Со своим новогодним шоу вы приехали в Уральск впервые, с чем связано внимание к западному региону? Быть может, отсюда поступали запросы?
У нас нет любви только к определенному городу, мы стараемся охватить все регионы Казахстана. Например, мы едем в Тараз, Талдыкорган, Актау, Кызылорду. Наше шоу уникально тем, что объединяет семьи, оно интересно и взрослым, и детям, поэтому нас тепло встречают, куда бы мы не приехали. Везти декорации, артистов на дальние расстояния довольно дорого. Но если этого не делать, о регионах забывают, и в основном все происходит в Алматы или Астане. У нас есть благая цель развития культурного досуга по всей стране.
Проблема маленьких городов, как Уральск, в том, что здесь мало площадок, которые могут вместить грандиозное шоу. Вы выступали во дворце культуры «Атамекен», как вам эта сцена?
Мне кажется, это одна из лучших площадок в Казахстане. Она технически классно сделана, особенно порадовало расположение рядов, идущее вверх. Это очень удобно с точки зрения обзора. Если говорить про вместимость, конечно, рентабельно проводить шоу, когда зрителей от полутора тысяч. В «Атамекене» посадочных мест маловато, но, тем не менее, всё равно мы здесь.
Как вам наша публика?
Очень тёплая, хорошая. Поначалу немножечко такая стеснительная была, как мне показалось, а потом уже разогрелась и всё. Не бывает плохой публики, бывает плохое исполнение артистов. У нас все выступили прекрасно и зрители просто чудесные.
Для первых шоу сценарий писала ваша сестра. Вы все также сотрудничаете?
Нет, она вышла замуж и живёт в Америке. Решила бросить карьеру. Поэтому сейчас сценарии пишу я и еще один из артистов - Куан Ликеров, которого вы могли видеть в образе зомби в сегодняшнем шоу. Вот он наш режиссёр и по совместительству сценарист.
Насколько у вас большая команда?
Стабильно 20 человек. А когда мы делали шоу в Алматы, у нас было 148 человек. В том числе выступают и юные артисты - мой сын Майкл, девочка Айша и др. Я стараюсь брать в команду детей, чтобы вдохновлять их, чтобы они влюблялись в это дело и продолжали цирковую карьеру.
Какие шоу у вас запланированы на ближайшее время?
Турне новогоднего шоу продлится до середины марта. А потом начнём, наверное, гастролировать с цирком шапито где-то до сентября-октября. И все, дальше нужно готовить что-то новое. Мы каждый год создаём новогоднее шоу с новым сюжетом, новыми песнями. Очень надеюсь, что вновь приедем в Уральск.
Вы сами начали выступать очень рано . В каком возрасте привели на сцену своего сына?
Он вышел первый раз на сцену в 2 годика, А уже осознанно выступает с 4 лет. Сейчас Майклу 8 лет и пока непонятно свяжет ли он свою жизнь с цирком. Знаете, сегодня он говорит, я люблю сцену, а завтра заявляет, что будет бизнесменом. Дети же быстро меняют свое мнение.
В вашей биографии с ранних лет было много зарубежных гастролей. Как сейчас с этим, куда вы выезжаете со своим шоу?
Если честно, с 2011 года я не выезжаю в другие страны на гастроли. За границу только на отдых. Потому что, если уезжать на гастроли, то нужно планировать на 2-3 года, делать полноценный тур. Нет смысла уезжать на неделю. И придется принять, что за время моего отсутствия потеряются наработанные за эти годы деловые и дружеские отношения. До 2015 года поступали предложения, но если ты отказываешься несколько раз, потом тебя перестают приглашать. Так работает рынок. Но зато со своим шоу мы гастролируем по всему Казахстану. Базируемся сейчас в Алматы, так как это наш дом, большая часть артистов проживает здесь.
Проведя все ранние годы в разъездах, спустя время, у вас не появилось мыслей, что вы лишились детства?
