Специальный налоговый режим для МСБ: кого не затронут повышенные ставки НДС
В первом чтении поправок в новый Налоговый кодекс в Мажилисе депутатам и правительству **удалось** достичь компромисса. Ставка НДС будет установлена на уровне 16%, а порог для выхода на НДС - 40 миллионов тенге. Определённые категории субъектов предпринимательства смогут рассчитывать на послабления. В частности, для МСБ в Министерстве национальной экономики подготовили проект специального налогового режима. Кто попадает в льготную группу - рассказываем в обзоре FRESH CITY.
Автор: Редакция Fresh City
Специальный налоговый режим для МСБ: кого не затронут повышенные ставки НДС
НДС, КПН, новые правила открытия ИП и налог на роскошь
9 апреля в Мажилисе состоялись первые чтения поправок в Налоговый кодекс. Главным их итогом стало закрепление ставки НДС на уровне 16% с порогом регистрации в качестве плательщика НДС в 40 млн тг.
Помимо НДС, ставка изменится и у корпоративного подоходного налога (КПН) - она будет равняться 20% на базовом уровне. Однако в некоторых секторах ставка станет выше - для банковского и игорного бизнеса - 25%, а в некоторых ниже: для финансового лизинга - 10%, социальной сферы - 5% (с дальнейшим увеличением до 10%), сельхозтоваропроизводителей - 3%. Индивидуальный подоходный налог (ИПН) ожидает прогрессивная ставка, зависящая от размера годового дохода плательщика. Если он превышает 8,5 тыс. МРП, или 33,4 миллиона тенге (на 2025 год), то платить придётся 15% от дохода.
Как отметил министр национальной экономики, также ужесточат открытие новых ИП. «Для тех, кто ранее совершал нарушения, тех, кто имеет дополнительные бездействующие ИП, открытие новых ИП будет усложнённым процессом», - выступил Серик Жумангарин в Мажилисе.
Состоятельным казахстанцам придётся «делиться» благосостоянием с бюджетом согласно новому налогу на роскошь. Если стоимость всей недвижимости гражданина превышает 450 миллионов тенге, то, соответственно, ставка налога на недвижимость будет выше. То же касается легковых автомобилей дороже 75 миллионов тенге, морских судов и летательных аппаратов - на них вводится специальный акциз.
Оптимизации подвергнутся налоговые льготы. Власти хотят отменить 128 налоговых льгот на сумму 1,3 трлн тенге. Министерство пропишет условия предоставления льгот, продления и сокращения. Ежегодно планируется проводить мониторинг их эффективности. При этом на 30% сократится налоговая отчётность, а налоговые органы не будут блокировать счета компаний из-за незначительных задолженностей.
Если Налоговый кодекс всё же будет принят в этом году, то данные поправки вступят в силу 1 января 2026 года.
Каким станет специальный налоговый режим?
Самый главный вопрос, волнующий МСБ - останется ли упрощёнка и кому она будет доступна? «Некоторые будут работать в специальном налоговом режиме. Некоторые виды деятельности действительно будут ограничены, и для них предусмотрен запретительный список. Но все они не смогут работать в общеустановленном режиме налогообложения. Это станет определённой нормой, которая будет способствовать выведению бизнеса из тени и оплате НДС. Мы сохраняем режим упрощённой декларации, а также специальный налоговый режим для фермерских и крестьянских хозяйств. В этих частях изменений не планируется - мой коллега уже это отмечал. Во всех существующих налоговых режимах бизнес сохранит возможность пользоваться государственной поддержкой. Если предприниматель ведёт учёт - например, через приложение, использует онлайн-кассы и электронные счета-фактуры, то налоговые отчисления будут производиться автоматически, исходя из его фактических доходов», - выступил министр национальной экономики Серик Жумангарин.
