«Укрощение строптивой» Пьеса Уильяма Шекспира «Укрощение строптивой» по нынешним меркам является весьма спорным произведением. Феминистки с родины самого автора сегодня провозглашают главную героиню Кэт иконой независимости и свободы от патриархальных оков. Возмущение вызывает другое - развязка, в которой женщина после разного рода абьюза покоряется супругу. У современного зрителя такой исход вызывает скорее дискомфорт, чем смех. Но это и понятно, ведь с момента написания пьесы прошло более четырёх веков. Мир и общественный порядок кардинально изменились, к тому же кинематограф подарил нам множество вариаций этой комедии, адаптированных под ту или иную эпоху. Например, в 80-х режиссёрский дуэт из Италии Кастеллано и Пиполо поменяли главных героев местами, и «строптивым» оказался мужчина. Или фильм того же периода «За бортом», где «строптивую» перевоспитывали домашним уютом и семейной идиллией. Что же смог придумать режиссёр из Санкт-Петербурга Александр Гошуков? Легко «поиграв» разными сценами из оригинального произведения и даже сохранив реплики, он предложил весьма уместный и даже долгожданный итог истории. Видя, как главную героиню принуждают к замужеству, лишают еды и сна в воспитательных целях, невольно хочется сжаться, а порой даже вскочить и заступиться. Тот факт, что актёры разыгрывали действие на паркете, а не на сцене, создал дополнительный эффект близости ситуации, будто это происходит с вашими соседями. Финал же, в котором всё происходящее оказалось сном пьяницы, грезящего о покорной жене, дал возможность выдохнуть и наконец-то искренне улыбнуться. Веселья добавила хорошая взбучка от «непокорной» супруги. Это было остроумно и в духе нашего времени. Кто-то бьёт тревогу, что в XXI веке не осталось места комедии, но на самом деле мы стали избирательнее в юморе. И то, что особенно молодая аудитория требует уважения к женщинам, - всего лишь признак развития общественных взглядов. В конце концов, современники того же Шекспира находили смешными увечья и инвалидность. Собирательный образ таких изгоев нам демонстрирует Гуинплен Виктора Гюго. Александр Гошуков Не так давно выпустившийся из Российского государственного института сценических искусств (в 2023 году) в родном Санкт-Петербурге Александр Гошуков имеет в своём портфолио пока немного режиссёрских работ и потому скромно рассказывает о своей профессиональной деятельности: «В основном я сейчас участвую в режиссёрских лабораториях. Недавно побывал в Москве, в театре Моссовета, где сразу шесть режиссёров работали с одной пьесой. До этого в Независимом театре Петербурга делали спектакли для подростков, а в Красноярске ставили современные пьесы, не старше двух лет». По первому образованию Александр - математик-программист. Во время обучения в Политехе друг попросил его сходить вместе в театральную студию. С этого начались поиски себя в совершенно новой сфере. «Постепенно театр вышел на первый план. Я попал в ситуацию, когда не театр мешает учёбе, а учёба мешает театру. Поэтому я ушёл и выбрал быть режиссёром. Пока, конечно, только учусь этому», - поделился он. Для себя Александр главным видит не то, что происходит на сцене, а то, что происходит в душе зрителя во время спектакля. «Мой мастер любит говорить: что из сердца выходит, то в сердце попадает. Всегда, а особенно сейчас, важно тренировать сердечную мышцу у зрителя. Нужно разговаривать с людьми о чувственных, тонких переживаниях. С одной стороны, помогать справляться с ними тем, у кого они есть, а с другой - тем, у кого всё хорошо, расширять восприятие других людей. Мы живём в такое время, когда каждый сосредоточен на себе, будто мир погружается в глобальное одиночество. В этих условиях я хочу