- Светлана, вы посвятили свою жизнь кинологии. Расскажите, с чего начался ваш путь?
- Моя любовь к собакам - это история, которая началась ещё в детстве. Но по-настоящему всё началось в 2001 году, когда я купила ротвейлера и сразу записалась на кинологические курсы в ДОСААФ. Это был мой первый опыт, и он оказался решающим. Тогда я поняла, что хочу связать свою жизнь с собаками - изучать их поведение, обучать и помогать раскрывать потенциал. Со временем я научилась понимать собак, правильно выстраивать взаимоотношения, находить подход к воспитанию. Вскоре мы завели ещё одного ротвейлера, которого привезли из Казани. Это был настоящий вызов, но я справилась.
Сейчас у меня есть как взрослые собаки, так и щенки, которые требуют внимания. Подъём в шесть утра, затем кормление, прогулки и дрессировка. Сейчас в обучении находятся два кобеля. Рагнар - немецкая овчарка, проходит защитную службу. Через день приезжает фигурант (человек в специальном обмундировании - прим. автора), и мы проводим тренировки по защитно-караульной службе. Хану - 8 месяцев, он проходит курс послушания: обучаем командам «сидеть», «ко мне», «лежать» и другим. Это индивидуальная дрессировка, он станет моей личной собакой.
В обед проходят групповые занятия со щенками от трёх месяцев. В этом возрасте важно, чтобы собака была социализирована, умела играть с другими, слушалась хозяина. Этому мы и учим малышей. При желании обучение можно продолжить - как в системе образования: «детский сад», «школа», «вуз».
- Одно время у вас было восемь овчарок. Почему отдаёте предпочтение именно этой породе?
- Да, действительно. Сейчас у меня четыре овчарки рабочего направления. Овчарка - это порода, которая покорила меня своим интеллектом, преданностью и универсальностью. Они легко обучаются, обладают отличными рабочими качествами и, что немаловажно, прекрасно ладят с детьми. Это не просто собаки - это члены семьи, верные друзья и надёжные защитники. Им можно доверить всё. Конечно, содержание такого количества собак требует усилий и затрат. Но поверьте, всё это с лихвой окупается их любовью, преданностью и радостью, которую они приносят в мою жизнь.
- Что самое трудное для вас как для кинолога?
- Самое сложное - потерять собаку. Это очень тяжело. Увы, жизнь у собак короче, чем у людей. И когда они уходят, ты теряешь не просто питомца - ты теряешь близкого друга, члена семьи. Это больно. Чтобы пережить это горе, нужно время. Меня спасают другие собаки, которым нужно внимание и забота. Они помогают двигаться дальше. Поэтому в какой-то момент берёшь ответственность за нового питомца - и возвращаешься в строй.
- Ваши «хвостатые ученики» - чемпионы соревнований. В чём секрет успеха в дрессировке?
- На мой взгляд, секрет заключается в нескольких вещах. Во-первых, любовь к животным. Собака должна чувствовать, что её любят и ценят. Во-вторых, терпение. Дрессировка требует времени и усилий. Быстрых результатов не бывает. В-третьих, последовательность. Собака должна понимать, чего от неё хотят. И главное - это доверие. Собака должна доверять своему хозяину. Без этого ничего не получится. Я не использую методы насилия. Верю, что собаку можно научить всему с помощью ласки, похвалы и лакомств.
- Правда ли, что собака - отражение хозяина?
- В этом есть доля истины. Собака действительно перенимает черты характера хозяина. Если хозяин спокоен и уверен в себе - такой же будет и собака. А если он агрессивен и нервозен, собака тоже может стать такой. Но это не единственный фактор. Огромную роль играют генетика, воспитание и социализация. Я всегда говорю: собака - это то, что в неё вложил человек. И это большая ответственность.
- Расскажите о вашей команде единомышленников.
- Мне очень повезло, что я работаю с такими талантливыми и преданными своему делу людьми, как супруги Александр Глазунов и Юлия Подрезова. Мы - члены Республиканского объединения «Союз кинологов Казахстана». Они - мои ученики. Мы работаем вместе, обмениваемся опытом, поддерживаем друг друга. У каждого - свои сильные стороны. Объединяя знания и усилия, мы достигаем лучших результатов. Работа в команде - очень важна.
- Что бы вы посоветовали начинающим кинологам и тем, кто только планирует завести собаку?
- Начинающим кинологам я бы посоветовала не бояться трудностей, постоянно учиться и совершенствоваться, быть терпеливыми и любить животных. А тем, кто только планирует завести собаку, рекомендую серьёзно подойти к выбору породы, изучить её особенности и потребности, оценить свои силы и быть готовыми к ответственности, которую берёт на себя владелец собаки.
Жүректен жүрекке: нағыз иттерді қалай өсіру керек немесе Махаббат, мойынсұнушылық және табандар: Светлана Горбунова мектебі
Кинолог Светлана Горбунова төрт аяқты достардың шексіз адалдығы туралы көптен жақсы біледі.
– Светлана, сіз өміріңізді кинологияға арнадыңыз. Саяхатыңыз қалай басталғанын айтыңызшы?
- Менің иттерге деген махаббатым бала кезімнен басталған оқиға. Бірақ бәрі шынымен 2001 жылы басталды, мен ротвейлерді сатып алып, бірден ДОСААФ-тағы иттерді оқыту курстарына жазылдым. Бұл менің алғашқы тәжірибем болды және ол шешуші болды. Содан кейін мен өз өмірімді иттермен байланыстырғым келетінін түсіндім - олардың мінез-құлқын зерттеп, оларды жаттықтыру және олардың әлеуетін ашуға көмектесу. Уақыт өте келе мен иттерді түсінуді, қарым-қатынасты дұрыс құруды және білімге деген көзқарасты табуды үйрендім. Көп ұзамай Қазаннан әкелген тағы бір ротвейлер алдық. Бұл нағыз сынақ болды, бірақ мен оны жеңдім.
