Марат Бисенгалиев - артист, чьё имя известно во многих странах. Скрипач-виртуоз, обладатель золотых дисков за вклад в мировую культуру и многочисленных государственных наград. Его сотрудничество с компаниями Naxos, Marco Polo, EMI и Sony BMG подарило миру записи, занявшие достойное место в сокровищнице музыкального искусства. Британская The Times назвала его brilliant violin soloist , а американский журнал Fanfare сравнил с современным Изаи. Маэстро выступал с ведущими оркестрами на лучших сценах мира - от Carnegie Hall в Нью-Йорке до Royal Albert Hall и Royal Festival Hall в Лондоне.
В юбилейной программе для уральцев прозвучат произведения Фрица Крейслера, Мукана Тулебаева, Джона Корильяно, Карла Дженкинса и Генрика Венявского. Вторая часть концерта будет посвящена музыке Эдварда Элгара. Накануне приезда маэстро поделился воспоминаниями и планами в интервью.
- Марат Саметович, когда вы последний раз были в Уральске? - В 2017 году я выступал с Almaty Symphony Orchestra на концерте, посвящённом моему 55-летию. Тогда область возглавлял Алтай Кульгинов. Он присутствовал на концерте и лично поздравил меня. Приём был очень тёплым: мне вручили подарок, который до сих пор хранится в моём доме во Франции. Недавно мы снова встретились с Алтаем Кульгиновым, ныне Чрезвычайным и Полномочным Послом в Эстонии, по приглашению которого я сыграл в этой стране. Возвращаться в Уральск всегда радостно: с городом связано многое. Здесь жили мои родители. По инициативе экс-акима Крымбека Кушербаева был создан Западноказахстанский филармонический оркестр и современная студия. Так что предстоящая встреча обещает быть особенно тёплой.
- Недавно в Алматы прошло шоу QUSTAR. Расскажите, как оно создавалось и где уже успели показать? - Проект был представлен только в Алматы. Это действительно уникальное событие для культурной жизни Казахстана. Продюсером выступил Кайрат Кульбаев. Мы сотрудничаем более 15 лет. Он автор проектов «Джулия» и Mr. Adam . Наше партнёрство началось с создания Almaty Symphony Orchestra - первого частного симфонического оркестра в стране. Ансамбль быстро заявил о себе на мировой арене: от Carnegie Hall в Нью-Йорке до Royal Albert Hall в Лондоне. Позже мы начали экспериментировать с форматами. Так появилось шоу «Энергия звука» на EXPO, где музыканты не просто играли, но и становились частью театрализованного представления. Этот опыт вдохновил нас на QUSTAR, который мы посвятили юбилею Нургисы Тлендиева. Название пришло мгновенно: оно передаёт дух творчества композитора, которому, как птице, нужны свобода и вдохновение для полёта.
- Расскажите о Symphony Orchestra of India (SOI) Mumbai. Как появился этот коллектив? - В 2003 году я основал первый в истории Индии профессиональный симфонический оркестр. Всё вышло неожиданно: мы выступали с уральским коллективом в Лондоне, и концерт посетил Хушру Сантук, президент Национального центра исполнительских искусств Мумбаи. Он пригласил нас в Индию. На тот момент в стране не существовало симфонических оркестров. Я взялся за создание коллектива и впоследствии стал его художественным руководителем, а также пожизненным почётным членом центра. В 2010 году SOI впервые выступил за рубежом - в Москве, на Пятом фестивале симфонических оркестров мира. Сегодня репертуар включает симфонические поэмы Штрауса, концерты Моцарта, Вебера, Брамса, Венявского, Сибелиуса, Рахманинова, Элгара, Хачатуряна, симфонии Бетховена, Мендельсона, Дворжака, Чайковского, Шостаковича и других композиторов. С 2012 года оркестр также выполняет образовательную миссию: в его стенах обучаются талантливые дети.
- Вторая часть концерта состоит из произведений Эдварда Элгара. Он вам особенно дорог? - Американский фонд Elgar Foundation наградил меня за вклад в изучение его творчества. Высшей наградой стал золотой диск и портрет композитора, написанный для меня австралийским художником Ральфом Лиллфордом. Я записал полную антологию скрипичных произведений Элгара, провёл серьёзную исследовательскую работу, поднял из архивов его забытые сочинения и дал им новую жизнь. Его музыка для меня особенно дорога. Также я высоко ценю произведения Карла Дженкинса и Генрика Венявского.