Сложный вопрос. Я даже попал к психологу из-за этого. Он мне сказал: «Цирк отнял у тебя детство». Я возразил, все наоборот, цирк - это радость, веселье. А ведь на самом деле, где мои друзья детства? Они все в разных странах. Настоящие друзья появляются, когда ты с ними растёшь, взрослеешь. Сам я не считаю, что что-то потерял. Только психолог подсказал, финансовые блоки возникли как раз из-за того, что не я выбрал цирк, а за меня решили. Путешествия, внимание, слава - нужны ли они пятилетнему ребенку? Мне посоветовали покопаться в себе, ведь незакрытые пробелы отражаются и на семье. Однажды мы с Алесей чуть ли не развелись, она назвала меня психологическим абьюзером. Я не замечал, как постоянная необходимость улыбаться на сцене, высокая загруженность приводили к тому, что я выплескивал негатив дома. Мы расстались, я съехал к другу, но спустя неделю понял, что не могу без нее. Во время разлуки я увидел ситуацию со стороны, понял как морально давил на нее. И пришел мириться, она дала мне второй шанс и вдохновила меняться.
Около десяти лет назад вы, действительно, столкнулись с финансовыми проблемами, которые отразились на вашей карьере. Даже в этот критический момент вы не хотели бросить цирк?
Нет, но иногда возникают мысли уехать в другую страну, работать, получать свои гонорары, только в другой валюте. Но не бросать цирк. Как бы мне не было плохо, рыдал ли я от отчаяния, но никогда не думал о том, чтобы отказаться от цирка. Он со мной навсегда.
В одном из интервью вы как-то поделились, что в Казахстане стали меньше любить цирк, и даже в Минкульте скорее отдадут предпочтение театральному проекту или кино. Как вы считаете, что может возродить старый добрый цирк в нашей стране?
Сложно сказать, я 10 лет над этим бьюсь. Наверное, нам, цирковым артистам, нужно продолжать трудиться, выступать, привлекать внимание, чтобы люди приходили. Когда будет спрос, тогда уже государство начнет брать во внимание нас. Я думаю, что от артистов многое зависит.
В каких городах Казахстана вообще есть цирк с ареной, куполом, большим залом?
Арены есть в Караганде, Астане, Шымкенте и, конечно же, Алматы. Размеры площадок у всех одинаковы - 13 м в диаметре. Вот только посадочных мест, например, в Шымкенте всего 900, а в Алматы 1787, в Астане около 2000. Я слышал, что хотели в Актау и Туркестане строить цирк, но пока все на уровне разговоров.
Что первостепеннее для цирка - спрос у людей или развитая инфраструктура?
Однозначно нужна инфраструктура. Где мы будем показывать представление, чтобы люди узнали и полюбили цирк? Чем больше площадок, тем больше артистов привлекается, они начинают тренироваться, создавать шоу. Театр, например, развивается, потому что у них свое здание, дом, там они могут организовать театральные студии, учить молодежь. Поэтому сначала необходимо строить.
Где сейчас в Казахстане готовят цирковых артистов?
У нас есть цирковой колледж в Алматы. Только там проблема с преподавателями, они в основном уже пенсионеры, стимула к чему-то новому у них мало. В основном сейчас работают в цирковой сфере самоучки. Вот, например, Куан учился показывать фокусы на YouTube, пришёл ко мне и дорос до режиссёра.
Вы не думали основательно заняться преподавательской деятельностью?
Пока нет. У меня плотный график: гастроли, съемки в кино, выступления на мероприятиях. Параллельно обучать я не смогу. Когда постарею, тогда, может быть, открою цирковую школу. Можно сказать, сейчас я набираюсь преподавательского опыта с сыном, да и в целом, приходится всегда давать советы артистам. Для меня самый лучший пример - это папа, он меня всему научил, от него я многое впитал и буду передавать знания дальше.
Активная деятельность сына на сцене не отражается на его учебе? У вас в семье возникают разногласия на этот счёт?
