында тартымды болып тұрғанына қарамастан, авторитаризм, әсіресе Шығыста, барған сайын тереңдей түсуде. Бангладештегі ашылған сайлау жылы осының айқын мысалы. 2008 жылдан бері қызметте болған премьер-министр шейх Хасин өзінің Авами лигасы партиясымен бірге барлық билікті өз қолында шоғырландыра алды. Еуропадағы оңшыл саясаткерлердің танымалдылығының артуы айтарлықтай алаңдаушылық туғызуда. Қазіргі көшбасшылардың экономикалық сәтсіздіктері мен жалғасып жатқан ереуілдер фонында сайлаушылар консерваторлармен түсіністік табуда. Дегенмен, АҚШ пен Ресейдегі сайлау нәтижелері жаһандық экономика үшін шешуші болады. Бірінші жағдайда демократтар емес, екіншісінде Путин билікке келмесе, шынын айтқанда, не күту керек, белгісіз. Бұл жерде не жақсы екенін біржақты айту мүмкін емес - көптен күткен сценарийдің өзгеруі немесе тұрақтылық.
Қорғаныс шығындары
Financial Times Стокгольм бейбітшілікті зерттеу институтының деректеріне сілтеме жасап, жалпы әлемдік шығындар 2022 жылы нақты мәнде 3,7%-ға өсіп, 2,240 миллиард долларға жеткен. Оның үстіне Еуропалық Одақ ішкі жалпы өнім құрылымындағы қорғаныс шығындарының үлесін арттыруды көздеп отыр, өйткені Украинаға жүргізіліп жатқан көмек өз резервтерін таусылған. Қызыл теңіздегі йемендік хуситтер мен АҚШ арасындағы шиеленіс - бұл снарядтар мен қару-жарақтың тұрақты жеткізілуін қажет ететін тағы бір әскери операциялар театры.
Бұдан қарапайым қорытынды шығады: қорғаныс кәсіпорындары жаңа тапсырыстар мен артық пайда алады. Бұған қоса, елдер заманауи ғылыми әзірлемелерге инвестиция салуға және әскери мақсатта әлеуетті пайдалы жобаларға демеушілік жасауға ұмтылатын болады. Мүмкін адамзат технологияның тағы бір секірісін күтетін шығар. Айта кетейік, 2024 жылы Қазақстан армиясын бірқатар оң өзгерістер күтіп тұр. Атап айтқанда, келісімшарт бойынша әскери қызметшілердің жалақысын 30 пайызға көтеру, запасқа жіберілгендерді оқытуға, басқа диверсияға қарсы қайықтарды жеткізуге 3 мың грант бөлу, сондай-ақ жөндеу-қалпына келтіру бөлімшелерін нығайту жоспарлануда.
Сондай-ақ, егер қорғаныс бюджеті өссе, басқа салаларда пропорционалды түрде азаяды дегенді түсіну керек.
Дүниежүзілік сауданың кеңеюі
Ұлы Жібек жолы есіңізде ме? Бұл Еуропа мен Азияны байланыстыратын негізгі сауда жолы болды, бірақ теңіз жолдары ашылғанда және саудагерлер керуендеріне жасалған шабуылдардан шығынға ұшыраудан шаршаған кезде апатқа ұшырады. Біз бүгін шамамен бірдей суретті көре аламыз.
Қолданыстағы әлемдік сауда жолдары өзінің тартымдылығын жоғалтуда. Алдымен пандемияға байланысты, содан кейін Украинадағы соғысқа байланысты, ал қазір Қызыл теңіздегі коммерциялық кемелерге шабуылға байланысты. Халықаралық компаниялар жеткізілім тізбегін диконцентрацияға және әртараптандыруға, ыстық нүктелерден алшақ, қолайлы кедендік шарттарға қарай жылжуда. Ал бұл өз кезегінде басқа елдердің көшбасшылықты өз қолына алу мүмкіндігі.
Базалық мөлшерлеме
Инфляция әлемнің жартысынан көбін 2023 жылы базалық мөлшерлемелерді көтеруге мәжбүр етті. Бірақ 2024 жылы нарық Федералды резервтік жүйе биылғы жылы мөлшерлемелерді төмендетеді деп күтеді, дегенмен мұндай қадамдар инфляцияның одан әрі төмендеуіне байланысты. Егер бұл болжамдар орындалса, басқа елдер де мөлшерлеменің төмендеуін ұстануы мүмкін. Бұл жаһандық қаржылық жағдайды жақсартуға көмектеседі. АҚШ орталық банкінің шенеуніктері инфляцияның «соңғы жылы төмендегенін» назарға алды және олар «кез келген» қосымша мөлшерлемелерді көтеру қажет пе, жоқ па, соны білу үшін экономиканы қадағалайтындарын айтты, бұл бірнеше айлық агрессивті саясатты қатайтудан кейін оларды қайтадан көтеруге тура келмейтінін білдіреді.
ФРЖ-нің 19 саясаткерлерінің он жетеуі саясат мөлшерлемесі 2024 жылдың соңына қарай қазіргі деңгейден төмен болады деп болжайды, медиана болжамы ағымдағы 5,25%-5,50% диапазонынан пайыздық тармақтың төрттен үш бөлігіне төмендеуді көрсетеді. Шенеуніктердің ешқайсысы келер жылдың соңына дейін мөлшерлеменің көтерілетінін болжап отырған жоқ.
Жаңалық әсер етті. Қаңтарда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясаты комитеті базалық мөлшерлемені жылдық 15,25% деңгейінде бекітті. Еске сала кетейік, бір жыл бұрын ол 16,75%-ға жеткен.
2024 жылға арналған ТОП 6 тұтынушылық тренд
Енді саясаттан бизнеске оралайық. Жаһандық жағдай кәсіпкерлер бәсекеге қабілетті болып қалу үшін назар аударуы қажет тұтынушылық тенденцияларды өзгертті.
Euromonitor International есебіне сәйкес, тұтынушылардың 40%-дан астамы дауыстық көмекші арқылы жекелендірілген ұсыныстар алғысы келеді. Халықтың бестен бірінен азы тұтынушыларға қызмет көрсетудің күрделі сұрақтарына жауап беру үшін боттарды пайдалану туралы бірдей пікірде.
Бұл тенденция әзірлеушілерді контактісіз қызметтердің шешімдерін табуға шабыттандырған пандемияның арқасында бізде бірнеше жыл болды.
Қазақстандағы еңбек нарығындағы сұранысқа ие 20 мамандық
Егер сіз бизнеспен айналыспасаңыз, бірақ сұранысқа ие маман болып қалғыңыз келсе, HeadHunter компаниясының Қазақстандағы еңбек нарығын талдау нәтижелеріне назар аударыңыз.