Что же конкретно предлагает правительство? Первое - это оптимизация специальных налоговых режимов (СНР). Их останется три: - новый льготный режим для самозанятых; - специальный налоговый режим на основе упрощённой декларации; - специальный налоговый режим для крестьянских и фермерских хозяйств. СНР на основе упрощённой декларации будет применяться с прежним лимитом дохода - 2,4 миллиарда тенге в год (600 тысяч МРП). Но при этом снимаются ограничения по численности сотрудников. Налоговая ставка составит 4%, но может быть снижена до 2% - это решение остаётся за местными маслихатами. Важная ремарка - новый режим станет доступен только для предпринимателей, работающих с физлицами (B2C). «Правительством было предложено распространение режима только по определённым видам деятельности, и главное условие - только операции B2C. При этом операции B2B могут осуществляться только в рамках спецрежима», - отметил Серик Жумангарин. Если налогоплательщик на упрощёнке покупает товар или услугу у юрлица, работающего в спецрежиме, он не сможет поставить расходы на вычет по НДС. Перечень видов деятельности, которые могут использовать упрощённую декларацию, будет определяться постановлением Правительства. «Таким образом, магазины у дома, парикмахерские и предприниматели, работающие с населением, подпадут под эти условия и не станут плательщиками НДС. Им не надо бояться», - добавил министр.
Серьёзным моментом стало и то, что теперь предприниматели станут защищёнными от полной блокировки деятельности бизнеса из-за незначительных сумм налоговых задолженностей.
Мнение экспертов
Теперь самое главное - определиться с перечнем видов деятельности, которые смогут выйти на специальный налоговый режим. Или, точнее, тех, кому вход в этот «клуб» будет закрыт. «Если список будет сформирован корректно, то вопрос порога по НДС может вообще перестать быть критичным. Это связано с тем, что налоговая нагрузка перераспределится, и бюджет всё равно будет получать поступления, поскольку для бизнеса предусмотрена ставка в 4% от оборота», - поделился своим мнением в интервью для издания LSM замглавы НПП «Атамекен» Тимур Жаркенов.
По мнению эксперта, такая нагрузка сопоставима с НДС и КПН и может способствовать выводу бизнеса из тени.
«Если бы мы промолчали, бизнес оказался бы в общем режиме и платил бы не 2-4 процента с оборота, как сейчас, а 16 процентов НДС и 20 процентов с чистой прибыли по КПН. Это буквально уничтожило бы малый бизнес. Мы также добиваемся отмены запрета на B2B- отношения между субъектами специального режима. Это важно для того, чтобы предприниматели могли свободно и легально сотрудничать друг с другом. Упрощёнка не должна быть инструментом для налоговой оптимизации крупных игроков: банков, недропользователей, производителей алкоголя и табака. У них есть другие ресурсы и возможности. А упрощённый режим должен защищать именно малый бизнес», - отметил лидер партии «Respublica» и председатель парламентской фракции Айдарбек Ходжаназаров.
Благодаря фракции «Respublica» во многом и стали возможны такие компромиссы с правительством. Но в этом может заключаться другая проблема.
«В целом, как по мне, результаты обсуждения в Мажилисе не самые хорошие пока. Есть ощущение, что для депутатов важнее компромиссы с правительством, а не учёт интересов бизнеса и обычных людей, которых, по идее, именно они и должны представлять. Во всяком случае, ни одного внятного возражения на предложения правительства я не услышал», - выразил своё мнение в личном блоге юрист и предприниматель Ержан Есимханов.
После того как Мажилис одобрил проект поправок в первом чтении, остаётся мало надежды на то, что интересы бизнеса всё же будут полностью услышаны и учтены. Однако действие остаётся за Сенатом.
ШОБ үшін арнайы салық режимі: жоғарылатылған ҚҚС ставкалары кімге әсер етпейді
Мәжілісте жаңа Салық кодексіне енгізілген өзгерістердің бірінші оқылымында депутаттар мен үкімет **мәмілеге келе алды**. ҚҚС мөлшерлемесі 16 пайыз деңгейінде белгіленіп, ҚҚС енгізу шегі 40 миллион теңгені құрайды. Кәсіпкерлік субъектілерінің жекелеген санаттары релаксацияларға сене алады. Атап айтқанда, Ұлттық экономика министрлігі ШОБ үшін арнайы салық режимінің жобасын дайындады. FRESH CITY шолуында артықшылықты топқа кім кіретінін айтамыз.