Я его просто забирал со школы на гастроли, хоть жена потом и ругалась, как он будет успевать и т.д. У меня ответ простой: «Ну, я же не учился». Я же гастролировал и вроде вырос нормальным. Она настаивала, чтобы я не портил сына. В итоге пришли к компромиссу - я забираю его на выходные. То есть, в пятницу вылетаем и в воскресенье ночью или понедельник утром возвращаемся и сразу в школу. У Майкла нет звёздной болезни, проблем с ним не бывает. Меня отец учил, что артист я только на сцене, за ее пределами я просто ребёнок, просто человек. И сына своего воспитываю в том же ключе.
Ваш отец сейчас не выступает? На афише мы его видели, а на сцене нет .
Периодически, по настроению он выступает. Ему уже 70 лет, поэтому порой он просто в зале сидит, смотрит на нас. Всё, что касается закулисной части, там он очень сильно помогает.
Традиционный цирк не обходится без животных, но эксплуатация диких зверей не этична, по всему миру постепенно уходят от этого. И в вашем цирке нет животных. Это одно из современных веяний. А какие ещё тенденции в развитии циркового искусства наблюдаются сейчас, куда мы движемся?
Основная трансформация цирка происходит в сторону шоу. То есть, если в советское время был просто один софит, и акцент делался на трюке - чем сложнее, тем круче, то сейчас цирки тягаются, у кого круче световое оборудование, звуковые эффекты, живая музыка, голограммы, декорации, костюмы. Современный зритель ценит зрелище. Самый лучший цирк мира Дю Солей, собирает тысячи зрителей, именно благодаря шоу и использованию спецэффектов.
В чем сила цирка, почему люди любят его?
Классический цирк понятен всем - и детям, и взрослым. Там нет слов, поэтому априори нет языкового барьера. Я всегда говорю, что, например, театр для избранных. Чтобы понять спектакль, нужно хотя бы прочитать произведение и знать язык, на котором его ставят. А цирк, можно так сказать, универсален. Приходи и получай удовольствие. Но есть люди, которым цирк не нравится, и мы тоже иногда получаем негативные отзывы. На этот счёт могу посоветовать чаще ходить на концерты, цирковые представления, в театр, балет, больше смотреть, развивать воображение. Когда ты игнорируешь культурные мероприятия, мозг начинает деградировать без новых эмоций. Творчество вдохновляет нас. Поэтому находите время на культурный досуг. Приходите к нам, помните, что цирк - это живое искусство. Артисты отдают себя, свою энергию публике, все ради ваших восторженных взглядов, улыбок и оваций.
Благодарим за беседу и ждём вас в Уральске снова.
muturganov_murat
muturganov_show
Цирктегі өмір үлкен шың: Мұрат Мұтұрғанов шығармашылық және цирк өнерінің болашағы туралы
«Ғаламшардағы ең жас сайқымазақ», оның рекорды «Марвел» кітабында жазылған.
Жаңа жылдық қойылымыңызбен Оралға алғаш рет келдіңіз, батыс өңірге ілтипат білдіруінің себебі неде? Мүмкін өтініштер осыдан келген шығар?
Бізде тек белгілі бір қалаға деген сүйіспеншілік жоқ, біз Қазақстанның барлық аймақтарын қамтуға тырысамыз. Мысалы, Тараз, Талдықорған, Ақтау, Қызылордаға барамыз. Біздің қойылым отбасын біріктіруімен ерекше, үлкендерге де, балаларға да қызықты, сондықтан қайда барсақ та жылы лебізбен қарсы аламыз. Декорациялар мен әртістерді ұзақ қашықтыққа тасымалдау өте қымбатқа түседі. Бірақ бұл жасалмаса, аймақтар ұмытылып, негізінен Алматыда немесе Астанада бәрі болады. Бүкіл елде мәдени демалысты дамытуды игі мақсат етіп қойып отырмыз.
Орал сияқты шағын қалалардың мәселесі – үлкен шоу өткізетін орындардың аздығы. «Атамекен» мәдениет сарайында өнер көрсеттіңіз, бұл сахна сізге қалай ұнады?
