Из-за конфликта на Ближнем Востоке и связанных с ним заявлениях об эмбарго, энергетической блокаде и санкциях эксперты прогнозируют рост цен на нефть. На это есть свои основания. Ведь арабо-израильская война 1973 года в итоге привела к нефтяному кризису. Стоит ли ждать повторения истории, и имеют ли цены на «черное золото» прежнее влияние на мировую экономику, разбираемся в обзоре FRESH CITY.
Автор: Редакция Fresh City
Bank of America
Американский финансовый конгломерат Bank of America предполагает, что цены на нефть могут взлететь до новых исторических максимумов - $150 или даже $250 за баррель, сообщает CNBS. Такое развитие событий они связывают с обострением конфликта между Израилем и ХАМАС.
Конфликт на Ближнем Востоке уже вызвал скачок цен и волатильность на сырьевом рынке. Котировки в течение октября также реагировали на заявления иранских и израильских официальных лиц и позицию ФРС Соединённых Штатов. На фоне слухов о начале наземной операции ЦАХАЛ в Секторе Газа и нарушениях цепочки поставок углеводородов баррель нефти марки Brent приблизился к $94.
В Bank of America считают, что возможная эскалация геополитической напряженности с участием Ирана приведет к скачку цен на нефть до $120-130 за баррель. Если произойдет физическое нарушение поставок из-за атак на энергетическую инфраструктуру, цена нефти может подняться выше $130 за баррель, сообщили эксперты. А если эскалация конфликта приведет к сокращению мировых поставок, например, на 2 млн баррелей в день, цена нефти способна превысить $150 за баррель.
«Прошлые нарушения в поставках энергоносителей, такие как арабское нефтяное эмбарго в 1973 году или иранская революция 1979 года, привели к трехзначному процентному росту цен на нефть», - напомнили аналитики.
Всемирный Банк
В прогнозах Всемирного Банка война на Ближнем Востоке усугубит положение на сырьевом рынке, который ещё переживает негативный эффект от начала боевых действий в Украине, передает Financial Times.
Между тем аналитики банка не согласны с мнением коллег из Bank of America. Они предполагают, что цены на сырьевые товары, в том числе на нефть, будут снижаться в следующем году. При этом цена за баррель упадёт до $81 в противовес прогнозируемым в последнем квартале 2023 года $90. Активные боевые действия замедлят экономический рост в регионе.
Но не все так просто. В крайнем случае, если мировые поставки нефти сократятся на 6-8 баррелей в сутки, цены на нефть достигнут $140-157 за баррель. Стоит только Саудовской Аравии предпринять меры по сокращению экспорта. А призывы к этому уже были со стороны Ирана.
Впрочем, в низких ценах на нефть заинтересованы Соединенные Штаты. Ради увеличения добычи нефти в 2024 году они предложили саудитам сделку - признание Израиля в обмен на мирную ядерную программу и гарантии безопасности. Однако, кроме того, что для арабского государства вопрос признания Израиля стоит принципиально, на фоне дефицита бюджета Эр-Рияд готов согласиться с этими условиями только при выгодных ценах на рынке. Тем более, Саудовская Аравия уже договорилась с Россией в рамках ОПЕК+ о сокращении добычи нефти с 2024 года на 1,4 млн баррелей в сутки.
Ernst&Young
Главный экономист EY-Parthenon (подразделение британской аудит-консалтинговой корпорации Ernst&Young) Грегори Дако считает, что дальнейшее развитие конфликта в Палестине приведет к росту цен на нефть и приведет к потерям мировой экономики порядка $ 2 трлн. The New York Times передает также его прогнозы о средней стоимости барреля в районе $150.
«Глобальные экономические последствия этого сценария серьезны», - предупредил Дако. Мировая экономика, по его мнению, вступит в умеренную рецессию, а мировой рынок акций упадет.
В 2024 году эффект от возможной эскалации конфликта ослабнет, но мировая экономика все равно пострадает.
Goldman Sachs
Цены на нефть в 2023-м спрогнозировали и эксперты инвестиционного банка Goldman Sachs. Они считают, что уже в апреле стоимость черного золота вырастет до $115 за баррель, а мировые запасы будут медленно снижаться.
Кроме того, Goldman Sachs считает, что рынок может стать очень сжатым в более долгосрочной перспективе. Критическое значение также будут иметь тренды производительности и спроса на нефть. Хотя сейчас нефтяной рынок выглядит более сжатым, чем обычно и продолжает сжиматься умеренными темпами, все еще остаются значительные резервные мощности, позволяющие амортизировать шок в ближайшей перспективе, передает слова аналитиков Reuters.
«В 2023 году у нас будет достаточно напряженная ситуация с поставками, которая, по нашему мнению, создаст значительный потенциал роста цен. Они могут достигнуть 115 долларов за баррель уже к апрелю», - сказал глава отдела исследований сырьевых товаров Goldman Sachs Джефф Карри.
