Жания Аубакирова: «Никакому настоящему делу не хватит одной жизни»
Жания Аубакирова - именитая казахстанская пианистка, педагог, профессор, ректор Казахской национальной консерватории им. Курмангазы (1997-2018). Народная артистка Казахстана, лауреат Государственной премии РК в области литературы и искусства, кавалер ордена искусств и литературы Франции - только некоторые из ее профессиональных достижений. 19 октября Жания Яхияевна дала концерт во дворце искусств «Атамекен». Пользуясь ее приездом в Уральск, FRESH CITY провели интервью с одной из самых выдающихся женщин Казахстана. - Добро пожаловать в Уральск, Жания Яхияевна! Приятно видеть в нашем городе таких выдающихся людей. Вы приехали к нам заранее, за несколько дней до концерта, и успели встретиться с учениками музыкальных школ и их преподавателями. Расскажите, какое впечатление на вас произвела эта встреча? - Впечатлений много, ведь я давно не была в Уральске и удивилась его преображению. Вот, к примеру, этот концертный зал «Атамекен» вызывает только восхищение. Я люблю общение с музыкантами, особенно маленькими - они ведь такие трогательные. Поэтому с удовольствием провела с ними встречу в музыкальной школе. Там были и их учителя; к слову, среди них немало выпускников консерватории. Получилось обоюдно полезное дело - и я впечатлена, и они вдохновлены. Так часто выходит, что я чувствую не просто профессиональное признание, а особое чувство со стороны педагогов и родителей учеников - восторженность, с которой встречают медийных персон, популярных личностей. - Как основательница авторской школы, как педагог и новатор для всего казахстанского музыкального образования, на чем вы сделали акцент в общении с учителями музыкальных школ? - Я всегда делюсь тем, что важно для меня. В условиях мастер-класса, который длится один- два часа, много информации не передать, поэтому это время уходит на знакомство, обмен мнениями. Со своей стороны я всегда хочу сделать акцент на раскрепощении музыкантов, преодолении скованности. Музыка - сложная дисциплина, которая требует большой отдачи. В связи с этим ученики музыкальных школ, студенты колледжей и консерваторий зачастую зацикливаются на страхе совершить ошибку, особенно если играть предстоит перед более опытными музыкантами. Своей задачей я вижу вселить в них уверенность и своих коллег призываю к этому же. Музыка должна приносить удовольствие - об этом не стоит никогда забывать. Инструмент - это продолжение музыканта; относиться к нему нужно с любовью, чтобы он отвечал хорошим звуком. - Когда музыкант может остановиться в постоянном стремлении к успеху и расслабиться? - Чтобы постичь музыкальную науку, приблизиться к искусству, нужно много лет. Это не легкая задача. Недостаточно выучить и хорошо сыграть одно произведение, выиграть с ним конкурс; даже несколько побед не дают возможности судить о человеке как о музыканте. Поэтому в нашей сфере действует многолетняя, многоступенчатая система образования. Сама я, к примеру, официально училась 18 лет, но фактически учусь каждый день: постоянные репетиции, работа над собой. Возможно, людям со стороны кажется, что опытный музыкант, народный артист, просто садится за инструмент и сходу играет любое произведение. Это далеко не так. - В этом году вашей авторской школе исполняется 30 лет. Что вы считаете самым главным достижением за все эти годы?