Қазір менде ересек иттер де, назар аударуды қажет ететін күшіктер де бар. Таңертеңгі алтыда тұру, содан кейін тамақтандыру, жүру және жаттығу. Қазір екі ер жігіт жаттығуда. Рагнар - неміс овчаркасының күзетшісі. Бір күннен кейін тартылған адам келеді (арнайы киім киген адам – автордың ескертпесі), біз күзетші кезекшілікке дайындық жүргіземіз. Хан 8 айлық, ол мойынсұну курсынан өтеді: біз «отыр», «маған кел», «жат» және т.б. пәрмендерді үйретеміз. Бұл жеке жаттығу, ол менің жеке итім болады.
Түстен кейін үш айлық күшіктерге арналған топтық сабақтар бар. Бұл жаста иттің әлеуметтенуі, басқалармен ойнай білуі және иесіне бағынуы маңызды. Балаларға үйрететініміз осы. Қаласаңыз, білім беруді жалғастыруға болады - білім беру жүйесіндегідей: «балабақша», «мектеп», «университет».
– Кезінде сегіз шопан итіңіз болған. Неліктен бұл ерекше тұқымды ұнатасыз?
- Иә, шынымен. Қазір менің төрт жұмыс істейтін шопан итім бар. Қойшы – ақылдылығымен, адалдығымен, жан-жақтылығымен мені баурап алған тұқым. Оларды оқыту оңай, тамаша жұмыс қасиеттері бар және ең бастысы балалармен жақсы тіл табысады. Бұл жай ғана иттер емес - олар отбасы мүшелері, адал достар және сенімді қорғаушылар. Сіз оларға бәріне сене аласыз. Әрине, сонша ит ұстау күш пен шығынды қажет етеді. Бірақ маған сеніңіз, мұның бәрі олардың менің өміріме әкелген сүйіспеншілігі, адалдығы және қуанышымен өтеледі.
– Ит күтуші ретінде сізге ең қиыны не?
- Ең қиыны - иттен айырылу. Бұл өте қиын. Өкінішке орай, иттер адамдарға қарағанда қысқа өмір сүреді. Ал олар кеткенде, сіз жай ғана үй жануарыңызды жоғалтпайсыз - сіз жақын досыңызды, отбасы мүшесін жоғалтасыз. Ол аурады. Бұл қайғыны жеңу үшін уақыт қажет. Мені басқа иттер құтқарады, олар назар мен күтімді қажет етеді. Олар сізге әрі қарай жүруге көмектеседі. Сондықтан, бір сәтте сіз жаңа үй жануары үшін жауапкершілікті өз қолыңызға аласыз - және міндетті түрде қайта ораласыз.
– «Құйрықты шәкірттеріңіз» жарыс жеңімпазы. Жаттығудағы табыстың сыры неде?
– Меніңше, оның сыры бірнеше нәрседе жатыр. Ең алдымен жануарларға деген сүйіспеншілік. Ит өзін жақсы көретінін және бағалайтынын сезінуі керек. Екіншіден, шыдамдылық. Жаттығу уақыт пен күш жұмсайды. Жылдам нәтижелер жоқ. Үшіншіден, жүйелілік. Ит одан не қалайтынын түсінуі керек. Ал ең бастысы - сенім. Ит иесіне сенуі керек. Бұлсыз ештеңе жұмыс істемейді. Мен зорлық-зомбылық әдістерін қолданбаймын. Менің ойымша, итке сүйіспеншілікпен, мақтаумен және емдеумен кез келген нәрсені үйретуге болады.
– Ит иесінің бейнесі деген рас па?
– Бұл жерде біраз шындық бар. Ит шынымен иесінің мінез-құлық қасиеттерін қабылдайды. Егер иесі тыныш және сенімді болса, ит бірдей болады. Егер ол агрессивті және жүйке болса, ит де солай болуы мүмкін. Бірақ бұл жалғыз фактор емес. Генетика, тәрбие және әлеуметтену үлкен рөл атқарады. Мен әрқашан айтамын: ит - адам оған не салады. Ал бұл үлкен жауапкершілік.
– Өзіңіздің пікірлестерден құралған ұжым туралы айтып беріңізші.
- Мен Александр Глазунов пен Юлия Подрезова сияқты талантты және өз ісіне берілген адамдармен жұмыс істеп жатқаныма өте қуаныштымын. Біз «Қазақстан кинологтар одағы» республикалық қауымдастығының мүшесіміз. Олар менің шәкірттерім. Бірге жұмыс істейміз, тәжірибе алмасамыз, бір-бірімізге қолдау көрсетеміз. Әркімнің өз күшті жақтары бар. Білім мен күш-жігерді біріктіру арқылы біз жақсы нәтижелерге қол жеткіземіз. Топтық жұмыс өте маңызды.
– Жаңадан бастаған кинологтар мен ит алуды жоспарлап жүргендерге қандай кеңес берер едіңіз?
– Жаңадан бастаған кинологтарға қиындықтардан қорықпауға, үнемі үйреніп, жетілдіріп отыруға, шыдамдылық пен жануарларды сүюге кеңес берер едім. Ал енді ғана ит алуды жоспарлап жүргендер үшін тұқым таңдауға байыппен қарауды, оның ерекшеліктері мен қажеттіліктерін зерделеуді, өз күштеріңізді бағалауды және ит иесі алатын жауапкершілікке дайын болуды ұсынамын.