Он напомнил, что США опустошили свои стратегические запасы. Это значит, что в следующем году у Вашингтона не будет возможности насыщать рынок нефтью для урегулирования цен. Кроме того, в конце 2022-го вступает запрет Евросоюза на российскую нефть. Все это может привести к сокращению предложения на мировом рынке и росту цен на ископаемое топливо.
А что Казахстан?
А Казахстан в это время намерен увеличить объемы добычи нефти. Об этом сообщил Министр национальной экономики Алибек Куантыров в прогнозе развития страны на 2024-2028 годы.
В настоящее время Казахстан добывает 95,4 млн тонн. В будущем за счет расширения добычи на месторождениях Кашаган, Тенгиз и Карачаганак этот показатель планируется увеличить до 102 млн тонн.
При формировании прогноза был принят базовый сценарий при цене на нефть в $80. В 2024 году реальный рост ВВП в Казахстане прогнозируют в районе 5,3% с последующим увеличением до 6% в 2028 году. Среднегодовой рост ВВП за 5 лет составит 5,8%. Инфляция будет находиться в диапазоне 6-8% в 2024 году, а в 2026-2028 годах снизится до 5%.
Дело в том, что ВВП Казахстана, как и курс тенге, до сих пор сильно зависим от цен на нефть. Ископаемое топливо остается главным сырьём, поставляемым на мировой рынок нашей страной, а нефтяные компании формируют большую часть налоговых поступлений. С одной стороны, от роста цен на нефть Казахстан может получить больше доходов, а с другой, из-за дефицита собственных трубопроводов потенциальная прибыль нивелируется сложностями логистики.
250 доллар немесе одан да көп: мұнай бағасы қандай болады?
Таяу Шығыстағы қақтығыстар мен эмбарголар, энергетикалық блокадалар мен санкциялар туралы мәлімдемелерге байланысты сарапшылар мұнай бағасының өсуін болжайды. Мұның себептері бар. Өйткені, 1973 жылғы араб-израиль соғысы ақыры мұнай дағдарысына әкелді. Тарих қайталанады деп күтуіміз керек пе және «қара алтынның» бағасы әлемдік экономикаға әлі де бірдей әсер ете ме? FRESH CITY шолуынан білейік.
Bank of America
Американдық қаржылық конгломерат Bank of America мұнай бағасы жаңа тарихи шыңдарға - барреліне $150 немесе тіпті $250 дейін көтерілуі мүмкін деп болжайды, деп хабарлайды CNBS. Олар оқиғалардың бұл дамуын Израиль мен ХАМАС арасындағы қақтығыстың өршуімен байланыстырады.
Таяу Шығыстағы қақтығыс қазірдің өзінде бағаның секіруіне және шикізат нарығындағы құбылмалылыққа себеп болды. Қазан айындағы дәйексөздер Иран мен Израиль шенеуніктерінің мәлімдемелеріне және Америка Құрама Штаттарының Федералды резервтік жүйесінің ұстанымына да әсер етті. Газа секторында IDF жерүсті операциясының басталуы және көмірсутекті жеткізу тізбегіндегі үзілістер туралы қауесеттердің аясында Brent маркалы мұнай баррелі 94 долларға жақындады.
Bank of America Иранға қатысты геосаяси шиеленістің ықтимал шиеленісуі мұнай бағасының барреліне 120-130 долларға дейін секіруіне әкеледі деп санайды. Егер энергетикалық инфрақұрылымға шабуылдар салдарынан жеткізілімде физикалық үзіліс болса, мұнай бағасы барреліне 130 доллардан жоғары көтерілуі мүмкін, дейді сарапшылар. Ал шиеленістің өршуі әлемдік жеткізілімдердің, мысалы, тәулігіне 2 миллион баррельге қысқаруына әкелетін болса, мұнай бағасы барреліне 150 доллардан асып кетуі мүмкін.
«1973 жылы араб мұнай эмбаргосы немесе 1979 жылғы Иран төңкерісі сияқты энергиямен қамтамасыз етудегі бұрынғы үзілістер мұнай бағасының үш таңбалы пайыздық өсуіне әкелді», - деп еске алды сарапшылар.
Дүниежүзілік банк
Дүниежүзілік банктің болжамы бойынша, Таяу Шығыстағы соғыс Украинадағы соғыс қимылдарының кері әсерін әлі де сезініп отырған шикізат нарығындағы жағдайды нашарлатады, деп хабарлайды Financial Times.
Ал, банк сарапшылары Bank of America-дағы әріптестерінің пікірімен келіспейді. Олар келесі жылы шикізат, соның ішінде мұнай бағасы төмендейді деп күтуде. Бұл ретте баррелінің бағасы 2023 жылдың соңғы тоқсанында болжанған 90 доллардан айырмашылығы 81 долларға дейін төмендейді. Белсенді соғыс қимылдары аймақтағы экономикалық өсуді бәсеңдетеді.
Бірақ бұл қарапайым емес. Төтенше жағдайда, әлемдік мұнай жеткізу тәулігіне 6-8 баррельге азайса, мұнай бағасы барреліне 140-157 долларға жетеді. Сауд Арабиясы экспортты қысқарту шараларын қабылдаса болғаны. Ал бұған дейін Ираннан шақыртулар болған.