Автор: Редакция Fresh City
- Своим главным достижением я вижу воплощение собственного видения о том, что музыкант должен быть разносторонней личностью, и что музыкальная школа должна выпускать молодых людей, готовых к конкуренции в большом мире. Одностороннее образование чревато риском остаться невостребованным, засидеться на одном месте. Даже мне знакомы музыканты, которые недовольны своей жизнью, потому что, выбрав однажды музыку, они не могут уйти в другую сферу. Перед выпускниками моей школы нет барьеров: они реализуют себя в абсолютно разных сферах - от бизнеса до медицины, от юриспруденции до нефтегазовой отрасли. Открывая школу, я не представляла, что наши ученики будут покорять все континенты. Они успешны, довольны своей карьерой и при этом не теряют любви к музыке. - Вы подняли очень важную тему. Не все ученики музыкальных школ и даже студенты консерваторий станут известными музыкантами. Не всем дано быть великими. Как смириться с этим и двигаться дальше? - Работая с детьми в музыкальной школе, ты как педагог понимаешь, какие способности и таланты есть у того или иного ребенка. Видя это, нужно мягко направлять его, чтобы он не зацикливался только на музыке. В консерваторию, конечно, поступают уже осознанно, с целью построить музыкальную карьеру. Но даже здесь нужно понимать, что в музыкальной сфере нужны разные профессионалы. Так, в консерватории мы открыли в свое время факультет арт - менеджмента. Это очень востребованное образование, и наши выпускники, все без исключения, нашли свое место. В школе развить разносторонность в ребенке легче: у нас большой выбор
дополнительных дисциплин, которые могут увлечь детей. И даже несмотря на это, многие ученики посещают еще другие школы и секции. Например, одна из учениц уже в 5 классе делает успехи в модельной сфере, регулярно выступает на Миланской неделе моды в номинации «Детская мода». И в то же время я горжусь, что некоторые наши выпускники связывают жизнь с музыкой, покоряют Берлин, Вену, Москву. Я верю, что музыка необходима в любом случае. - Если говорить о профессиональных музыкантах, имеет ли значение, что ими движет - желание прославиться или искренняя любовь к музыке? - Не знаю, можно ли противопоставлять эти две мотивации, потому что, на мой взгляд, сначала есть любовь к музыке, а потом желание стать популярным. По отдельности они не работают. Только тяга к славе ни к чему не приведет. Можно просто, как это сейчас модно, вести блог, выставлять свою жизнь напоказ и становиться популярным. Но даже в этом случае «выстрелить» может только один-два случая. Нужно любить то, чем ты занимаешься, много вкладывать в это, и тогда люди тоже полюбят твое творчество. И я не отказываюсь от классического репертуара, хотя сегодня, как и всегда, в тренде более доступная, популярная музыка. - А как вы вообще относитесь к исполнению оркестром композиций из аниме или турецких сериалов? - Многие мои ученики бросились играть бесконечные саундтреки, и я вынуждена принять это. Музыкантам всегда было сложно во все времена: им нужно зарабатывать и на что-то жить. Но я надеюсь, что они не забудут о серьезном репертуаре, сложной музыке. Мода быстротечна - завтра такие концерты окажутся невостребованными, а они рискуют растерять свои прошлые навыки. Играть для души и для заработка можно разную музыку, но забывать о повышении своей квалификации нельзя. - Очень острая тема - заработок музыкантов. Огромное количество великих композиторов, исполнителей прошлого закончили свою жизнь в нищете. Как изменилось положение музыкантов в XXI веке.