налаживать мостики между людьми, даже теми, кто впервые встретился в зрительном зале, придя на спектакль». Дипломная работа Александра Гошукова по пьесе Л. Зорина «Варшавская мелодия» вошла в лонг-лист Российской Национальной театральной премии «Золотая маска», а также была отмечена экспертным советом Высшей театральной премии Санкт-Петербурга «Золотой Софит». «Сон в летнюю ночь» Внимательный зритель, хоть немного интересующийся психологией и отношениями, заметит россыпь «красных флагов» в ещё одной пьесе Шекспира - «Сон в летнюю ночь». Оберон и Титания, Лизандр и Гермия, Деметрий и Елена - это пары, в которых «не всё хорошо». И снова классический сюжет множество раз обыгрывался разными режиссёрами в театре и в кино. Но в чём же суть и главная мораль? Есть ли вообще мораль в произведении о созависимых отношениях и изменах? И как её разглядеть сквозь громоздкий пятистопный ямб? «Пятистопный ямб - вся пьеса в стихах, а это всегда сложно. Непонятно, что они говорят, что это за поэзия. Мы попытались сделать игру и попытаемся вас в неё включить. Сейчас мы расскажем историю про волшебный лес и просим вас искренне, как дети, поучаствовать в этом. Надеюсь, что вы получите хоть каплю удовольствия. А если нет, то встретимся ещё где-нибудь, и я попробую снова», - обратилась к зрителям перед презентацией своего эскиза Юлия Шульева. Если за всеми сложносочинёнными репликами сложно понять саму комедию, то почему бы не посмеяться над тем, как её пытаются воссоздать за пять дней? Режиссёр решила показать зрителю изнанку актёрской работы, получился такой спектакль о спектакле. Зрители могли увидеть, с каким «энтузиазмом» актёры берутся за Шекспира, как разучивают пятистопный ямб и как в процессе работы импровизируют и смеются над самими собой. Короткая сцена из волшебного леса и юноши, одетые «по-афински» - в красной бини и спортивках «Адидас» - не дали залу заскучать. Более того, зрители даже не поняли, где именно проходят границы эскиза. Начался ли он с речи режиссёра, или с беседы актёров, распределяющих роли, а может, только в моменте встречи Оберона и Титании? Всё сделано так, будто сидящий в зале сам должен определить, где заканчивается театр и начинается реальная жизнь. Юлия Шульева Выпускница ГИТИСа (2022 г.) Юлия Шульева, как и её предыдущий коллега, находится на этапе становления своих профессиональных компетенций. «Два года я существую на этом открытом театральном поприще под названием Мир. Мне в режиссуре нравится знакомиться с новыми людьми, открывать для себя новые культуры, как через текст, так и через новые труппы. Поэтому я полюбила формат Лабораторий, хотя для меня это первый опыт. До этого мне приходилось участвовать в другом проекте СТД - «Арт-миграция». Мы ездили, смотрели огромное количество постановок. СТД - это очень крутая организация, которая помогает молодым режиссёрам и актёрам набираться опыта и сводить вселенные, которые вообще никогда бы не встретились. Например, я бы никогда не побывала в Уральске, если бы не СТД. И это невероятно», - рассказывает девушка. Портфолио молодого режиссёра подсказывает о её внутреннем мире. Так в дипломной работе неожиданно появляется Камю. «Мне кажется, если и ошибаться, то только в университете. Взяться за какие-то серьёзные вещи, вроде экзистенциальной комедии Камю «Недоразумение», меня побудила некая подростковая смелость. Убийства, смерть, вертикаль жизни, поиск смысла… Тогда меня волновали темы, поднимаемые Камю, и я решила позволить себе поработать с ним. Я люблю форму в трагедии, в театре, небольшое количество действующих лиц и истории семей. Возможно, Камю я взяла из-за семьи и чувств, переживаемых мной по этому поводу. У меня большая семья, раскиданная по