- Как вы оцениваете школу классической музыки в Казахстане? - В нашей стране сохранились сильные традиции советской школы. Благодаря этому Казахстан выпускает музыкантов мирового уровня. Я сам её выпускник. В моей академии и оркестре в Индии много казахстанцев, и все они - профессионалы высокого класса. Нам повезло, что в разные годы сюда приезжали выдающиеся представители искусства из разных уголков СССР. Сосланные педагоги создали балетную школу, воспитали поколения пианистов, скрипачей, трубачей. Я окончил специализированную школу для одарённых детей им. К. Ж. Байсеитовой, затем учился в Алма-Атинской консерватории имени Курмангазы у прекрасных педагогов, позже перевёлся в Московскую консерваторию.
- В какой стране вы живёте, куда возвращаетесь после гастролей? - Живу на юге Франции, в небольшой деревушке в красивой местности. Это место, куда я возвращаюсь, чтобы восстановить силы. Я остаюсь гражданином Казахстана, во Франции имею вид на жительство. Также он есть у меня в Англии. В Мумбаи, где мой оркестр, провожу 3-4 месяца, остальное время - в Европе, Америке… График стараюсь строить так, чтобы он совпадал с наиболее комфортным временем года.
- Как вы считаете, когда концерт можно считать состоявшимся? - Когда происходит обмен с публикой, когда она получает мою энергетику и наполняет сердца музыкой.
Instagram: marat_bisengaliev
Аман бол, маэстро!
16 қарашада Оралда әлемге әйгілі виртуоз скрипкашы Марат Бисенғалиевтің жеке концерті өтеді. Концерттік гастроль оның шығармашылық қызметінің 40 жылдығына арналған.
Марат Бисенғалиев есімі көптеген елдерге танымал суретші. Виртуоз скрипкашы, әлемдік мәдениетке қосқан үлесі үшін алтын дискілердің және көптеген мемлекеттік наградалардың иегері. Оның Naxos, Marco Polo, EMI және Sony BMG компанияларымен ынтымақтастығы музыкалық өнердің қазынасынан лайықты орын алған әлемдік жазбаларды берді. Британдық The Times оны тамаша скрипка солисі деп атады, ал американдық Fanfare журналы оны қазіргі Изаямен салыстырды. Маэстро жетекші оркестрлермен Нью-Йорктегі Карнеги Холлдан бастап Лондондағы Royal Albert Hall мен Royal Festival Hall-ға дейінгі әлемнің ең үздік сахналарында өнер көрсетті.
Оралға арналған мерейтойлық бағдарламада Фриц Крейслер, Мұқан Төлебаев, Джон Кориглиано, Карл Дженкинс және Генрик Виениавскидің туындылары көрсетіледі. Концерттің екінші бөлімі Эдвард Эльгардың музыкасына арналады. Келу қарсаңында маэстро сұхбатында естеліктерімен, жоспарларымен бөлісті.
– Марат Сәметұлы, Оралда соңғы рет қашан болдыңыз? – 2017 жылы Алматы қаласының симфониялық оркестрімен 55 жылдық мерейтойыма арналған концертте өнер көрсеттім. Одан кейін облысты Алтай Көлгінов басқарды. Ол концертке қатысып, мені жеке құттықтады. Қабылдау өте жылы болды: маған Франциядағы үйімде сақталған сыйлық берілді. Жақында біз қазір Эстониядағы Төтенше және Өкілетті Елші Алтай Көлгіновпен тағы кездестік, оның шақыруымен осы елде өнер көрсеттім. Оралға қайтып оралу әрқашан қуаныш: қаламен байланысты көп нәрсе бар. Менің ата-анам осында тұратын. Экс-әкім Қырымбек Көшербаевтың бастамасымен Батыс Қазақстан филармониясының оркестрі мен заманауи студия құрылды. Сондықтан алдағы кездесу ерекше жылы болады деп уәде етеді.
– Жақында Алматыда QUSTAR шоуы өтті. Оның қалай жасалғанын және оны қай жерде көрсеткеніңізді айтыңызшы? – Жобаның тұсаукесері тек Алматыда өтті. Бұл шын мәнінде Қазақстанның мәдени өмірі үшін бірегей оқиға. Продюсері Қайрат Құлбаев болды. Біз 15 жылдан астам уақыт бойы ынтымақтасамыз. Ол «Джулия» және Адам мырза жобаларының авторы. Біздің серіктестігіміз Алматы симфониялық оркестрін – еліміздегі алғашқы жекеменшік симфониялық оркестрді құрудан басталды. Ансамбль тез арада әлемдік аренада өзін танытты: Нью-Йорктегі Карнеги Холлдан Лондондағы Король Альберт Холлға дейін. Кейінірек біз форматтармен тәжірибе жасай бастадық. Музыканттар ойнап қана қоймай, театрландырылған қойылымның бір бөлігіне айналған ЭКСПО-да «Дыбыс энергиясы» шоуы осылай пайда болды. Осы тәжірибе бізді Нұрғиса Тілендиевтің мерейтойына арнаған QUSTAR құруға шабыттандырды. Бұл атау бірден пайда болды: ол құс сияқты еркіндік пен ұшуға шабытты қажет ететін композитордың шығармашылығының рухын білдіреді.