- Все до сих пор очень сложно. Настоящее, трудное, глубокое и содержательное недоступно широким слоям и не может стать популярным. Я играю концерт, билеты на который стоят в десятки раз дешевле, чем на концерт поп-звезды с ярким световым шоу и запредельными децибелами. Яркая картинка превалирует над содержанием. Но среди моих выпускников есть большие артисты, которыми я горжусь, и верю, что у них осталась высокая цель. Рано или поздно сформируются условия, и они будут пожинать плоды своего упорства и веры в предназначение. - Вам приходится встречаться с молодыми казахстанскими композиторами? В каком направлении сейчас они движутся? - Конечно. Среди моих учеников есть те, кто пишет музыку. Здесь опять же встает финансовый вопрос. Сегодня композиторы имеют возможность заработать, создавая музыку к фильмам, то есть под заказ. - Лично для себя вы выбрали сложный путь. В одном из интервью даже называете себя «пахарем». Благодаря этому вы добились признания? - За инструмент я впервые села 62 года назад и до сих пор учусь. Только, знаете, «пахать» бывает недостаточно. Если бы у меня не было способностей, я бы не могла добиться того, что сейчас имею. Талант вкупе с трудолюбием дает положительный результат. Бог дал мне хорошую память и руки. Но без самоотдачи я бы не играла до сих пор и не была бы приглашена на самые разные концерты. Недавно выступала в Австралии, в Московской консерватории. Знаменитый пианист Денис Мацуев приглашал меня в жюри своего конкурса. В Казахстане у меня тоже много выступлений, только в Уральск давно не приглашали. К слову, не могу не отметить, какой замечательный здесь новый концертный зал. Слышала, что его построила нефтяная компания - видно, что средства не пожалели. Кстати, мои концерты и мастер-классы по регионам уже много лет поддерживаются нефтяной компанией «PetroKazakhstan». Благодаря их заинтересованности я имею возможность делиться опытом с будущими музыкантами. - Свое признание как музыканта вы связываете с врожденными способностями, но есть и то, где у вас способностей не было, а успех все равно пришел. В 90-е вам пришлось с нуля развивать бизнес. Как вам это удалось? - Просто жизнь поставила перед фактом, мне не оставалось ничего, кроме как действовать. Уж если я смогла «обуздать» рояль, то и бизнес должен был подчиняться! Свой опыт добиваться мастерства в искусстве я экстраполирую на область человеческих отношений. В бизнесе я делаю акцент на общении с людьми, поиске сторонников, потому что человек искусства редко бывает самодостаточным и всегда нуждается в поддержке. Поэтому у меня всегда много интервью, участия в телевизионных эфирах, изданных книг - это все средства для того, чтобы увлечь зрителя или читателя своей идеей. Это дает результат, таким же образом я развивала авторскую школу. - Для женщин в нашей стране всегда больше препятствий в карьерном плане. Кроме профессиональных качеств, у женщины оценивают ее имидж. Как вы относитесь к этому? - В этом плане я могу мало что рассказать. Как человек, выступающий на сцене, я всегда должна выглядеть опрятно - укладка, макияж. В обычной жизни строгой по отношению к своему внешнему виду меня не назовешь. Иногда люблю украшения, броши, рюши, чтобы смягчить образ, позволяю себе их больше как артистка. Больше внимания оказываю здоровью - гуляю по утрам с собакой, хожу в зал, занимаюсь с тренером.