Менің ойымша, бұл Қазақстандағы ең жақсы платформалардың бірі. Ол техникалық жағынан жақсы жасалған, әсіресе жоғары көтерілетін қатарлардың орналасуы мені қуантты. Бұл шолу тұрғысынан өте ыңғайлы. Сыйымдылықты айтатын болсақ, бір жарым мыңнан астам көрермен жиналғанда шоу өткізу тиімді екені сөзсіз. «Атамекенде» орын аз, соған қарамастан біз осындамыз.
Біздің аудитория сізге қалай ұнайды?
Өте жылы, жақсы. Бастапқыда мен өзіме көрінгендей ұялшақ болдым, бірақ кейін мен жылындым, солай болды. Нашар аудитория болмайды, тек әртістердің нашар орындауы. Барлығымыз тамаша өнер көрсеттік, ал көрермендер тамаша болды.
Алғашқы шоулардың сценарийін әпкеңіз жазды. Сіз де бірге жұмыс жасайсыз ба?
Жоқ, ол үйленіп, Америкада тұрады. Мен мансабымды тастаймын деп шештім. Сондықтан қазір сценарийлерді мен және бүгінгі шоудан зомби кейпінде көрген Қуан Ликеровпен бірге жазып жатырмыз. Міне, ол біздің режиссер және штаттан тыс сценарист.
Сіздің командаңыз қаншалықты үлкен?
Тұрақты 20 адам. Ал Алматыда шоу жасағанда бізде 148 адам болды. Жас әртістер де өнер көрсетеді - ұлым Майкл, қыз Айша, т.б. Мен балаларды командаға алып, олардың осы кәсіпке ғашық болып, цирктегі мансабын жалғастыруға тырысамын.
Жақын болашаққа қандай шоулар жоспарлап отырсыз?
Жаңа жылдық шоу-тур наурыз айының ортасына дейін жалғасады. Содан кейін біз қыркүйек-қазан айларына дейін шатырлы циркпен гастрольді бастайтын шығармыз. Міне, біз жаңа нәрсе дайындауымыз керек. Жыл сайын жаңа сюжетті, жаңа әндермен жаңа жылдық шоу жасаймыз. Оралға тағы да келеміз деп сенемін.
Өзіңіз өнер көрсетуді ерте бастадыңыз. Ұлыңызды неше жаста сахнаға шығардыңыз?
Сахнаға алғаш рет 2 жасында шығып, 4 жасынан бастап саналы түрде өнер көрсетеді. Қазір Майкл 8 жаста және оның өмірін циркпен байланыстыратыны әлі белгісіз. Білесіз бе, бүгін сахнаны жақсы көремін десе, ертең бизнесмен боламын деп жар салады. Балалар ойларын тез өзгертеді.
Кішкентай кезіңізден сіздің өмірбаяныңызда көптеген шетелдік турлар болды. Қазір қалай болып жатыр, қойылымыңызбен қайда барасыз?
Шынымды айтсам, 2011 жылдан бері басқа елдерге гастрольдік сапарға барған емеспін. Шетелге тек демалыс үшін барыңыз. Өйткені гастрольге шықсаңыз, 2-3 жыл жоспарлап, толық тур жасау керек. Бір аптаға кетіп қалудың қажеті жоқ. Мен жоқ кезде жылдар бойы қалыптасқан іскерлік және достық қарым-қатынастар жойылатынын мойындауға тура келеді. 2015 жылға дейін ұсыныстар болды, бірақ бірнеше рет бас тартсаңыз, олар сізді шақырмайды. Нарық осылай жұмыс істейді. Бірақ біз өз шоуымызбен Қазақстанның түкпір-түкпірінде гастрольдік сапардамыз. Біз қазір Алматыда тұрамыз, бұл біздің үй болғандықтан, әртістердің көпшілігі осында тұрады.
Алғашқы жылдарыңызды жолда өткізіп, біраз уақыттан кейін балалық шағымыздан айырылдым деген ойлар бар ма?