всей стране, и мне их не хватает. Чувство одиночества следует за мной уже лет пятнадцать, мне приходится в одиночку проходить эту жизнь, и поэтому для меня было суперважно поговорить об этом. Люди спасают, люди важнее всего, человек впереди всего». Спектакли Юлии идут в московских театрах: «Ставангер» в Театре.doc и «Девочки» в Театре Российской Армии. «Мнимый больной» Во времена Мольера ещё никто не знал о синдроме Мюнхгаузена. Британский эндокринолог и гематолог Ричард Эшер опишет это состояние только в середине XX века. А в XVII веке симулирование болезни и искренняя убеждённость в неизлечимости недуга считались особенностью характера человека. Сама ситуация со скандальным стариком, требующим к себе внимания и при этом вмешивающимся в жизнь детей, покажется знакомой многим. И опять же на пользу режиссёру сыграло ограниченное пространство, в котором зрители были вовлечены в действие. Вероятно, многие поймали флешбеки к домашним «спектаклям» своих престарелых родственников. Конечно, на сцене проблема гипертрофирована до смешного. Только от этого она не перестаёт быть проблемой. Любопытная отсылка к автору «Мнимого больного» ждала зрителей в самом конце. При жизни Мольера пьеса ставилась четыре раза, а после четвёртого, французский классик, играющий главного героя Аргана, скончался. Режиссёр «убил» своего Аргана в конце, хотя оригинальное произведение заканчивается получением учёной степени в медицине мнимым больным. Трагический финал, только вот комедия всё равно получилась. Владимир Данай Самый опытный из участников Лаборатории в Уральске, Владимир Данай, успел поработать в театре и как актёр, и как режиссёр. Свою дипломную работу в ГИТИСе (2014 г.) он ставил по Жан-Батисту Мольеру, как и свой эскиз в уральском театре. «Лаборатория - это быстрая работа. Спектакли могут ставиться и год, и даже два, а нам нужно было успеть всё за менее чем пять дней. Тему для нас выбрали - классическая комедия. То есть история в духе «сначала всё было так себе, а закончилось хорошо». И подразумевается, что будет смешно. Не знаю, будет ли зрителю смешно, потому что юмор - сложная штука, тем более другая страна, другой менталитет, и в каждой местности он разный. Сложно говорить, о чём будет эскиз. Это Лаборатория, эксперимент, мы здесь пробуем, сочиняем на ходу. У нас нет ни сценографии - какого-то сценографического решения, пространства, ни постановочной команды - кроме меня как режиссёра. И с актёрами мы познакомились непосредственно перед работой. Вообще театр - живая и подвижная материя, и в таких экспериментах мы как раз это видим», - поделился Владимир. На театр в целом у режиссёра свой взгляд. Он обращён в первую очередь на содержание. «В последнее время меня отталкивает театр, где существует костюмированность. Мне кажется, что сегодня нет смысла делать какой-то исторический спектакль из классических произведений. В какой-то момент смысл есть, но сейчас я его не вижу. Классические пьесы были написаны триста-четыреста лет назад. Когда я вижу на сцене костюмированность, меня начинает отталкивать от этого, и я не подключаюсь к действию. Театр должен существовать здесь и сейчас, и конструировать его нужно из того, что нас окружает, а не из того, что нам сшили, даже не по исторически достоверному крою. Меня пугает стилизация исторического костюма в большинстве случаев, редко когда это получается хорошо. И язык в театре должен быть современным. Если какие-то конструкции не используются в общении людей, то им нет и места на сцене». Спектакли Владимира также ставятся в российских театрах: «Виндзорские насмешницы» в Москве в Театре Маяковского, «Калина красная» в Ярославле, «Доходное место» в Нижнем Новгороде, «Игроки» в Норильске и другие.