- Үндістанның Симфониялық оркестрі (SOI) Мумбай туралы айтып беріңізші. Бұл команда қалай пайда болды? – 2003 жылы мен Үндістан тарихындағы алғашқы кәсіби симфониялық оркестрді құрдым. Барлығы күтпеген жерден шықты: біз Лондонда «Урал» тобымен өнер көрсеттік, ал концертке Мумбайдағы Ұлттық өнер орталығының президенті Хушру Сантук қатысты. Ол бізді Үндістанға шақырды. Ол кезде елде симфониялық оркестрлер болған жоқ. Мен топ құру міндетін өз мойныма алдым, кейіннен оның көркемдік жетекшісі, сонымен қатар орталықтың өмір бойы құрметті мүшесі болдым. 2010 жылы SOI алғаш рет шетелде – Мәскеуде Дүниежүзілік симфониялық оркестрлердің бесінші фестивалінде өнер көрсетті. Бүгінгі таңда репертуарда Штраустың симфониялық поэмалары, Моцарт, Вебер, Брамс, Виенавский, Сибелиус, Рахманинов, Эльгар, Хачатурянның концерттері, Бетховен, Мендельсон, Дворак, Чайковский, Шостакович және басқа композиторлардың симфониялары бар. 2012 жылдан бері оркестр тәрбиелік миссиясын да атқарып келеді: оның қабырғасында дарынды балалар білім алуда.
– Концерттің екінші бөлімі Эдвард Эльгардың шығармаларынан тұрады. Ол сізге ерекше қымбат па? – Америкалық Эльгар қоры оның шығармашылығын зерттеуге қосқан үлесім үшін мені марапаттады. Ең жоғары марапат – алтын диск және австралиялық суретші Ральф Лиллфорд маған арнап салған композитордың портреті болды. Эльгардың скрипка шығармаларының толық антологиясын жазып алдым, байыпты зерттеулер жүргіздім, ұмыт болған шығармаларын мұрағаттан алып шығып, оларға жаңа өмір сыйладым. Оның музыкасы мен үшін ерекше қымбат. Мен Карл Дженкинс пен Генрик Виениавскидің жұмыстарын да бағалаймын.
– Қазақстандағы классикалық музыка мектебін қалай бағалайсыз? – Елімізде кеңес мектебінің берік дәстүрлері сақталған. Соның арқасында Қазақстан әлемдік деңгейдегі музыканттарды шығарып жатыр. Мен өзім бітірушімін. Үндістандағы менің академиямда және оркестрімде көптеген қазақстандықтар бар және олардың барлығы жоғары санатты мамандар. Әр жылдары мұнда КСРО-ның түкпір-түкпірінен көрнекті өнер өкілдерінің келуінің жолы болды. Жер аударылған мұғалімдер балет мектебін құрып, пианисттердің, скрипкашылардың, кернейшілердің ұрпақтарын дайындады. Мен дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектепті бітірдім. Қ.Ж. Байсейітова, кейін Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясында үздік оқытушылардан білім алып, кейін Мәскеу консерваториясына ауысты.
– Қай елде тұрасыз, гастрольдік сапардан қай елге ораласыз? – Мен Францияның оңтүстігінде, әдемі аудандағы шағын ауылда тұрамын. Бұл мен емделуге қайтатын жерім. Менің Қазақстан азаматымын және Францияда тұруға рұқсатым бар. Менде Англияда да бар. Мен 3-4 айды оркестрім орналасқан Мумбайда өткіземін, қалған уақытымды Еуропада, Америкада өткіземін... Мен кестемді жылдың ең қолайлы мезгіліне сәйкес келетіндей етіп құруға тырысамын.
– Концерт қашан аяқталды деп санайсыз? – Жұртшылықпен пікір алмасу болғанда, олар менің қуатымды алып, жүректерін әнге толтырғанда.
Instagram: marat_bisengaliev