Бұл қиын сұрақ. Осыған байланысты психологқа да бардым. Ол маған: «Цирк сіздің балалық шағыңызды алып кетті», - деді. Қарсылық білдірдім, керісінше, цирк – қуаныш, қызық. Бірақ шын мәнінде менің бала кездегі достарым қайда? Олардың барлығы әртүрлі елдерде. Нағыз достар сіз олармен бірге өсіп, жетілген кезде пайда болады. Мен өзім ештеңе жоғалттым деп ойламаймын. Тек қана психолог қаржылық блоктар циркті таңдамағандықтан пайда болды, бірақ олар мен үшін шешім қабылдады. Саяхат, назар аудару, атақ - бес жасар балаға олар керек пе? Маған өзімді зерттеуге кеңес бердім, өйткені жабылмаған олқылықтар отбасына да әсер етеді. Алеся екеуміз ажырасып кете жаздадық, ол мені психологиялық жәбірлеуші деп атады. Сахнада үнемі күлімсіреу қажеттілігі мен жұмыстың көптігі үйдегі жағымсыз нәрселерді тастауыма әкелгенін байқамадым. Біз ажырастық, мен досыма көштім, бірақ бір аптадан кейін мен онсыз өмір сүре алмайтынымды түсіндім. Бөлу кезінде мен жағдайды сыртынан көрдім, оған қаншалықты моральдық қысым жасағанымды түсіндім. Мен татуласуға келдім, ол маған екінші мүмкіндік берді және мені өзгертуге шабыттандырды.
Шамамен он жыл бұрын сіз мансапқа әсер еткен қаржылық мәселелерге тап болдыңыз. Осы сын сағатта да циркті тастағыңыз келмеді ме?
Жоқ, бірақ кейде басқа елге бару, жұмыс істеу, қаламақыны тек басқа валютада алу туралы ойлар туындайды. Бірақ цирктен бас тартпаңыз. Қанша қиналсам да, үмітсіз жыласам да, цирктен бас тарту туралы ойлаған емеспін. Ол менімен мәңгі бірге.
Сіз бір сұхбатыңызда Қазақстанда циркті азырақ сүйе бастағанын, тіпті Мәдениет министрлігінде театр жобасына немесе киноға басымдық беретінін айтқан едіңіз. Біздің еліміздегі ескі жақсы циркті не жаңғырта алады деп ойлайсыз?
Айтуға қиын, мен мұнымен 10 жыл бойы күресіп келемін. Бәлкім, біз, цирк әртістері, адамдар келуі үшін жұмысты жалғастыру, өнер көрсету, назар аудару керек. Сұраныс болған соң, мемлекет бізді есепке ала бастайды. Көп нәрсе өнер адамдарына байланысты деп ойлаймын.
Қазақстанның қай қалаларында тіпті аренасы, күмбезі бар, үлкен залы бар цирк бар?
Қарағандыда, Астанада, Шымкентте және, әрине, Алматыда ареналар бар. Сайттардың өлшемдері барлығына бірдей - диаметрі 13 м. Бірақ Шымкентте небәрі 900, Алматыда 1787, Астанада 2000-ға жуық орын бар. Ақтау мен Түркістанда цирк салғылары келгенін естідім, әзірге бәрі әңгіме.
Цирк үшін не маңызды – адамдар тарапынан сұраныс па, әлде дамыған инфрақұрылым ма?
Бізге міндетті түрде инфрақұрылым қажет. Халық циркті танып, жақсы көруі үшін шоуды қай жерде көрсетеміз? Орындар неғұрлым көп болса, соғұрлым әртістер тартылады, олар жаттығады және шоу жасай бастайды. Мысалы, театр дамып келеді, өйткені олардың өз ғимараты, үйі бар, онда театр студияларын ұйымдастырып, жастарға сабақ береді. Сондықтан, ең алдымен салу керек.
Қазақстанда қазір цирк әртістері қай жерде дайындалуда?
Алматыда цирк колледжі бар. Бір ғана мәселе мұғалімдерде, олар негізінен зейнеткерлер, жаңалық жасауға ынтасы шамалы. Қазір цирк өнеркәсібінде жұмыс істейтіндердің көпшілігі өздігінен білім алады. Мысалы, Куан Ютубта сиқырлы трюктар жасауды үйреніп, маған келіп, режиссер болды.