Классическая комедия vs Современный зрител
Могут ли пьесы XVI-XVII веков ожить на сцене сегодня? И есть ли у Шекспира и Мольера шанс остаться уместными и выдержать проверку на соответствие современным повесткам? Да, творчество великих драматургов в своем первозданном виде может вызывать дискомфорт у зрителя в 2024 году, ведь тогда еще считались забавными укрощение свободолюбивой женщины, абьюз и психические расстройства. Но в то же время классические сюжеты до сих пор эксплуатируются в кино и медиа. Мы знаем их наизусть, даже если никогда не брали в руки оригинальных книг. Описанная ситуация демонстрирует лишь долю сложности, с которой столкнулись три молодых режиссера в рамках проекта Союза театральных деятелей России и Центра поддержки русского театра за рубежом «Режиссерская лаборатория». В течение пяти дней им предстояло создать с нуля эскиз спектакля, и только один из них удостоится права поставить его полноценную версию на сцене Русского драматического театра им. А. Н. Островского. Режиссерская лаборатория в Казахстане Как уже отмечалось, «Режиссёрская лаборатория» - это проект Союза театральных деятелей России (СТД) и Центра поддержки русского театра за рубежом. Он представляет собой возможность для молодых режиссёров найти площадку для реализации своих смелых экспериментов, а для театров - освежить репертуар. «Наша деятельность направлена на содействие русским театрам или театрам, ставящим спектакли на русском языке и в целом работающим с продвижением русской культуры за пределами Российской Федерации. Каждый год к нам поступает множество заявок, мы стараемся охватить как можно больше театров - насколько позволяет бюджет. В этом году программе исполняется 20 лет. Сначала она имела более широкий формат: мы проводили международные фестивали, оказывали поддержку гастролям зарубежных коллег в Москве и других городах и т. д. Сейчас Центр поддержки сфокусирован на двух направлениях - это проведение режиссёрских лабораторий и командировка специалистов по различным театральным направлениям с тренингами и мастер-классами. Режиссёрская лаборатория, в рамках которой мы сегодня находимся в Уральске, ставит своей целью познакомить театры с молодыми и талантливыми режиссёрами, за которыми, как мы считаем, театральное будущее России. Мы бы хотели, чтобы они распространяли русский язык и культуру за рубежом, чтобы их творчество находило отклик у зрителей разных стран», - поделился руководитель Центра поддержки русского театра за рубежом Константин Горин. Координатор проекта в Уральске, актёр и режиссёр Руслан Джумахметов, отмечает, что в Русском драматическом театре им. А. Н. Островского Лаборатория проходит во второй раз, и снова в юбилейный год: «Первый раз я подал заявку на участие в проекте пять лет назад, в год 160-го театрального сезона. Мне всегда хотелось привлечь новые творческие силы, ведь как театр из маленького города мы нуждаемся в поддержке. «Режиссёрская лаборатория» открыла для нас новые горизонты. В первый раз к нам также приехали три молодых режиссёра в сопровождении координатора и театрального критика. Темой эскизов тогда стала современная зарубежная пьеса, условно говоря, XX-XXI век: Том Стоппард «Розенкранц и Гильденстерн мертвы», Ричард Нэш «Продавец дождя» и Уго Бетти «Козий остров». Одна из участниц, Мария Павловская, смогла очень грамотно воссоздать на сцене отрывок пьесы «Продавец дождя», и в последующем она вместе с труппой театра поставила полноценный спектакль, который, к слову, до сих пор есть в нашем репертуаре. Получилась своеобразная постановка, которая выделяет спектакль на фоне других. Конечно, это другой язык и другое театральное поколение». И вот пришёл 165-й