ҚҚС, КТС, жеке кәсіпкер ашудың жаңа ережелері және сән-салтанат салығы
9 сәуірде Мәжілісте Салық кодексіне енгізілген өзгерістердің бірінші оқылымдары өтті. Олардың негізгі нәтижесі ҚҚС төлеуші ретінде тіркелу шегі 40 млн теңге болатын ҚҚС ставкасын 16% деңгейінде бекіту болды.
ҚҚС-тан басқа корпоративтік табыс салығының (КТС) мөлшерлемесі де өзгереді – ол базалық деңгейде 20% құрайды. Дегенмен, кейбір салаларда бұл көрсеткіш жоғары болады – банктік және ойын бизнесі үшін – 25%, ал кейбіреулерінде төменірек: қаржылық лизинг бойынша – 10%, әлеуметтік салада – 5% (бұдан әрі 10%-ға дейін өсумен), ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер – 3%. Жеке табыс салығы (ЖТС) төлеушінің жылдық табысының мөлшеріне байланысты прогрессивті мөлшерлемеге жатады. Егер ол 8,5 мың АЕК немесе 33,4 миллион теңгеден (2025 жылға) асып кетсе, онда табыстың 15 пайызын төлеуге тура келеді.
Ұлттық экономика министрі атап өткендей, жаңа жеке кәсіпкерлерді ашу да күшейтілетін болады. «Бұрын заңбұзушылыққа жол бергендер үшін қосымша әрекетсіз жеке кәсіпкерлері барлар үшін жаңа жеке кәсіпкерлерді ашу күрделі процесс болады», - деді Серік Жұманғарин Мәжілісте.
Жаңа сән-салтанат салығы бойынша ауқатты қазақстандықтар өз байлығын бюджетпен «бөлісуге» мәжбүр болады. Егер азаматтың бүкіл мүлкінің құны 450 миллион теңгеден асса, сәйкесінше мүлік салығы да жоғары болады. Бұл 75 миллион теңгеден асатын жеңіл автокөліктерге, теңіз кемелері мен ұшақтарға да қатысты – оларға арнайы акциз енгізілді.
Салық жеңілдіктері оңтайландырылатын болады. Билік 1,3 триллион теңгені құрайтын 128 салық жеңілдіктерін жоймақшы. Жеңілдіктерді беру, ұзарту және қысқарту шарттарын министрлік белгілейді. Олардың тиімділігін жыл сайын бақылау жоспарлануда. Бұл ретте салық есептілігі 30%-ға азаяды, ал салық органдары болмашы қарыздарға байланысты компания шоттарын бұғаттамайды.
Егер Салық кодексі соған қарамастан осы жылы қабылданса, онда бұл түзетулер 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді.
Арнаулы салық режимі қандай болады?
ШОБ субъектілерін толғандыратын ең маңызды мәселе – жеңілдетілген жүйе сақталып қала ма және ол кімге қолжетімді болады? "Кейбіреулер арнайы салық режимінде жұмыс істейтін болады. Кейбір қызмет түрлері шынымен шектеліп, оларға тыйым салу тізімі беріледі. Бірақ олардың барлығы жалпы белгіленген салық режимінде жұмыс істей алмайды. Бұл бизнесті көлеңкеден шығаруға және ҚҚС төлеуге көмектесетін белгілі бір нормаға айналады. Бізде оңайлатылған декларациялау режимі, сондай-ақ шаруа қожалықтары мен шаруа қожалықтары үшін арнайы салық жоспарлары бар. Бұл бөліктердегі өзгерістер - бұл барлық қолданыстағы салық режимдерінде бизнес мемлекеттік қолдаудан пайда алу мүмкіндігін сақтайды, егер кәсіпкер, мысалы, өтініш арқылы есеп жүргізсе, онлайн-кассалық машиналарды және электрондық шот-фактураларды пайдаланса, онда салық шегерімдері оның нақты кірісіне қарай автоматты түрде жасалады», - деді З.