- В социальных сетях можно встретить ролики, где у прохожих спрашивают, какая музыка играет у них в наушниках. Если опрос проходит вблизи музыкальных учебных заведений, то под прицел попадают учащиеся, молодые музыканты. В их наушниках играет классика. А что слушаете вы? - Тут я вас разочарую. Я слушаю подкасты разных экспертов о здоровье, политике и т.д. Но во время прогулки с собакой ничего не слушаю, а наслаждаюсь общением с другими владельцами питомцев. - На самом деле, в ответе на этот вопрос ожидалось услышать имена французских композиторов. Вас ведь так много связывает с музыкальным наследием этой страны и с самой Францией. Спустя четверть века мы хорошо помним казахские сезоны во Франции. С какими чувствами у вас ассоциируется тот период? - Я очень люблю Францию и каждый раз с удовольствием посещаю эту страну. Казахские сезоны прошли давно, но для меня они были своего рода вызовом. Как артистка, которая начала выступать в советское время, я привыкла к тому, что нам просто объявляли о конкурсе или концерте, везли туда и обратно. Зарубежных поездок очень мало. А тут мне предстояло сотрудничество с самыми разными музыкантами и режиссерами, общение с агентами и журналистами. Самое главное, что все увиденное во Франции я могла привезти в Казахстан. - За время, проведенное во Франции, вы познакомились с местной культурой и укладом жизни. Какие черты идентичности французов перекликаются с нашим, казахским менталитетом? - Французы с большим любопытством относятся к культурам других народов, потому что, в первую очередь, они ценят и любят свою культуру. Во Франции даже создали отдельное министерство Франкофонии, призванное сохранять национальное культурное наследие. В течение пяти лет мы тесно сотрудничали с французскими музыкантами благодаря программе Министерства иностранных дел Франции. От совместной работы с Посольством Франции в Казахстане и Парижской консерваторией наша музыкальная сфера получила мощный толчок к росту. Мы сильно изменились. Уникальный случай - французы подарили нам веру в себя. Сколько за этот короткий промежуток времени к нам приезжало музыкантов из Франции, сколько было встреч и концертов! Это был огромный вклад в казахстанскую культуру. - Глядя на свою карьеру прошлую и будущую, что вы сделали или желаете сделать для казахстанской музыки, чтобы почувствовать удовлетворение от жизни? - Этот вопрос заставил вспомнить слова отца. Он говорил: «Никакому настоящему делу не хватит одной жизни». То есть нужно несколько поколений, чтобы передавать дело в надежные руки. Я уверена, что мои ученики будут продолжать начатое мной дело. Сегодня я с удовольствием компенсирую то, чего мне не хватало во время руководства консерваторией, - много играю, принимаю приглашения, познаю новое. И потом школа стала стала чем-то гораздо большим, чем я себе изначально представляла: мы разрабатываем различные программы, например по искусственному интеллекту, который поможет учителям и разнообразит формы проведения уроков. Я вся в работе, в творчестве и получаю удовлетворение от жизни здесь и сейчас.
Жания Аубакирова: «Никакому настоящему делу не хватит одной жизни»
Жәния Әубәкірова: «Нақты бизнеске бір өмір жетпейді»