театральный сезон, открытию которого мы посвятили большой материал в мартовском номере, и новая Лаборатория. В Уральск приехали три режиссёра из Санкт-Петербурга и Москвы, каждый со своим видением и стилем. В течение пяти дней они должны были с нуля собрать эскиз спектакля, который зацепит главного режиссёра театра и актёров. Тему в этом году выбрали непростую - классическая комедия. Что из этого получилось, и какой режиссёр в итоге пополнит репертуар театра им. А. Н. Островского своим спектаклем - попробуйте угадать, познакомившись с каждым из них. Правильный ответ не заставит себя ждать: уже в следующем году победитель конкурса совершит свой режиссёрский дебют на уральской сцене.
Классикалық комедия заманауи аудиторияға қарсы
16-17 ғасырлардағы пьесалар бүгінде сахнада өмірге келе ала ма? Ал Шекспир мен Мольердің өзекті болып қалуға және заманауи күн тәртібіне сәйкестік сынағына төтеп беруге мүмкіндігі бар ма? Иә, ұлы драматургтердің туындысы өзінің бастапқы қалпында 2024 жылы көрерменге ыңғайсыздық тудыруы мүмкін, өйткені ол кезде бостандық сүйгіш әйелді бағындыру, зорлық-зомбылық және психикалық бұзылулар әлі де күлкілі болып саналды. Бірақ сонымен бірге кино мен БАҚ-та классикалық әңгімелер әлі де пайдаланылуда. Түпнұсқа кітаптарды қолымызға алмасақ та, біз оларды жатқа білеміз. Сипатталған жағдай Ресей Театр қайраткерлері одағы мен Шетелдегі орыс театрын қолдау орталығының «Режиссер зертханасы» жобасы аясында үш жас режиссердің басынан өткерген қиыншылықтың бір бөлігін ғана көрсетеді. Бес күн ішінде олар пьесаның нобайын нөлден жасап, оның толыққанды нұсқасын Орыс драма театры сахнасында қою құқығын тек біреуі ғана алады. Островский А.Н. Қазақстандағы режиссерлік зертхана Жоғарыда атап өтілгендей, «Режиссер зертханасы» Ресей театр қайраткерлері одағының (ТҚҚ) және шетелдегі орыс театрын қолдау орталығының жобасы болып табылады. Бұл жас режиссерлерге өздерінің батыл эксперименттерін жүзеге асыру үшін алаң табуға, ал театрларға репертуарларын жаңартуға мүмкіндік береді. "Біздің іс-әрекетіміз орыс театрларын немесе орыс тілінде спектакль қоятын театрларды насихаттауға бағытталған және жалпы Ресей Федерациясынан тыс жерде орыс мәдениетін насихаттауға жұмыс істейді. Жыл сайын бізге көптеген өтінімдер түседі, біз мүмкіндігінше көп театрларды қамтуға тырысамыз - бюджет мүмкіндігінше. Биыл бағдарламаға 20 жыл толып отыр. Бастапқыда ол кеңірек форматта болды: біз Мәскеуде халықаралық фестивальдер өткіздік, Мәскеуде және т. Қолдау орталығы екі бағытқа бағытталған – режиссерлік зертханалар жүргізу және мамандарды оқыту және шеберлік сабақтары арқылы әр түрлі театр аймақтарына жіберу. Біз бүгін Оралда орналасқан режиссерлік зертхана Ресейдің театр болашағы деп есептейтін жас және талантты режиссерлерді театрларды таныстыруды мақсат етіп отыр. Горин, шетелдегі орыс театрын қолдау орталығының жетекшісі. Оралдағы жоба үйлестірушісі, актер әрі режиссер Руслан Жұмахметов Орыс драма театрында. А.Н.Островский атындағы зертхана екінші рет өтіп жатыр, тағы да мерейтойлық жылы: «Жобаға қатысуға алғаш рет бес жыл бұрын, 160-шы театр маусымы жылы өтініш берген болатынмын. және театр сыншысы Эскиздердің тақырыбы, салыстырмалы түрде айтсақ, 20-21 ғасырлардағы заманауи шетелдік пьесаға айналды: Том Стоппард «Розенкранц пен Гильденстерн өлді», Ричард Нэш «Жаңбыршы» және Уго Бетти «Ешкі аралы». Жаңбыр сатушы» спектаклін сахнаға шығарды, содан кейін ол театр труппасымен бірге толыққанды спектакль қойды, айтпақшы, ол әлі күнге дейін репертуарымызда. Нәтижесі спектакльді басқалардан ерекшелендіретін бірегей туынды. Әрине, бұл басқа тіл, басқа театр буыны». Содан кейін 165-ші театр маусымы келді, оның ашылуына наурыз айындағы санында көп материал арнадық және жаңа зертхана. Оралға Санкт-Петербург пен Мәскеуден үш режиссер келді, олардың әрқайсысының өзіндік көзқарасы мен стилі бар. Бес күн ішінде олар театрдың бас режиссері мен әртістеріне ұнайтын пьесаның нобайын құрастыруға мәжбүр болды. Биылғы тақырып қиын болды - классикалық комедия. Одан не шықты, қай режиссер ақыры театр репертуарына қосылады. А.