Дегенмен, АҚШ мұнай бағасының төмен болуына мүдделі. 2024 жылы мұнай өндіруді ұлғайту үшін олар саудиялықтарға мәмілені ұсынды - бейбіт ядролық бағдарлама мен қауіпсіздік кепілдігінің орнына Израильді тану. Алайда, бюджет тапшылығы жағдайында Израильді тану мәселесі араб мемлекеті үшін іргелі болып табылатындығына қоса, Эр-Рияд нарықта баға қолайлы болған жағдайда ғана бұл шарттармен келісуге дайын. Оның үстіне Сауд Арабиясы Ресеймен ОПЕК+ аясында мұнай өндіруді 2024 жылдан бастап тәулігіне 1,4 миллион баррельге қысқартуға келісті.
Ernst&Young
EY-Parthenon (британдық аудиторлық-консалтингтік корпорациясының Ernst & Young бөлімшесі) бас экономисі Грегори Дако Палестинадағы қақтығыстың одан әрі дамуы мұнай бағасының өсуіне әкеліп соғады және әлемдік экономикада шамамен 2 триллион доллар шығынға әкеледі деп есептейді. The New York Times да оның бір баррельдің орташа құны 150 доллар шамасында болады деген болжамын хабарлайды.
«Бұл сценарийдің жаһандық экономикалық салдары ауыр», - деп ескертті Дако. Жаһандық экономика, оның пікірінше, қалыпты рецессияға түседі, ал әлемдік қор нарығы құлдырады.
2024 жылы қақтығыстың ықтимал өршуінің әсері әлсірейді, бірақ әлемдік экономика әлі де зардап шегеді.
Goldman Sachs
Мұнай бағасын 2023 жылы Goldman Sachs инвестициялық банкінің сарапшылары да болжап отыр. Олар сәуірде қара алтынның бағасы барреліне 115 долларға дейін көтеріліп, әлемдік қор баяу азаяды деп есептейді.
Сонымен қатар, Goldman Sachs нарық ұзақ мерзімді перспективада өте тығыз болуы мүмкін деп санайды. Өнімділік пен мұнайға сұраныс үрдістері де маңызды болады. Рейтер сарапшылары қазір мұнай нарығы әдеттегіден қаттырақ болып көрінгенімен және қалыпты қарқынмен қысқаруын жалғастыруда, бірақ жақын арада күйзелісті жұту үшін айтарлықтай резервтік әлеует әлі де бар, деп хабарлайды Reuters сарапшылары.
"2023 жылы бізде жеткілікті түрде қатаң жеткізілім жағдайы болады, бұл, біздің ойымызша, бағаның өсуі үшін айтарлықтай әлеует тудырады. Олар сәуір айына дейін барреліне $115 жетуі мүмкін", - деді Джефф Керри, Goldman Sachs шикізат зерттеу бөлімінің басшысы.
Ол АҚШ-тың стратегиялық қорларын таусылғанын еске салды. Бұл келесі жылы Вашингтонның бағаны реттеу үшін нарықты мұнаймен қанықтыру мүмкіндігіне ие болмайтынын білдіреді. Сонымен қатар, 2022 жылдың соңында Еуроодақ ресейлік мұнайға тыйым салады. Мұның бәрі әлемдік нарықта ұсыныстың қысқаруына және қазба отын бағасының өсуіне әкелуі мүмкін.
Ал Қазақстан ше?
Осы уақытта Қазақстан мұнай өндіруді арттыруды көздеп отыр. Бұл туралы Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров еліміздің 2024-2028 жылдарға арналған даму болжамында айтты.
Қазір Қазақстанда 95,4 млн тонна өндіріледі. Алдағы уақытта Қашаған, Теңіз және Қарашығанақ кен орындарындағы өндіріс көлемін ұлғайту есебінен бұл көрсеткішті 102 миллион тоннаға дейін жеткізу жоспарлануда.
Болжамды қалыптастыру кезінде мұнай бағасы 80 доллар болатын базалық сценарий қабылданды. 2024 жылы Қазақстанда нақты ЖІӨ өсімі 5,3% шамасында болады, кейіннен 2028 жылы 6%-ға дейін өседі деп болжануда. 5 жылдағы ЖІӨ-нің орташа жылдық өсімі 5,8%-ды құрайды. Инфляция 2024 жылы 6-8% аралығында болады, ал 2026-2028 жылдары 5%-ға дейін төмендейді.
Қазақстанның жалпы ішкі өнімі теңге бағамы сияқты әлі де мұнай бағасына қатты тәуелді. Қазба отындары еліміздің әлемдік нарыққа беретін негізгі шикізаты болып қала береді, ал салық түсімдерінің басым бөлігін мұнай компаниялары құрайды. Бір жағынан, Қазақстан мұнай бағасының өсуінен көбірек кіріс ала алады, бірақ екінші жағынан, өз құбырларының тапшылығына байланысты әлеуетті пайда логистикалық қиындықтармен өтеледі.