Жәния Әубәкірова – қазақтың атақты пианисті, педагог, профессор, атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының ректоры. Құрманғазы (1997-2018). Қазақстанның халық әртісі, әдебиет және өнер саласындағы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Францияның өнер және әдебиет ордендерінің иегері – бұл оның кәсіби жетістіктерінің бір парасы ғана. 19 қазан күні Жәния Яхияқызы «Атамекен» өнер сарайында концерт берді. Оралға сапарын пайдаланып FRESH CITY Қазақстандағы ең көрнекті әйелдердің бірімен сұхбат жүргізді. – Оралға қош келдіңіз, Жәния Яхияқызы! Қаламызда осындай көрнекті тұлғаларды көру қуантады. Концертке бірнеше күн қалғанда алдын ала бізге келіп, музыка мектебінің оқушыларымен және олардың ұстаздарымен кездесуге үлгердіңіз. Айтыңызшы, бұл кездесу сізге қандай әсер қалдырды? – Алған әсерім көп, Оралға бармағаныма көп болды, оның өзгергеніне таң қалдым. Мысалы, мына «Атамекен» концерттік залы тек таңданыс тудырады. Мен музыканттармен, әсіресе кішкентайлармен сөйлескенді ұнатамын - олар өте әсерлі. Сондықтан олармен музыка мектебінде кездескеніме қуаныштымын. Олардың мұғалімдері де сонда болды; Айтпақшы, олардың арасында консерваторияны бітіргендер де аз емес. Бұл екі жаққа да пайдалы болды - мен қатты әсер алдым және олар шабыттанды. Мені кәсіби мойындау ғана емес, ұстаздар мен студенттердің ата-аналары тарапынан ерекше сезім – БАҚ өкілдері мен танымал тұлғаларды қарсы алатын ынта-ықыластар жиі кездеседі. – Авторлық мектептің негізін қалаушы, бүкіл қазақ музыкалық білімінің жаңашыл ұстазы ретінде музыка мектептерінің мұғалімдерімен қарым-қатынаста не нәрсеге көңіл бөлдіңіз? - Мен әрқашан өзім үшін маңызды нәрселермен бөлісемін. Бір-екі сағатқа созылатын шеберлік сабағында берілетін ақпарат аз болғандықтан, бұл уақыт бір-бірімен танысып, пікір алмасуға жұмсалады. Өз тарапымнан мен әрқашан музыканттарды босатуға және тежелуді жеңуге көңіл бөлгім келеді. Музыка – көп күш салуды талап ететін күрделі пән. Осыған байланысты музыкалық мектептердің, колледждердің және консерваториялардың студенттері, әсіресе тәжірибелі музыканттардың алдында ойнауға тура келсе, қателесуден қорқады. Мен өзімнің міндетімді олардың сенімін ояту деп білемін және әріптестерімді де солай етуге шақырамын. Музыка ләззат әкелуі керек - бұл ешқашан ұмытылмауы керек. Аспап – музыканттың жалғасы; ол жақсы дыбыспен жауап беруі үшін оған сүйіспеншілікпен қарау керек. – Музыкант қай кезде үнемі жетістікке жету жолында тоқтап, демалуы мүмкін? – Музыка ғылымын ұғынып, өнерге жақындау үшін көп жылдар керек. Бұл оңай шаруа емес. Бір пьесаны жақсы үйреніп, ойнап, онымен жарыста жеңіске жету жеткіліксіз; Тіпті аздаған жеңістер адамды музыкант ретінде бағалауға мүмкіндік бермейді. Сондықтан ауданымызда ұзақ мерзімді, көп сатылы білім беру жүйесі қалыптасқан. Мен өзім, мысалы, ресми түрде 18 жыл оқыдым, бірақ іс жүзінде мен күн сайын оқимын: тұрақты жаттығулар, өзіммен жұмыс. Сырттан қарағанда адамдарға тәжірибелі музыкант, халық әртісі аспаптың басына жай ғана отырып алып, кез келген шығарманы бірден ойнайтын сияқты көрінетін шығар. Бұл шындықтан алыс. – Биыл сіздің авторлық мектебіңізге 30 жыл толып отыр. Осы жылдардағы ең маңызды жетістік не деп ойлайсыз?