Н.Островский өзінің орындауымен - олардың әрқайсысымен танысқаннан кейін болжауға тырысыңыз. Дұрыс жауап көп күттірмейді: келесі жылы байқау жеңімпазы Орал сахнасында режиссерлік дебютін жасайды.
«Ақыл-парасатты қолға үйрету» Уильям Шекспирдің «Ақылсызды қолға үйрету» пьесасы бүгінгі күннің өлшемдері бойынша өте тартысты шығарма. Автордың туған жерінен шыққан феминистер бүгінде басты кейіпкер Катты тәуелсіздік пен патриархалдық бұғаудан азаттық символы ретінде жариялайды. Наразылық тудыратын тағы бір нәрсе - әйелдің күйеуіне әртүрлі қиянат жасағаннан кейін мойынсұнуы. Заманауи көрермен үшін бұл нәтиже күлкіден гөрі ыңғайсыздықты тудырады. Бірақ бұл түсінікті, өйткені пьесаның жазылғанына төрт ғасырдан астам уақыт өтті. Әлемдік және қоғамдық тәртіп түбегейлі өзгерді, кино бізге белгілі бір дәуірге бейімделген осы комедияның көптеген нұсқаларын берді. Мысалы, 80-жылдары итальяндық режиссер Кастеллано мен Пиполо дуэті басты кейіпкерлерді ауыстырды, ал адам «қажырлы» болып шықты. Немесе сол кезеңдегі «Оверборд» фильмі, онда «қажырлы» үй жайлылығымен және отбасылық идилиямен қайта тәрбиеленді. Петерборлық режиссер Александр Гошуков не ойлап тапты? Түпнұсқа шығарманың әртүрлі көріністерімен оңай «ойнап», тіпті жолдарды сақтай отырып, ол оқиғаға өте орынды және тіпті көптен күткен қорытындыны ұсынды. Басты кейіпкердің еріксіз күйеуге шыққанын, тәлім-тәрбиелік мақсатпен тамақ пен ұйқыдан айырылғанын көріп, еріксіз кішірейгіңіз келеді, кейде тіпті секіріп, араша болғыңыз келеді. Актерлердің әрекетті сахнада емес, еденде орындауы көршілеріңнің басынан өткендей жағдайдың жақындық әсерін тудырды. Болған оқиғаның бәрі маскүнемнің мойынсұнғыш әйелін армандаған арманына айналған соңы дем шығаруға және ақырында шын жүректен күлуге мүмкіндік берді. «Бағынбаған» әйелдің жақсы соққысы көңілді арттырды. Бұл тапқыр және біздің заманымыздың рухында болды. Кейбіреулер «ХХІ ғасырда комедияға орын қалмады» деп дабыл қағуда, ал шын мәнінде біз әзіл-қалжыңда таңдамалы болып кеттік. Ал, әсіресе, жас көрермендердің әйелдерге деген құрметті талап етуі – қоғамдық көзқарастың дамығанының белгісі ғана. Өйткені, Шекспирдің замандастары жарақаттар мен мүгедектіктерді күлкілі деп тапты. Мұндай шеттетілгендердің ұжымдық бейнесін бізге Виктор Гюгоның Гвинплейн көрсетеді. Александр Гошуков Жуырда ғана өзінің туған жері Санкт-Петербургтегі Ресей мемлекеттік сахналық өнер институтын (2023 жылы) бітірген Александр Гошуковтың қоржынында әлі де режиссерлік жұмыстары аз, сондықтан өзінің кәсіби қызметі туралы қарапайым түрде былай дейді: «Мен қазір негізінен режиссерлік зертханаларға қатысамын. Бұған дейін мен Мәскеуде болдым. Санкт-Петербургтің тәуелсіз театры жасөспірімдерге арналған спектакльдер қойды, ал Красноярскіде екі жастан аспайтын заманауи пьесаларды қойды». Алғашқы білімі бойынша Александр математик және бағдарламашы. Политехникумда оқып жүргенде досы бірге театр студиясына баруын өтінді. Бұл өзімді мүлдем жаңа салада іздеуді бастады. "Театр бірте-бірте алға шықты. Оқуыма театр емес, оқуым кедергі келтіретін жағдайға тап болдым. Сондықтан мен кетіп қалып, режиссер болуды таңдадым. Әзірге, әрине, мұны енді үйреніп жатырмын", - деп бөлісті ол. Өзі үшін Александр ең бастысы сахнада не болып жатқанын емес, спектакль кезінде көрерменнің жан дүниесінде не болатынын көреді. "Менің қожайыным мынаны айтқанды ұнатады: жүректен шыққан нәрсе жүрекке кіреді. Көрерменнің жүрек бұлшықетін жаттықтыру әрқашан, әсіресе қазір маңызды. Адамдармен нәзік, нәзік тәжірибелер туралы сөйлесу керек. Бір жағынан, олармен күресуге көмектесу үшін, ал екінші жағынан, жақсы жұмыс істейтіндерге, басқа адамдардың түсінігін кеңейту үшін. Біз ғаламдық әлемде өмір сүріп жатқан кезде өмір сүреміз. Бұл жағдайда мен адамдар, тіпті спектакльге келгенде алғаш рет аудиторияда кездескен адамдар арасында көпір салғым келеді ». Александр Гошуковтың Л.