Үкімет нақты не ұсынып отыр? Біріншісі – арнаулы салық режимдерін оңтайландыру (ТР). Олардың үшеуі болады: - өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін жаңа жеңілдік режимі; - оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі; - шаруалар мен фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимі. Жеңілдетілген декларация негізіндегі SNR бірдей кіріс шегімен қолданылады - жылына 2,4 млрд теңге (600 мың АЕК). Бірақ сонымен бірге қызметкерлер санына шектеулер алынып тасталады. Салық мөлшерлемесі 4 пайызды құрайды, бірақ оны 2 пайызға дейін төмендетуге болады – бұл шешім жергілікті мәслихаттарда қалады. Маңызды ескерту – жаңа режим тек жеке тұлғалармен жұмыс істейтін кәсіпкерлерге ғана қолжетімді болады (B2C). «Үкімет бұл режимді қызметтің жекелеген түрлеріне ғана таратуды ұсынды, ал негізгі шарт тек B2C операциялары болып табылады. Сонымен бірге, B2B транзакциялары тек ерекше режим аясында ғана жүзеге асырылуы мүмкін», - деді Серік Жұманғарин. Оңайлатылған салық төлеуші ерекше режимде жұмыс істейтін заңды тұлғадан өнімді немесе қызметті сатып алса, ҚҚС бойынша шығындарды шегерімге жатқыза алмайды. Оңайлатылған декларацияны қолдануға болатын қызмет түрлерінің тізбесі Үкімет қаулысымен айқындалады. «Осылайша, тұрмыстық дүкендер, шаштараздар және халықпен жұмыс істейтін кәсіпкерлер бұл шарттарға түсіп, ҚҚС төлеушілері болмайды, олардан қорқудың қажеті жоқ», - деп қосты министр.
Маңызды жайт, енді кәсіпкерлер салық берешегінің мардымсыз сомасына байланысты кәсіпкерлік қызметке толық тосқауыл қоюдан қорғалатын болады.
Сарапшылардың пікірі
Енді ең бастысы – арнаулы салық режиміне сәйкес келетін қызмет түрлерінің тізбесі туралы шешім қабылдау. Немесе, дәлірек айтсақ, осы «клубқа» кірушілер жабылады. «Тізім дұрыс құрылса, ҚҚС шегі мәселесі мүлде сыни болып қалуы мүмкін. Бұл салық ауыртпалығының қайта бөлінуіне байланысты, ал бюджет бұрынғысынша кірісті алады, өйткені бизнес үшін айналымның 4 пайызы қамтамасыз етілген», - деді «Атамекен» ҰКП төрағасының орынбасары Тимур Жәркенов ЛСМ берген сұхбатында.
Сарапшының пікірінше, мұндай ауыртпалық ҚҚС және КТС-пен салыстыруға келеді және бизнесті көлеңкеден шығаруға көмектеседі.
«Егер біз үндемей отыра берсек, бизнес жалпы режимге еніп, қазіргідей айналымның 2-4 пайызын емес, ҚҚС-ның 16 пайызын және КТС бойынша таза пайданың 20 пайызын төлейтін еді. Бұл шағын бизнесті сөзбе-сөз құртып жіберер еді. Сондай-ақ, біз арнайы режимдегі субъектілер арасындағы B2B қарым-қатынасына салынған тыйымды алып тастауға тырысып жатырмыз. Бірін-бірі оңайлату ірі ойыншылардың: банктердің, жер қойнауын пайдаланушылардың, алкоголь мен темекі өндірушілердің басқа да ресурстары мен мүмкіндіктері бар, ал жеңілдетілген режим шағын бизнесті қорғауға тиіс емес», - деді парламенттік фракцияның төрағасы Айдарбек Қожаназаров.
«Республика» фракциясының арқасында үкіметпен мұндай ымыраға келу көп жағдайда мүмкін болды. Бірақ бұл жерде басқа мәселе болуы мүмкін.
"Жалпы, мен үшін Мәжілістегі талқылаудың қорытындысы әзірге жақсы емес. Депутаттар үшін бизнес пен қарапайым халықтың мүддесін ескеруден гөрі үкіметпен ымыраға келу маңыздырақ деген пікір бар. Қалай болғанда да, мен үкіметтің заң жобасына нақты қарсылық білдіргенін естіген жоқпын", - деді Ерханов. оның жеке блогындағы пікірі.
Мәжіліс түзетулер жобасын бірінші оқылымда мақұлдағаннан кейін бизнестің мүдделері әлі де толық тыңдалып, ескерілетініне үміт аз. Алайда әрекет Сенатта қалады.