– Мен өзімнің басты жетістігімді музыкант жан-жақты адам болуы керек, ал музыка мектебінен үлкен әлемде бәсекеге түсуге дайын жастарды шығару керек деген өз көзқарасымның жүзеге асуы деп білемін. Бір жақты білім талапсыз қалу және бір жерде қалу қаупі бар. Тіпті мен өз өмірлеріне көңілі толмайтын музыканттарды білемін, өйткені олар бір кездері музыканы таңдаған соң, басқа салаға бара алмайды. Менің мектебімнің түлектері үшін ешқандай кедергілер жоқ: олар өздерін мүлде басқа салаларда – бизнестен медицинаға, заңнан мұнай-газ саласына дейін жүзеге асырады. Мектепті ашқанда біздің оқушылар барлық құрлықты бағындырады деп ойламаппын. Олар табысты, мансабына қанағаттанады және әлі күнге дейін музыкаға деген сүйіспеншілігін жоғалтпайды. – Сіз өте маңызды тақырып көтердіңіз. Музыка мектебінің студенттері, тіпті консерватория студенттерінің бәрі атақты музыкант бола алмайды. Кез келген адам керемет болу керек емес. Мұнымен қалай келісіп, әрі қарай жүруге болады? - Музыка мектебінде балалармен жұмыс жасай отырып, сіз мұғалім ретінде белгілі бір баланың қандай қабілеті мен дарыны бар екенін түсінесіз. Мұны көргенде, ол тек музыкаға назар аудармауы үшін оны ақырын бағыттау керек. Әрине, адамдар консерваторияға музыкалық мансап құру мақсатымен саналы түрде кіреді. Бірақ бұл жерде де сіз музыка индустриясына әртүрлі кәсіпқойлар қажет екенін түсінуіңіз керек. Сөйтіп, консерваторияда бір кездері өнер менеджменті факультетін аштық. Бұл өте танымал білім, ал біздің түлектеріміз өз орындарын тапты. Мектепте балада жан-жақтылықты дамыту оңайырақ: бізде үлкен таңдау бар
балаларды баурап алатын қосымша пәндер. Осыған қарамастан, көптеген студенттер басқа мектептер мен секцияларға барады. Мысалы, оқушылардың бірі қазірдің өзінде 5-сыныпта модельдеу саласында жетістіктерге жетіп, Милан сән апталығында «Балалар сәні» номинациясында үнемі өнер көрсетеді. Сонымен қатар, мен кейбір түлектеріміздің өмірін музыкамен байланыстырып, Берлин, Вена, Мәскеуді бағындырғанын мақтан тұтамын. Музыка қандай жағдайда да қажет деп есептеймін. – Кәсіби музыканттар туралы айтатын болсақ, оларды итермелейтін нәрсе маңызды ма – атақты болуға ұмтылу ма, әлде музыкаға деген шынайы сүйіспеншілік пе? - Мен бұл екі мотивацияны салыстыруға болатынын білмеймін, өйткені, менің ойымша, әуелі музыкаға деген сүйіспеншілік, содан кейін танымал болуға деген ұмтылыс бар. Олар бөлек жұмыс істемейді. Атақ-даңққа деген құштарлық сізді ешқайда апармайды. Сіз жай ғана, қазір сәнге айналғандай, блог жазып, өміріңізді мақтан ете аласыз және танымал бола аласыз. Бірақ бұл жағдайда да бір немесе екі жағдай ғана «атуы» мүмкін. Сіз өз ісіңізді жақсы көруіңіз керек, оған көп ақша салуыңыз керек, сонда адамдар сіздің жұмысыңызды жақсы көреді. Мен классикалық репертуардан бас тартпаймын, дегенмен бүгінде әдеттегідей қолжетімді, танымал музыка трендте. – Оркестрдің аниме немесе түрік телехикаяларынан шығармаларды орындауына қалай қарайсыз? - Менің көптеген оқушыларым шексіз саундтректерді ойнауға асықты, мен оны қабылдауға мәжбүрмін. Музыканттар үшін әрқашан қиын болды: олар ақша тауып, бір нәрсемен өмір сүру керек. Бірақ олар байсалды репертуарды, күрделі музыканы ұмытпайды деп сенемін. Сән тез өтеді - ертең мұндай концерттер сұранысқа ие болмайды және олар бұрынғы дағдыларын жоғалту қаупі бар. Сіз көңіл көтеру және ақша табу үшін әр түрлі музыканы ойнай аласыз, бірақ шеберлігіңізді арттыруды ұмыта алмайсыз. – Өте нәзік тақырып – музыканттардың табысы. Өткеннің көптеген ұлы композиторлары мен орындаушылары өмірлерін жоқшылықта аяқтады. 21 ғасырда музыканттардың ұстанымы қалай өзгерді.