Зориннің «Варшава әуені» пьесасы бойынша қойған дипломдық жұмысы Ресей ұлттық театрының «Алтын маска» сыйлығының ұзақ тізіміне енді, сонымен қатар Санкт-Петербургтің «Алтын софит» Жоғары театр сыйлығының сарапшылар кеңесінің марапатына ие болды. «Жазғы түндегі арман» Психология мен қарым-қатынасқа аз да болса қызығушылық танытатын зейінді көрермен Шекспирдің басқа пьесаларының «Жазғы түндегі арман» пьесасындағы «қызыл жалаулардың» шашырауын байқайды. Оберон мен Титания, Лизандер мен Гермия, Деметриус пен Хелена – «бәрі жақсы емес» жұптар. Тағы да, классикалық сюжетті театр мен кинода әртүрлі режиссерлер бірнеше рет ойнады. Бірақ оның мәні мен негізгі моральдық мәні неде? Бір-біріне тәуелді қарым-қатынастар мен опасыздық туралы әңгімеде мораль бар ма? Оны иамбикалық пентаметр арқылы қалай көруге болады? "Iambic pentameter - бүкіл пьеса өлеңде, және бұл әрқашан қиын. Олардың не айтып жатқаны, бұл қандай поэзия екені белгісіз. Біз ойын жасауға тырыстық және біз сізді оған қосуға тырысамыз. Енді біз сиқырлы орман туралы әңгіме айтып береміз және балалар сияқты шын жүректен осыған қатысуларыңызды сұраймыз. Сізге ұнайды деп үміттенемін. Аздап болса да кездесеміз, және тағы да кездесеміз." Юлия Шулиева өз эскизінің тұсаукесері алдында жиналғандарға сөз сөйледі. Егер барлық күрделі желілердің артында комедияның өзін түсіну қиын болса, онда оны бес күннің ішінде қайта құруға тырысып жатқанына неге күлмеске? Режиссер көрерменге актер жұмысының астарын көрсетуді ұйғарды, ал нәтиже спектакль туралы спектакль болды. Көрермендер актерлердің Шекспирді қандай «ынтамен» қабылдағанын, импровизацияланған пентаметрді қалай үйренгенін және жұмыс барысында өздеріне қалай күлетінін көрді. Сиқырлы орманнан қысқаша көрініс және «афины стилінде» киінген жас жігіттер - қызыл бини және Adidas жемпірлері - көрермендерді жалықтырмады. Оның үстіне, көрермендер нобайдың нақты шекарасы қай жерде екенін де түсінбеді. Бұл режиссердің сөзінен басталды ма, әлде рөлдерді тарататын актерлердің әңгімесінен ба, әлде Оберон мен Титанияның кездесуі кезінде ғана басталды ма? Театрдың қай жерде бітетінін, шынайы өмірдің басталатынын залда отырған адамның өзі анықтауы керек сияқты бәрі жасалады. Юлия Шульева ГИТИС түлегі (2022 ж.) Юлия Шульева бұрынғы әріптесі сияқты өзінің кәсіби құзыреттілігін дамыту сатысында. «Мен екі жыл бойы «Әлем» деп аталатын ашық театр алаңында болдым. Маған режиссура ұнайтыны – жаңа адамдармен танысу, мәтін арқылы да, жаңа труппалар арқылы да жаңа мәдениеттерді ашу. Сондықтан мен Laboratories форматына ғашық болдым, бірақ бұл менің алғашқы тәжірибем. Оған дейін мен басқа ЖЖБИ жобасына қатысуға тура келді - «Өнер көші-қоны». Тәжірибе жинап, ешқашан кездеспеген ғаламдарды біріктірдім, мысалы, ЖЖБИ болмаса, мен ешқашан бармас едім», - дейді қыз. Жас режиссердің портфолиосы оның ішкі әлемі туралы түсінік береді. Осылайша Камю өз тезисінде күтпеген жерден пайда болады. "Менің ойымша, егер мен қателессем, бұл тек университетте. Кейбір жасөспірімдердің батылдығы мені Камюдің "Түсінбеушілік" экзистенциалды комедиясы сияқты маңызды нәрселерді қабылдауға итермеледі. Кісі өлтіру, өлім, өмірдің