Ұстаздық жолға түсу туралы ойланып көрдіңіз бе?
Әзірше емес. Менің жұмыс кестесі тығыз: гастрольдік сапарлар, түсірілімдер, іс-шараларда сөйлеу. Мен бір уақытта сабақ бере алмаймын. Қартайсам, цирк мектебін ашатын шығармын. Қазір ұлыммен ұстаздық тәжірибе жинақтап жатырмын, жалпы өнер адамдарына үнемі ақыл-кеңес беріп отыруым керек деп айта аласыз. Мен үшін ең жақсы үлгі - әкем, ол маған бәрін үйретті, мен одан көп нәрсені сіңірдім және білімімді жалғастырамын.
Ұлыңыздың сахнада белсенді жұмыс істеуі оның оқуына әсер етпей ме? Сіздің отбасыңызда осыған байланысты келіспеушіліктер бар ма?
Мен оны мектептен гастрольге бару үшін алып кеттім, тіпті әйелім оның қалай үлгеретінін және т.б. деп қарғаса да. Менің жауабым қарапайым: «Мен оқымадым». Мен гастрольдік сапарда болдым және қалыпты өскендей болдым. Ол баламды ренжітпеуімді талап етті. In the end, we came to a compromise - I'm taking him away for the weekend. That is, we fly out on Friday and return on Sunday night or Monday morning and go straight to school. Michael does not have star fever, there are no problems with him. My father taught me that I am an artist only on stage, outside of it I am just a child, just a person. Мен ұлымды да солай тәрбиелеп жатырмын.
Әкең қазір өнер көрсетпей ме? Біз оны плакаттан көрдік, бірақ сахнада емес.
Ара-тұра көңіл-күйіне қарай өнер көрсетеді. Ол қазірдің өзінде 70 жаста, сондықтан кейде ол бізге қарап залда отырады. Сахна артына қатысты барлық нәрсе, ол жерде көп көмектеседі.
Дәстүрлі цирк жануарларсыз жасай алмайды, бірақ жабайы жануарларды пайдалану этикалық емес; Дүние жүзіндегі адамдар бірте-бірте бұдан алыстап барады. Ал сіздің циркте жануарлар жоқ. Бұл қазіргі заманғы үрдістердің бірі. Қазір цирк өнерінің дамуындағы тағы қандай тенденциялар байқалады, біз қайда бет алып бара жатырмыз?
The main transformation of the circus occurs towards the show. Яғни, кеңестік дәуірде бір ғана прожектор болса, ал трюкке баса назар аударылатын болса – соғұрлым күрделірек, салқынырақ болса, қазір цирктер кімнің жарықтандыру аппаратурасы, дыбыс эффектісі, жанды музыкасы, голограммасы, декорациясы, костюмдері кімде жақсы болса, солармен жарысады. Заманауи көрермен бұл көріністі жоғары бағалайды. The best circus in the world, Du Soleil, attracts thousands of spectators, precisely thanks to the show and the use of special effects.
Цирктің құдіреті қандай, халық оны неге жақсы көреді?
The classic circus is understandable to everyone - both children and adults. There are no words, so a priori there is no language barrier. I always say that, for example, theater is for the elite. To understand the performance, you need to at least read the work and know the language in which it is staged. Ал цирк, әмбебап деп айтуға болады. Келіңіз және көңіл көтеріңіз. But there are people who don't like the circus, and we sometimes get negative feedback too. In this regard, I can advise you to go to concerts, circus performances, the theater, ballet more often, watch more, develop your imagination. When you ignore cultural events, your brain begins to deteriorate without new emotions. Шығармашылық бізді шабыттандырады. Сондықтан мәдени демалысқа уақыт табыңыз. Come to us, remember that the circus is a living art. The artists give themselves, their energy to the public, all for the sake of your admiring glances, smiles and applause.
Әңгімеңізге рахмет және сізді Оралда тағы да күтеміз.
muturganov_murat
muturganov_show