– Бәрі әлі де өте қиын. Шынайы, қиын, терең және мағыналы кең қабаттар үшін қол жетімді емес және танымал бола алмайды. Мен билеттері жарқыраған жарық шоуы мен шамадан тыс децибелдері бар эстрада жұлдыздарының концертінен он есе арзан болатын концертті ойнап жатырмын. Мазмұннан жарқын сурет басым. Бірақ менің түлектерімнің арасында мен мақтан тұтатын үлкен өнерпаздар бар, олардың әлі де биік мақсаттары бар деп ойлаймын. Ерте ме, кеш пе, жағдай қалыптасады, олар өздерінің табандылығы мен тағдырына деген сенімінің жемісін көреді. – Қазақтың жас композиторларымен кездесесіз бе? Олар қазір қай бағытта қозғалуда? - Әрине. Шәкірттерімнің арасында ән жазатындар бар. Бұл жерде тағы да қаржылық мәселе туындайды. Бүгінгі таңда композиторлардың фильмдерге музыка түсіру, яғни тапсырыс беру арқылы табыс табуға мүмкіндігі бар. – Жеке өзіңіз қиын жолды таңдадыңыз. Сұхбаттарыңыздың бірінде сіз өзіңізді «соқашы» деп те атайсыз. Сіз осылай танылды ма? – Мен аспапта алғаш рет 62 жыл бұрын ойнадым, әлі де үйреніп жатырмын. Бірақ, білесіз бе, кейде «жер жырту» жеткіліксіз. Қабілетім болмаса, қазір қолымдағы нәрсеге жете алмас едім. Еңбекпен қоса талант оң нәтиже береді. Құдай маған жақсы есте сақтау және жақсы қол берді. Бірақ арнау болмаса, мен осы уақытқа дейін ойнамас едім және түрлі концерттерге шақырылмас едім. Жақында ол Австралияда, Мәскеу консерваториясында өнер көрсетті. Атақты пианист Денис Мацуев мені өз байқауының қазылар алқасына шақырды. Менің де Қазақстанда қойылымдарым көп, бірақ Оралға шақырмағаныма көп болды. Айтпақшы, мұнда жаңа концерттік залдың қаншалықты керемет екенін атап өтпеске болмайды. Мен оны мұнай компаниясы салған деп естідім - ешқандай шығынды аямағаны анық. Айтпақшы, менің өңірлердегі концерттерім мен шеберлік сабақтарыма «ПетроҚазақстан» мұнай компаниясы көп жылдар бойы қолдау көрсетіп келеді. Олардың қызығушылығының арқасында болашақ музыканттармен өз тәжірибеммен бөлісуге мүмкіндік алдым. - Музыкант ретінде танылуыңызды туа біткен қабілеттеріңізбен байланыстырасыз, бірақ қабілетсіз нәрселер де бар, бірақ сәттілік әлі де келді. 90-шы жылдары бизнесіңізді нөлден дамытуға тура келді. Сіз мұны қалай жасадыңыз? «Өмір мені жай ғана фактімен қарсы алды; менің әрекет етуден басқа амалым болмады». Егер мен фортепианоны «тізгілей» алсам, онда бизнес бағыну керек! Мен өнердегі шеберлікке жету тәжірибемді адамдар арасындағы қарым-қатынас саласына экстраполяциялаймын. Бизнесте мен адамдармен қарым-қатынас жасауға, қолдаушылар табуға басымдық беремін, өйткені өнер адамы өзін-өзі қамтамасыз ете алмайды және әрқашан қолдауды қажет етеді. Сондықтан менде үнемі көп сұхбат, телехабарларға қатысу, жарық көрген кітаптар – мұның бәрі көрерменді немесе оқырманды өз идеяммен баурап алудың құралы. Бұл өзімнің авторлық мектебімді дамытатындай нәтиже береді. – Біздің елдегі әйелдер үшін мансап жолында кедергілер жиі кездеседі. Кәсіби қасиеттерден басқа, әйел өзінің бейнесі үшін бағаланады. Бұған қалай қарайсыз? – Осыған байланысты мен аздап айта аламын. Сахнада өнер көрсететін адам ретінде мен әрқашан ұқыпты көрінуім керек - шаш үлгісі, макияж. Қарапайым өмірде сіз мені сырт келбетіме қатаң деп атамас едіңіз. Кейде бейнені жұмсарту үшін зергерлік бұйымдарды, брошьларды, руфельдерді ұнатамын; Мен оларға суретші ретінде көбірек рұқсат етемін. Мен денсаулығыма көбірек көңіл бөлемін – таңертең итпен серуендеймін, жаттығу залына барамын, жаттықтырушымен бірге жаттығамын.