вертикалылығы, мән-мағынаны іздеу... Содан Камю көтерген тақырыптар мені алаңдатып, онымен жұмыс істеуге рұқсат беруді жөн көрдім. Маған трагедиядағы, театрдағы, аздаған кейіпкерлер мен отбасылық оқиғалардағы пішін ұнайды. Мүмкін мен Камюны отбасым мен оған деген сезімдерім үшін қабылдаған шығармын. Елдің түкпір-түкпіріне шашылған көпбалалы отбасым бар, мен оларды сағындым. Жалғыздық сезімі он бес жыл бойы мені аңдып келеді, мен бұл өмірді жалғыз өтуім керек, сондықтан бұл туралы айту мен үшін өте маңызды болды. Адамдар құтқарады, адамдар бәрінен маңызды, адам бірінші орында». Юлияның спектакльдері Мәскеу театрларында қойылады: Theater.doc-та «Ставангер» және Ресей армиясы театрында «Қыздар». «Қиялдағы науқас» Мольер кезінде Мюнхаузен синдромы туралы ешкім білмейтін. Британдық эндокринолог және гематолог Ричард Ашер бұл жағдайды 20 ғасырдың ортасында ғана сипаттайтын еді. Ал 17 ғасырда ауруды елестету және аурудың жазылмайтындығына шын жүректен сену адам мінезінің ерекшелігі болып саналды. Көңіл аударуды талап ететін және сонымен бірге балалардың өміріне араласатын жанжалды қарттың жағдайының өзі көпшілікке таныс болып көрінеді. Тағы да, көрерменнің әрекетке тартылған шектеулі кеңістігі режиссердің пайдасына ойнады. Мүмкін, көпшілігі қарт туыстарының үйдегі «қойылымдарын» еске түсірді. Әрине, сахнада мәселе күлкілі дәрежеге дейін әсірелеп айтылады. Мұның өзі оның проблема болуын тоқтатпайды. Соңында көрермендерді «Қиялдағы мүгедектің» авторы туралы қызықты анықтама күтті. Мольердің көзі тірісінде пьеса төрт рет қойылып, төртіншіден кейін басты кейіпкер Арганды сомдаған француз классигі қайтыс болды. Түпнұсқа жұмысы қиялдағы науқастың медицина дәрежесін алуымен аяқталса да, режиссер соңында өзінің Арғанын «өлтірді». Соңы қайғылы, бірақ бәрібір комедия болып шықты. Владимир Данай Оралдағы зертханаға қатысушылардың ішіндегі ең тәжірибелісі Владимир Данай театрда актер ретінде де, режиссер ретінде де жұмыс істей алды. Ол ГИТИС-те (2014 ж.) Жан-Батист Мольер негізіндегі диссертациясын, сондай-ақ Орал театрында эскизін қойды. "Зертхана - бұл жылдам жұмыс. Спектакльдер бір жылға, тіпті екі жылға созылуы мүмкін, бірақ біз бәрін бес күнге жетпей орындауға тура келді. Біз таңдаған тақырып классикалық комедия болды. Яғни, "бастапқыда бәрі солай болды, бірақ оның соңы жақсы аяқталды" рухындағы оқиға. Және бұл күлкілі болуы керек. Көрерменге бұл күлкілі болып қала ма, білмеймін, өйткені юмор күрделі нәрсе, әсіресе бұл ел басқа, менталитет басқа және әр елді мекенде әртүрлі. Эскиз не туралы болатынын айту қиын. Бұл зертхана, эксперимент, біз осында тырысамыз, барған сайын құрастырамыз. Бізде режиссер ретіндегі менден басқа ешқандай сценографиялық шешім, кеңістік немесе өндірістік топ жоқ. Ал актерлермен жұмыс алдында бірден кездестік. Жалпы, театр тірі және қозғалатын материя, және мұндай эксперименттерде біз дәл осыны көреміз», - деп бөлісті Владимир. Жалпы театрға режиссердің өзіндік көзқарасы бар. Ол ең алдымен мазмұнға назар аударады. "Соңғы уақытта театр мені костюмі бар жерде кейінге қалдырды. Менің ойымша, бүгінде классикалық шығармалардан тарихи спектакль жасаудың қажеті жоқ сияқты. Бір кезде мағынасы бар, бірақ қазір мен оны көрмеймін. Классикалық пьесалар үш-төрт жүз жыл бұрын жазылған. Сахнадағы костюмдерді көргенде, мен одан бас тарта бастадым, мен қазір оған қосылуға тиіспін. Біз үшін тігілгеннен емес, тарихи костюмді стильдеу мені көбіне қорқытады, ал театрдағы тіл қазіргі заманға сай болуы керек. Владимирдің пьесалары Ресей театрларында да қойылады: Мәскеуде Маяковский театрында «Виндзордың көңілді әйелдері», Ярославльдегі «Калина Красная», Нижний Новгородтағы «Пайдалы орын», Норильсктегі «Ойыншылар» және т.б.