- Әлеуметтік желілерде өтіп бара жатқандардан құлаққапта қандай музыка ойнап тұрғанын сұрайтын бейнероликтерді табуға болады. Сауалнама музыка мектептерінің жанында жүргізілсе, онда студенттер мен жас музыканттар нысанаға алынады. Классиктер құлаққапта ойнайды. Сіз не тыңдап жатырсыз? – Міне, мен сенің көңіліңді қалдырамын. Мен әртүрлі сарапшылардың денсаулық, саясат және т.б. туралы подкасттарын тыңдаймын. Бірақ итпен серуендеу кезінде мен ештеңе тыңдамаймын, бірақ басқа үй жануарларының иелерімен сөйлескенді ұнатамын. – Негізі бұл сұрақтың жауабында француз композиторларының есімдерін естиміз деп күткен едік. Сізді осы елдің музыкалық мұрасымен және Францияның өзімен ұқсастықтары көп. Арада ширек ғасыр өткенде Франциядағы қазақ мезгілдері жақсы есімізде. Сол кезеңді қандай сезімдермен байланыстырасыз? - Мен Францияны өте жақсы көремін және бұл елге келген сайын қуана келемін. Қазақтың мезгілдері баяғыда өтсе де, мен үшін бір түрлі сынақ болды. Кеңес өкіметі кезінде өнер көрсете бастаған әртіс ретінде бізді жай ғана байқау немесе концерт туралы хабарлап, сол жаққа алып кететініне үйренгенмін. Шетелдік сапарлар өте аз. Бұл жерде мен әр түрлі музыканттар мен режиссерлермен жұмыс істеуге, агенттермен және журналистермен сөйлесуге тура келді. Ең бастысы, мен Францияда көргенімнің бәрін Қазақстанға әкеле алдым. – Францияда болған уақытыңызда жергілікті мәдениет пен тұрмыс-тіршілікпен таныстыңыз. Француз болмысының қандай ерекшеліктері біздің қазақ менталитетімен үндеседі? – Француздар басқа халықтардың мәдениетіне қатты қызығады, өйткені олар ең алдымен өз мәдениетін бағалайды және жақсы көреді. Францияда олар тіпті ұлттық мәдени мұраны сақтауға арналған жеке Франкофония министрлігін құрды. Бес жыл бойы біз Францияның Сыртқы істер министрлігінің бағдарламасының арқасында француз музыканттарымен тығыз жұмыс істеп келеміз. Францияның Қазақстандағы елшілігімен және Париж консерваториясымен бірлескен жұмыс нәтижесінде біздің музыкалық саламыз өсуге күшті серпін алды. Біз көп өзгердік. Бірегей жағдай - француздар бізге өзімізге сенім берді. Осы қысқа мерзімде Франциядан қаншама музыканттар келді, қаншама кездесулер мен концерттер болды! Бұл қазақ мәдениетіне қосылған үлкен үлес болды. – Өткен және болашақ шығармашылық жолыңызға үңілсек, қазақ музыкасының өмірден қанағат алуы үшін не істедіңіз, не істегіңіз келеді? – Бұл сұрақ әкемнің сөзін есіме түсірді. Ол: «Бір өмірге нағыз еңбек жетпейді» деген. Яғни, істі сенімді қолға беру үшін бірнеше ұрпақ қажет. Шәкірттерім бастаған ісімді жалғастыратынына сенімдімін. Бүгін мен консерваторияны басқарған кезде жетіспейтінімді өтеуге қуаныштымын - мен көп ойнаймын, шақыруларды қабылдаймын және жаңа нәрселерді үйренемін. Содан кейін мектеп мен ойлағаннан әлдеқайда үлкен нәрсеге айналды: біз әртүрлі бағдарламаларды әзірлеп жатырмыз, мысалы, жасанды интеллект, бұл мұғалімдерге көмектеседі және сабақтарды өткізу формаларын әртараптандырады. Мен жұмысқа, шығармашылыққа және осы жерде және қазір өмірден қанағат алу туралымын.
